Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1781 жылғы төртінші ағылшын-голланд соғысының теңіз шайқасы
1781 naval battle of the Fourth Anglo Dutch War
Доггер жағалауы шайқасы – 1781 жылдың 5 тамызында Солтүстік теңізде төртінші ағылшын-голланд соғысы барысында, Америка революциялық соғысымен бір уақытта болған теңіз шайқасы. Бұл вице-адмирал сэр Хайд Паркер басқаратын британдық эскадрилья мен вице-адмирал Йохан Зотман басқаратын голланд эскадрильясы арасындағы қанды шайқас болды, екеуі де конвойлерді сүйреп өткізіп жатқан еді.
The Battle of Dogger Bank was a naval battle that took place on 5 August 1781 during the Fourth Anglo Dutch War, contemporaneously related to the American Revolutionary War, in the North Sea. It was a bloody encounter between a British squadron under Vice Admiral Sir Hyde Parker and a Dutch squadron under Vice Admiral Johan Zoutman, both of which were escorting convoys.
Өмірбаян
1780 жылдың желтоқсан айында Ұлыбритания Голландия Республикасына соғыс жариялап, оны Америка Тәуелсіздік соғысына әскери тұрғыдан тартты. Голландиялықтар бірнеше жыл бойы американдықтарды жабдықтап, француздық жүктерді американдықтарға жеткізіп келді, бұл американдық соғыс күшін қолдаудың және британдықтардың соғыс жариялауының себебі болды. Голландиямен әскери қақтығыстар басталғанда, Ұлыбританияның Балтық теңізіндегі елдермен саудасы – кеме құрылысы үшін қажетті ағаш сияқты маңызды материалдарды сатып алуы – қауіп төңкерілді, сонымен қатар британдықтар Солтүстік теңізде кемелерін қорғауды күшейтуге мәжбүр болды. Осы мақсатқа жеткені үшін британдықтар голланд жағалауын блокадалап, голланд порттарына кемелерді кіргізу немесе шығару әрекеттерін бақылап, тоқтатуға тырысты, сондай-ақ сауда кемелерінің конвойларын қарулы кемелермен қорғауға кірісті. Голландияда саяси жағдай тұрақсыз болғандықтан, олар британдықтарға қарсы тиімді шаралар қолдана алмады. Осы белсенсіздіктің салдарынан олардың экономикалық тұрғыдан маңызды саудасы құлдырады. Соңында, сауда флотын құру туралы шешім қабылданды. 1781 жылдың 1 тамызында адмирал Йохан Зутман Текселден шамамен 70 сауда кемесін шығарды, олар жеті желілік кемемен, сондай-ақ бірнеше фрегат және ұсақ қарулы кемелермен қорғалды. Адмирал сэр Хайд Паркер Балтық теңізінен кемелердің конвойын сүйемелдеп келе жатып, 5 тамызда таңғы сағат 04:00-де голланд флотының желкендерін көрді. Ол дереу конвойын Англия жағалауына қайтарды және желілік кемелеріне соғысқа дайындалудың орнына, қуып жетуге бұйрық берді. Дегенмен, Бервик және Паркердің флагманы «Фортитуд», екеуі де 74 зеңбірекке ие, салыстырмалы түрде жаңа және жақсы күйде болды. Голландтық экипаждар британдық блокадаға байланысты маңызды шайқастарға қатыспағандықтан, тәжірибесіз болды.
In December 1780, Great Britain declared war on the Dutch Republic, drawing it militarily into the American War of Independence. The Dutch had for several years been supplying the Americans and shipping French supplies to the Americans, in support of the American war effort, the reason behind the British declaration of war. The opening of hostilities with the Dutch meant that Britain's trade with countries on the Baltic Sea—where key supplies of lumber for naval construction were purchased—was potentially at risk, and that the British had to increase protection of their shipping in the North Sea. In order to accomplish this, the British began blockading the Dutch coast to monitor and intercept any significant attempts to send shipping into or out of Dutch ports, and began to protect merchant shipping convoys with armed vessels. The Dutch were politically in turmoil, and were consequently unable to mount any sort of effective actions against the British. The result of this inaction was the collapse of their economically important trade. It was finally decided that a merchant fleet had to be launched. On 1 August 1781, Admiral Johan Zoutman led a fleet of some 70 merchantmen from the Texel, protected by seven ships of the line as well as a number of frigates and smaller armed vessels. Admiral Sir Hyde Parker was accompanying a convoy of ships from the Baltic when he spotted the sails of the Dutch fleet at 04:00 on the morning of 5 August. He immediately despatched his convoy toward the English coast, and ordered his line to give chase rather than prepare for battle. In spite of this, Berwick and Parker's flagship Fortitude, both 74 guns, were both relatively new and in good shape. The Dutch crews were inexperienced as they had not seen any significant action due to the British blockade.
Шайқас
Теңіз тыныш, солтүстік-шығыстан жел соққан кезде Зотман өзінің желісін сол жаққа бұрып, оңтүстік-шығысқа қарай шығып, жел бағытын бақылайтын Паркерді күтті. Британдық флот, кейбір кемелердің нашар жағдайына байланысты бастапқыда дұрыс емес жақындасып, 06:10-да берілген сигналға сәйкес, қатарласып шайқасқа түсті. Екі кемеге орын алмастыру бұйрығы берілді, бұл қателікке алып келді, нәтижесінде "Дельфин" голландтықтардың ең ірі кемелерінің біріне, ал "Бьенфаизан" қарсыласы болмай қалды. Теңіз тарихшысы Уильям Лэрд Клоуз мәлімдегендей, расталмаған хабарлар бойынша голландтықтардың шығыны әлдеқайда жоғары болған, шамамен 1100 адам қаза тауып немесе жарақат алған. Ауыр зақымдалған "Холланд" кемесі сол түні суға батып кетті. Олар оған жетті, оның туы әлі де желбіреп тұрды, ол тұтқындалып Паркерге жеткізілді.
With a calm sea and a breeze from the north east, Zoutman manoeuvred his line onto a port tack, heading south east by east, and awaited Parker, who held the weather gage. The British fleet closed, raggedly at first due to the poor condition of some of the ships, into a line of battle abreast in accordance with the signal raised at 06:10. Two ships were told to change places, which led to a mistake and placed the Dolphin against one of the largest Dutch ships and the Bienfaisant without an opponent. naval historian William Laird Clowes noted that certain unconfirmed reports suggested that the Dutch casualties were actually much higher, possibly reaching 1100 killed and wounded. The heavily damaged Holland sank later that night. The came upon her; her colours, still flying, were captured and carried to Parker.
Салдары
Екі жақ та жеңіске жеткенін мәлімдеді, және екі конвой да қашып құтылды. Британдықтар бірінші болып шайқастан бас тартты. Дегенмен, голландтар бір желілік кемені жоғалтты, және стратегиялық тұрғыдан алғанда, бұл шайқас британдықтардың жеңісі болды, себебі голланд флоты Текселге шегінді және соғыс бойында қайтадан портынан шыққан жоқ. Сонымен қатар, голланд саудасы британдық каперлердің олардың сауда кемелерін тұрақты түрде басып алуынан қиындыққа тап болды. Кем дегенде бір конвой Балтық теңізіне жетті, бірақ ол швед туымен жүзіп, швед фрегатымен бірге болды. Паркер оралғанда, өзінің міндетіне жеткілікті жабдықталмағанын ойлады. Нореге келген соң король Георг III-ке кездесіп, оған былай деді: "Мажасте, Сізге жақсы кемелер мен жас офицерлер тілеймін. Ал мен енді қызметке жарамсыз, тым қартайдым".
Both sides claimed victory and both convoys escaped. The British had first abandoned the fight. However, the Dutch had lost a ship of the line sunk and in addition, strategically, the battle was a British victory since the Dutch fleet retreated to Texel and did not leave harbour again during the war. In addition, Dutch merchant trade remained crippled by the constant capture of their merchantmen by British privateers. At least one convoy made it to the Baltic, but it flew under the Swedish flag and was accompanied by a Swedish frigate. Parker, on his return, considered that he had not been properly equipped for his task. On arrival at the Nore, met King George III and told him: "I wish Your Majesty better ships and younger officers. As for myself, I am now too old for the service".