Британдық танкеттер: Carden Loyd танкеттерінің тарихы

Кіріспе

Британдық танкет

Карден Ллойд танкеттері – екі дүниежүзілік соғыс аралығындағы британдық танкеттердің сериясы. Олардың ең сәттісі – көптеп шығарылған жалғыз нұсқасы, Mark VI. Ол әлемдік деңгейде классикалық танкет дизайнына айналып, бірнеше елде лицензия бойынша өндірілді және түрлі елдерде жасалған бірқатар конструкциялардың негізі болды.

Даму

Карден Ллойд танкетінің пайда болуы британдық әскери инженер және танк стратегиясы бойынша маман майор Гиффорд ЛеКвесне Мартелдің жеке бастамасымен байланысты. Ол 1920 жылдардың ортасында әртүрлі бөліктерден гаражында бір адамдық танкті құрастырып, Соғыс министрлігіне көрсетті. Идея жарияланғаннан кейін, басқа компаниялар да осы идеяны өздерінше түсініп, өңдеді. Олардың бірі – сэр Джон Карден мен Вивиан Лойд негіздеген, кейін Викерс Армстронгс компаниясы сатып алған Carden Loyd Tractors Ltd фирмасы еді. Бір адамдық көліктерден өзге, олар екі адамдық көліктерді де ұсынды, бұл идея одан да тиімді және танымал болды. Vickers Armstrongs компаниясы соңғы типтегі көліктерді бүкіл әлемге өндіріп, сатты. Mark VI моделі барлау машинасы және жылжымалы пулемет орны ретінде қарастырылып, Carden Loyd танкеттері сериясының соңғы жетістігі болды. Карден Ллойд танкеті – Универсалды тасымалдағыштың прототипі саналды.

Өндіріс

Өндіріс 1927 жылы басталды және 1935 жылға дейін жалғасты. 1933 жылдан 1935 жылға дейін өндіріс Корольдік қару-жарақ фабрикаларында жүргізілді. Барлығы шамамен 450 дана жасалды. Британдық армия кем дегенде 325 Mark VI танкеттесін (кейбір деректерде 348 дана делінеді) түрлі нұсқаларда пайдаланды, көбінесе пулемет тасымалдаушы ретінде, сондай-ақ жеңіл артиллерия тракторлары, миномет тасымалдаушылар немесе түтін шығару машиналарын ретінде қолданды.

Қызмет тарихы

1929 жылы Польша лицензия бойынша 10 немесе 11 Mark VI танкет сатып алып, оларды өздерінің TK танкеттер сериясын әзірлеу үшін пайдаланды, одан кейін поляк TKS танкеттерін жасады. Чехословакия да 1930 жылы лицензия бойынша үш Mark VI танкет сатып алып, дизайнын жетілдіріп, 74 Tančík vz. 33 танкетін ČKD (Прага) зауытында өндірді; британдықтардың бастапқы конструкциясы қазіргі заманғы соғыста пайдасыз деп бағаланды. Кеңес Одағы 20 Mark VI танкетті, оларды K 25 деп атады, сондай-ақ лицензия алды. Бірақ, соңғы жоба айтарлықтай жаңартылып, лицензиядан бас тартылды. Оның орнына Ленинградтағы большевиктер зауыты британдық T 27 танкетінің жаңартылған және үлкейтілген нұсқасын шығара бастады. 1931-1933 жылдары барлығы 3228 T 27 танкеті салынды. Боливия 1931 жылы екі-бес танкет сатып алды. Олар Чако соғысында қатысты, онда бұталы жерге жарамсыз екені анықталды. Жапон императорлық армиясы (IJA) Ұлыбританиядан алты Mark VIb танкетін және француз Renault UE Chenillette көліктерін сатып алып, сынақтан өткізді. IJA британдық және француз көліктерінің практикалық қолдануға тым кішкентай екенін анықтады және өзінің 94-ші типті Te Ke танкетіне айналған, үлкенірек Tokushu Keninsha (TK, "Арнаулы трактор" деген мағынада) жоспарлауды бастады. Дизайнның бір бөлігі Carden Loyd негізінде жасалған. Carden Loyd танкеттері Императорлық Жапон теңіз күштерінің Шанхайдағы құрлық әскерлерімен пайдаланылды және Ка типті пулеметтік машинасы (カ式機銃車) деп аталды. "Ka" - Carden Loyd (カーデンロイド) сөзінің бас әріптері. Италия бірнеше Carden Loyd Mark VI сатып алып, CV 29 деп аталатын бірнеше лицензиялық көшірмелерін жасады, содан кейін бұл дизайнды L3/35 танкетіне жетілдірді. Канада армиясы 1930-1931 жылдары екі партиямен, әрқайсысы алтыдан 12 дана сатып алды. Принцесса Патрисияның Канадалық жеңіл жаяу әскері мен Канада Корольдік полкі бағалағаннан кейін, Канада армиясы оларды жаңа, үлкен танктер келгенге дейін жаттығу мақсатында Канаданың бронетехникалық оқу орталығында пайдаланды. Ақырында, олар 1938 жылы Vickers VI B жеңіл танктерімен толықтырылды. Осы уақытқа дейін олар Канада армиясындағы бронеавтомобильдерден басқа жалғыз бронетехника болып келді. Канада оларды ешқашан жауынгерлік міндеттерде қолданған жоқ. Сонымен қатар, Carden Loyd танкеттері Франция, Үндістан, Италия, Латвия (1935 жылы 18 Mk. IV), Нидерланды (5) және Сиамға да жеткізілді. Нидерландының бес танкеті 1940 жылғы мамыр айында Нидерландыға жасалған неміс әскерінің шабуылы кезінде неміс парашютистерімен шайқасты. Француздық қарусыз Renault UE тасымалдаушысы Carden Loyd дизайны негізінде жасалған. 1935 жылға дейін Грекия шағын партия сатып алды. Таиландта француз-тай соғысында шамамен 60 танкет болды. Carden Loyd танкеттері Чили, Қытай Республикасы, Маньчжуко (20 Mk. VI), Финляндия (Mk. IV және 33 үлгілері), Португалия (6) және Эфиопия (3) елдерінде де пайдаланылды. Германияның Panzer I жеңіл танкының дизайнына Carden Loyd танкетінің әсері болды, себебі Германияның Кеңес Одағымен әскери ынтымақтастығы болған. Румыния Решица зауытында Carden Loyd-ты жергілікті өндіріске лицензия сатып алған, бірақ онда бірде-бір мысал жасалғаны белгісіз.

In 1929, Poland bought 10 or 11 Mark VI tankettes with a licence and used them for development of their own TK tankette series, which was followed by the Polish TKS tankette. Czechoslovakia also bought three Mark VI tankettes in 1930 with a licence, and then improved the design, producing 74 Tančík vz. 33 tankettes in the ČKD (Praga) works; the original British construction was evaluated as unusable in modern warfare. The Soviet Union bought 20 Mark VI tankettes, which they designated K 25, as well as a licence. However, the final project was significantly modernised and the licence was dropped. Instead, the Bolshevik Factory in Leningrad started the production of the T 27 tankette, a modernised and enlarged variant of the British design. A total of 3,228 T 27 tankettes were built between 1931 and 1933. Bolivia purchased between two and five tankettes in 1931. They saw action in the Chaco War, where they proved to be ill suited for the bush environment. The Imperial Japanese Army (IJA) bought six Mark VIb tankettes from the UK, along with some French Renault UE Chenillette vehicles and field tested them. The IJA determined that the British and French vehicles were too small to be practical, and started planning for a larger version, the Tokushu Keninsha (TK, meaning "Special Tractor"), which developed into its own Type 94 Te Ke. The design based in part on the Carden Loyd. Carden Loyd Tankettes were operated by the Imperial Japanese Navy Land Forces in Shanghai and designated the Type Ka Machine Gun Car (カ式機銃車). "Ka" is a initial of Carden Loyd (カーデンロイド)

Italy bought a number of Carden Loyd Mark VIs, built a few licence copies designated CV 29, and then developed this design further into the L3/35 tankette. The Canadian Army acquired 12, in two batches of six, in 1930 31. After being evaluated by Princess Patricia's Canadian Light Infantry and the Royal Canadian Regiment, the Canadian Army used them in a training role at Canadian Armoured Fighting Vehicle School, pending the arrival of newer, larger tanks. Eventually, they were supplemented with the Vickers VI B light tank in 1938. Until then, they had been the only armoured equipment in the Canadian Army, apart from some armoured cars. Canada never used them in a combat role. In addition, the Carden Loyd Tankettes were also supplied in small numbers to France, India, Italy, Latvia (18 Mk. s IV in 1935), the Netherlands (5), and Siam. The five Dutch tankettes were involved in fighting German paratroopers during the May 1940 invasion of the Netherlands. The French unarmed Renault UE carrier was based on the Carden Loyd design. A small number were acquired by Greece prior to 1935. Thailand had about 60 in the French Thai War. Carden Loyd Tankettes were also used by Chile, the Republic of China, Manchukuo (20 Mk. VI), Finland (Mk. IVs and Model 33s), Portugal (6) and Ethiopia (3). The design of the German Panzer I light tank was influenced by the Carden Loyd Tankette, due to the German military cooperation with the Soviet Union. Romania had bought the license to locally produce the Carden Loyd at the Reșița works, but no examples are known to have been built there.

SA F.R.C. 47 мм

Бельгия қарулы күштері 1930-шы жылдардың басында танкке қарсы қабілетін жаңартуды көздегендіктен және танкет тұжырымының танымалдығына байланысты, Carden Loyd Mk VI танкеті толық механикаландырылған танкке қарсы күштерді әзірлеуге жасалған алғашқы әрекеттің негізі ретінде таңдалды. 1931 жылы бельгиялық 47 мм 1931 үлгісіндегі танкке қарсы зеңбіректі қарапайым трактор тұжырымымен сынап көргеннен кейін, одан да біріктірілген тәсіл таңдалды, нәтижесінде Carden Loyd Mk VI танкетінің ең ауыр қаруланған нұсқасы пайда болды. 1931 жылы алты Carden Loyd Mk VI танкетін сатып алғаннан кейін екі прототиптік машина өзгертілді. Біріне F. R. C. Herstal 47 мм 1931 үлгісіндегі танкке қарсы зеңбірек, екіншісіне төмен жылдамдықты 76 мм жаяу әскер зеңбірегі Canon de 76 FRC, алдыңғы жағына бекітілген конструкцияда орнатылды. 76 мм зеңбірекпен жабдықталған нұсқаның өндіріске дейінгі сынақтарында үлкен кері соққы атыстан кейін күшті қозғалыс тудырып, қаруды орналастыру платформасын тұрақсыз етті. Осыдан кейін 76 мм прототипі 47 мм танк жойғыш нұсқасына қайта жасалды, бірақ ол да қанағаттандырмады. 47 мм танкке қарсы зеңбіректің атысынан туындаған кері соққы 3 тонналық машина үшін тым күшті болды, бірақ 76 мм нұсқасына қарағанда азырақ болды. Зеңбіректі екі адамдық экипажбен басқару тым көп еңбек талап етті, оқ-дәрі сақтағышы тым кішкентай болды; және жұқа броньды алдыңғы қалқаннан басқа, экипаж толығымен қоршалмаған еді. Зеңбіректің қосымша салмағы кішкентай қозғалтқышты да шаршатып, бүкіл машинаның тозуын арттырды. Дегенмен, тәжірибе бельгия армиясына құнды тәжірибе сыйлады. Бұл 1935 жылы өндіріске енгізілген Т-13 танк жойғышына әкелді. Алты прототиптік танк жойғыш машинасы да операциялық мақсатта қолданылды. Элиталық Арденнай тау дивизиясы оларды қолданғаннан кейін, машиналар таулы жерлерде тиімсіз деп танылды және тез арада Cyclistes Frontière/Grenswielrijders шекара күзет полкіне берілді. Олар 1940 жылдың мамырында Бельгия шайқасы басталғанда да қолданыста болды, бірақ Вивегнис пен Лихе арасындағы Мейза (Маас) өзенінің батыс жағалауындағы бекітілген, тықсыру орындарынан. 1940 жылдың 10 мамырында, неміс басқыншылығы күні, олар бірнеше оқ атқандығы белгілі.

Since the Belgian Armed Forces were looking to upgrade their anti tank capability in the early 1930s, and due to the popularity of the tankette concept, the Carden Loyd Mk VI tankette was chosen as the basis for a first attempt to developing a fully mechanized anti tank capability. After experimenting with a rather straightforward tractor concept for the Belgian 47 mm Model 1931 anti tank gun in 1931, a more integrated approach was chosen, resulting in what has probably been the heaviest armed version of the Carden Loyd Mk VI tankette. In 1931, after acquiring six Carden Loyd Mk VI tankettes, two prototype vehicles were modified. One carried the F. R. C. Herstal 47 mm Model 1931 anti tank gun and one the Canon de 76 FRC, a low velocity 76 mm infantry gun, in a fixed, forward facing structure. Pre production tests of the 76 mm equipped version found that the large recoil caused a high pitch movement after firing, leading to a completely unstable gun laying platform. In consequence the 76 mm prototype was rebuilt into the 47 mm equipped tank destroyer version, but this was not found satisfactory either. Recoil from firing the 47 mm anti tank gun was too much for the 3 ton vehicle, though less than with the 76 mm version, manning the gun with a two man team was considered too labour intensive, the ammunition storage was too small; and, apart from the thin armoured frontal shield, the crew was completely exposed. The added weight of the gun also overtaxed the small engine, and the wear and tear on the whole vehicle was deemed too high. Nevertheless, the experiment provided some valuable experience for the Belgian army. This culminated in the successful T 13 tank destroyer, whose production started in 1935. The six prototype tank destroyer vehicles were also used operationally. After being fielded by the elite Chasseurs Ardennais mountain division, the vehicles were deemed next to useless in mountainous areas and quickly passed on to the Cyclistes Frontière/Grenswielrijders, a border guard regiment. They were still in use when the Battle of Belgium started in May 1940, albeit from fixed, ambush positions on the west bank of the river Meuse (Maas) between Vivegnis and Lixhe. They are known to have fired some rounds on the morning of 10 May 1940, the day of the German invasion.