Кіріспе

Мьянмадағы әр түрлі тау жоталарын қамтитын ұжымдық термин. Качин таулары – Мьянманың Качин штатының соңғы солтүстік-шығыс бөлігіндегі тығыз орманды жоталардың тобы. Олар негізінен солтүстік-оңтүстік бағытта созылатын тау тізбектерінен тұрады, оның ішінде Кумон Бум тармағы бар, ал оның ең биік нүктесі – Бумпха Бум, Оңтүстік-Шығыс Азияның ең биік шыңдарының бірі.

География

Качин таулы аймағының аумағы шамамен 19177 шаршы миль (49,668 км2) деп есептеледі және көбінесе солтүстік-оңтүстік бағытта созылатын тау тізбектерінен тұрады. Осы тізбектердің арасындағы аңғарлар барлығы да бүкіл аймақты суға түсіретін Айярвади өзеніне құяды.

Качин халқы

Качин таулы аймағында качин немесе чингпау халқы қоныстанған. Качин тайпаларының, кіші тайпаларының және руларының көптігіне байланысты, Миткина және Бамо аудандарында әкімшілік басқаруға алынған Качин тауларының бөлігі 40 таулы аймаққа бөлінді (кейін беске дейін азайтылды). Осы аймақтардан тыс, Ката, Монг Мит және Солтүстік Шан штаттарында да көптеген качиндер бар. 1901 жылғы халық санауы бойынша 64 405 качин тіркелді. 19 ғасырдың ортасында качиндердің оңтүстік шегі қазіргі орнынан 200 мильге солтүстікке қарай орналасқан. Одан бері этникалық топ тұрақты түрде оңтүстікке және шығысқа қарай жылжуда, жалпы басқарушылық құрылымы жоқ, бірақ барлығы бастапқы қоныс орындарынан ең аз қарсылық көрсететін бағытта сыртқа жылжуға ұмтылған көптеген тәуелсіз рулардың жиынтығы. Қазір качиндер Жоғарғы Бирманың шекарасының екі жағында да орналасқан және шекаралық әкімшілік үшін ескеретін күшке айналды.

Британдық әкімшілік

1895 жылғы Качин таулы тайпалары ережесіне сәйкес, британ үкіметі Иравади өзенінің сол жағалауындағы Нмайханың оңтүстігіндегі аймақтар үшін, ал оң жағалауында Малиха және Нмайха өзендерінің қосылған жерінен Лабан ауданының солтүстік шегі арқылы өтетін сызықтан оңтүстікке қарайғы, нефрит кендерін қоса алғандағы аймақтар үшін әкімшілік жауапкершілікті қабылдады. Бұл сызықтың солтүстігіндегі тайпаларға, егер олар оңтүстікке қарап шабуыл жасамайтын болса, оларға араласпайтыны айтылды. Ол сызықтың оңтүстігінде бейбітшілік орнатылып, ең төменгі араласумен олардың жеке істеріне қол тигізбей, шағын салық жиналатын болды. Британ шекарасының жағында Британияның отарлық саясатының басты мақсаты тайпаларды қарусыздандыру және шекаралық және ішкі жолдарды салу болды. Аз мөлшерде салық алынды. Качиндер көптеген полиция операцияларының және екі рет жүргізілген әскери экспедициялардың нысаны болды.

(I) 1892-93 жылдардағы экспедиция

1885 жылы 28 желтоқсанда британдықтар Бамо қаласын басып алды, және дереу қиындықтар туындады. Әскери полиция тұрақты түрде жазалау шараларын жүргізіп отырды; бірақ 1892 жылдың желтоқсанында Симаға бекініс орнатуға бағытталған полиция колоннасы ауыр шабуылға ұшырады, сонымен қатар Миткина қаласына качин тайпалары шабуыл жасады. Көтерілісті басу үшін 1200 әскер жіберілді. Жаудың соңғы жеңілісі Палап шайқасында болды, бірақ бұл алдында үш офицер қаза тапты, үш офицер жараланды, ал 102 сепуи мен олармен бірге болғандар қаза тауып, жараланды.

(II) 1895-96 жылдардағы экспедиция

Сана качиндерінің әкімшілік шекарадан тыс жерде жасаған жалғасқан тәртіпсіздіктері британ отаршылдарының пікірінше жазалау шараларын қажет етті. 1892 жылдың желтоқсан айында Миткинаға жасалған шабуылдан бері ешқандай жауап шарасы қабылданбаған еді. Енді екі колонна жіберілді, бірі 250 мылтықтан Миткинадан, екіншісі 200 мылтықтан Могаунгтан, 1895 жылдың желтоқсанында жорыққа шықты. Қарсылық мардымсыз болды, және операциялар толығымен сәтті аяқталды. Миткинада әскери полицияның күшті күші орналастырылды, ал Качин тауларында бірнеше бекеттер құрылды.

Пьяньма оқиғасы

1910 жылы, Цин империясының аяқталуына бір жыл қалғанда, британдықтар Пянма оқиғасында Хпимауды басып алды, сондай-ақ 1926-1927 жылдары қазіргі Солтүстік Качин штатының және 1940 жылы Ва штаттарының бір бөлігін жаулап алды.

Тәуелсіз Бірма

Бірма 1960 жылы Қытай Халық Республикасына (ҚХР) шығыстағы Хпимау (Пянма) және оған жақын Гаулам (Гуланг) және Кангфанг (Гангфанг) ауылдарын өткізіп берді, осылай саяси шекара дауына нүкте қойылды. Качин тауларына 1947 жылғы конституция бойынша үлкен дербестік берілгенімен, Мьянма үкіметі оны елдің басқа бөліктерімен біріктірді.