Кіріспе

2005 жылы жазылған J. M. Coetzee романы

«Баяу адам» – Оңтүстік Африка жазушысы J. M. Coetzee-дің романы. Онда жол апатында аяғын жоғалтқаннан кейін өміріне бейімделуге мәжбүр болған адамның тағдыры баяндалады. Роман қамқорлықтың мәні, автор мен оның кейіпкерлері арасындағы байланыс, сондай-ақ адамның із қалдыруға ұмтылысы сияқты алуан түрлі тақырыптарды қамтиды. Бұл Коэтзидің 2003 жылы Әдебиет бойынша Нобель сыйлығын алғаннан кейінгі тұңғыш романы. Роман 2005 жылғы Man Booker сыйлығының ұзақ тізіміне енді.

Кейіпкерлер

Пол Реймент, қазір Аделаидада тұратын алпыс жастағы француз экспатриаты, романның басында велосипед апатынан кейін оң аяғы тізеден жоғары ампутацияланады. Ол кәсібі бойынша фотограф, өзінің балалары жоқ және туған жерімен немесе қабылдаған елімен байланысы жоқ, тек 19 ғасырғы Австралия фотосуреттерінен басқа. Элизабет Костелло, өзінің "Экклс көшесіндегі үй" атты ерте романымен танымал австралиялық жазушы. Ол Джеймс Джойстің "Улисс" романын басты кейіпкердің әйелі Молли Блумнің көзқарасынан қайта баяндайды. Ол романның үштен бір бөлігі шамасында Полдің үйіне келіп, оны ауруханада көріп қалған әйелмен "көруге таныс емес" кездесуге дайындап, оның өміріне араласа бастайды. Роман барысында оның өзі жазып жатқан кітаптағы кейіпкер екені де қатты сезіледі. Костелло – Коэтзидің бұрынғы романының атауы және басты кейіпкері. Марияна Йокич, Полға үйінде күтім жасайтын және оның сүйіспеншілігі мен құштарлығының нысаны болатын ақылы медбике. Оның отбасы Хорватиядан келген босқындар. Драго Йокич, Мариянаның он алты жасар ұлы, Пол оны ешқашан болмаған ұлы ретінде қарайды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Орта жастағы Пол Реймент велосипедіне абайсыз жүргізілген көлік шағылып, аяғының бір бөлігін жоғалтады. Ол уединоға кешіп, пәтеріне бірден кейін бір күтім көрсететін медбикелерді шақырады. Оған дейін ешкім жараспайды, Марияна келгенге дейін – олар екеуінің балалық шағы Еуропада өткен (оның Хорватияда, ал Полдікі Францияда). Полдың Мариянаға және оның жасөспірім ұлы Драгоға деген сезімдері күрделене бастайды. Пол Драгоның білімін қаржыландыруды ұсынғанда, Мариянаның күйеуі Полдың Мариянамен арақатынасына күдікпен қарайды, бұл олардың отбасында жанжалға себеп болады, соңында Драго әкесімен ұрысып, Полмен бірге тұруға көшеді. Тек белгілі жазушы Элизабет Костелло күтпеген жерден, шақырылмастан Полдың есігіне келгенде ғана ол Мариянаға деген сезімдерімен және велосипед апатынан кейін өмірінің жағдайына деген наразылығымен бетпе-бет келеді. Костеллоның өміріне кенеттен енуі Полды қыңырқалтады, ол оның тек келесі романы үшін өзін кейіпкер ретінде пайдалануы мүмкін деп ойлайды. Бұл кітап әдеби автор мен кейіпкерлер арасындағы және шындықпен метафикциялық әңгіме ретінде түсіндірілуі мүмкін.

"Аяу адам" операсы

"Баяу адам", композитор Николас Ленстің "Баяу адам" романының опералық бейімдемесі, Коэтзидің либретто авторы ретінде тығыз қатысуымен, 2012 жылдың 5 шілдесінде Познаньдегі Мальта фестивалі 2012 және Opera Poznań Grand Theatre Wielki арқылы әлемдік премьерасын өткізді.