Кіріспе

Британдық ботаник және дәрі-дәрмектерді зерттеуші Джон Форбс Ройл (10 мамыр 1798 – 2 қаңтар 1858), британдық ботаник және дәрі-дәрмектерді зерттеуші, 1798 жылы Канпурда (кейін Каунпур) дүниеге келді. Ол Сахаранпур ботаникалық бағының басшысы болды және Үндістанда экономикалық ботаниканың дамуына атсалысты.

Ерте өмір

Джон Форбс Ройл Уильям Генри Ройл мен Изабелла Форбстың жалғыз ұлы болды. Әкесі оның бала кезінде қайтыс болды, ал Ройл Эдинбург жоғары мектебіне түсу алдында Хэддингтондық Сангстерден сабақ алды. Энтони Тодд Томсонның ықпалымен ол ботаника мен табиғаттануға қызығушылық танытты. Осының нәтижесінде ол Аддискомбтегі әскери карьерасын тастап, медицинаны оқуға бел буды. 1819 жылы ол Шығыс Үндістан компаниясының ассистент-хирургі ретінде қызметке қабылданып, Калькуттаға кетті. Ол Бенгалия армиясында (әр түрлі уақытта 17-ші және 87-ші полктерде, жергілікті артиллерияда, атқыштарда және жаяу әскерде) Дум-Думда және Солтүстік-Батыс провинцияларының бір бөлігінде қызмет етті, онда ол ботаника мен геологияны зерттеуге және Гималайдан үлкен коллекциялар жасауға уақыт тапты.

Сахаранпур

1823 жылы Ройл Сахаранпур ботаникалық бағының басқарушысы болып тағайындалды. Бұл бақ 1750 жылы Шығыс Үндістан компаниясы коммерциялық құнды жаңа егістерді енгізуді ілгерілету мақсатында құрылған болатын. Ройлға палеонтологияға қызығушылық танытқан Хью Фальконер көмектесті. Ройлдің басты қызығушылықтарының бірі – индус дәрігерлері қолданған дәстүрлі өсімдіктерге негіделген емдеулер болды, ол кейіннен «Инду медицинасының ежелгі тарихы туралы» (1837) еңбегін жазды. Ол осы емдеулердің тиімділігін байқады. Сонымен қатар, ол Сахаранпурдағы ауа райы деректерін жүйелі түрде тіркеу жөніндегі жобаны бастады. 1831 жылы қызметтен зейнетке шығып, Англияға оралды, бірақ бірнеше кітап жариялауын жалғастырды. 1851 жылы Ұлы көрменің үнді бөлімін басқарды. 1852 жылы оның цинхонаны енгізу туралы ұсынысын Үндістанның генерал-губернаторы Лорд Далхаузи бекітті. Ройл 1853 жылы осы мәселе бойынша есеп дайындады, бірақ жұмыс 1860 жылы, Ройлдің 2 қаңтар 1858 жылы Лондон маңындағы Актон қаласында қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң ғана басталды.

Жеке өмір

1839 жылы ол Аннет Соллиге (1816–1894) үйленді. Олардың Аннет Джейн деген қызы және Джозеф Ральф Эдвард Джон, Уильям Генри Лоу және Эдмунд Элфинстон деген ұлдары болды. Канпурдағы Джон Форбс Ройл атындағы ботаникалық бақша оның құрметіне аталған.