Кіріспе

Жапондық барлаушы сүзгіш ұшақ Айчи E13A (Одақтың тіркеу атауы: "Джейк") 1941-1945 жылдары Жапон Императорлық Әскери-теңіз күштері (IJN) қолданған ұзақ қашықтықтағы барлаушы су ұшағы болды. IJN-нің сандық тұрғыдан ең маңызды сүзгіш ұшағы, ол үш адамдық экипажды және 250 кг (550 фунт) бомба жүктемесін тасымалдай алатын. Әскери-теңіз күштерінің белгілемесі "Теңіз күшінің Zero барлаушы су ұшағы" (零式水上偵察機) болды.

Пайдалану тарихы

Қытайда гидроұшақтарды тасымалдау кемелері мен крейсерлерден жұмыс істеді. Кейін Перл-Харборға жасалған шабуылда барлаушы ұшақ ретінде пайдаланылды және Корал теңізі мен Мидуэй шайқастарында АҚШ Әскери-теңіз күштерімен ұрысқа түсті. Ол соғыс бойында жағалау күзетіне, кемелер қатынасына қарсы шабуылдарға, байланысқа, офицерлерді тасымалдауға, кемеден құтылғандарды іздеуге және басқа да міндеттерге, сондай-ақ соғыстың соңғы күндерінде камикадзе миссияларына қатысты. "Ямато" және "Мусаси" суперлинкорларында катапультадан ұшырылатын барлау ұшағы ретінде де қызмет етті. Бір "Айчи E13A" нацистік Германиямен бірге Пенанг базасынан екі "Арадо Ar 196" ұшағымен бірге қолданылды. Бұл үш ұшақ Германияның "Монсун тобына" және жергілікті жапондық теңіз операцияларына көмектесу үшін Шығыс Азия теңіз арнайы қызметін құрды. 1945 жылдан 1947 жылға дейінгі Бірінші Индокитай соғысында француз теңіз әскері сегіз данасын пайдаланды, ал соғыстан бұрын Таиланд Корольдік теңіз күштерінің әскери-теңіз авиациясы басқаларын қолданған болуы мүмкін. Бір данасы (MSN 4326) жаулық әрекеттер тоқтағаннан кейін Жаңа Зеландия күштеріне тапсырылды және RNZAF қызметкерлерімен қысқа уақытқа ұшырылды, бірақ поплавок зақымданғаннан кейін жөнделмеді және кейіннен Жакинот шығанағындағы тұрақтарында батып кетті.

Тірі қалған әуе кемелері

Бірнеше суға батқан ұшақтардың қалдықтары тіркелді. Бір ұшақтың қалдықтары Микронезия Федеративтік Штаттарының Понпей аралынан тыс, Ленгер аралындағы қолданыстан шығарылған гидроұшақ базасында орналасқан. Бір E13A судан көтеріліп, Жапонияның Гифу префектурасы, Какамигахара қаласындағы Какамигахара ғарыш мұражайында қойылған. Дегенмен, оның жағдайы нашар, қозғалтқышы, құйрық тіреулері мен бір қанаты жоқ. Тағы бір Aichi, E13A1 үлгісі (MSN 4116) 1992 жылы Минамисацумаға жақын (сол кезде Каседа деп аталған) теңізден шығарылып, қазір Бансей Токко Бейбітшілік мұражайында қойылған.