Кіріспе

Әлеуметтік теория Реляционализм - бұл заттардың қатынастық табиғатына маңыздылық беретін кез келген теориялық позиция. Реляционализм үшін заттар тек қана реляциялық тұлға ретінде жұмыс істейді. Реляционализмді өз бетінше қатынастарды баса көрсететін реляционализммен салыстыруға болады.

Реляционализм (философиялық теория)

Реляционализм, кең мағынада, шындықтың реляциялық табиғатына маңыздылық беретін кез келген ой жүйесіне қолданылады. Үнді философы Джозеф Каипайл және басқалар ұсынғандай, реляционализм шындық теориясына қатысты, ол заттардың бар болуын, табиғатын және мағынасын олардың реляционалдылығы немесе туыстық қатынасы тұрғысынан түсіндіреді. Реляционалистік көзқарас бойынша заттар өздігінен тұрған заттар да, анық емес оқиғалар да емес, қарым-қатынастық ерекшеліктер. Жекеліктер өздерінің конституциясы мен іс-әрекетінде басқа ерекшеліктерге онтологиялық ашық болғандықтан, олар табиғи түрде қатынастық болып табылады. Реляционалистік көзқарас бойынша, қатынастық ерекшеліктер шындықтың түпкі құрамдас бөлігі болып табылады.

Реляционализм (кеңістік пен уақыт теориясы)

Ғарыш пен уақыт туралы талқылауларда реляционализм (немесе реляционализм) атауы Ньютонның субстанционалистік көзқарастарына қарсы Лейбництің кеңістік пен уақыт туралы реляционалистік түсінігіне сілтеме жасайды. Ньютонның субстанционализмі бойынша, кеңістік пен уақыт - заттардан тәуелсіз болып, өздерінің жеке тұлғалары. Лейбництің реляционизмі, екінші жағынан, кеңістік пен уақытты заттар арасында болатын қатынастар жүйесі ретінде сипаттайды. Жалпы алғанда, физика мен философияда, қатынастық теория - шындықты немесе физикалық жүйені түсіну үшін нысандардың позициялары мен басқа қасиеттері басқа заттарға қатысты ғана мәнді болып табылатын құрылым. Реляциялық кеңістік-уақыт теориясында, егерде онда заттар болмаса, кеңістік жоқ; оқиғаларсыз уақыт та жоқ. Реляциялық көзқарас кеңістіктің объектілерде бар екенін және объектінің өз ішінде басқа объектілерге қатынастарды білдіретінін ұсынады. Ғарышты уақыт бойынша олардың өзгеруін ескере отырып, онда бар объектілер арасындағы қатынастар арқылы анықтауға болады. Бұл абсолюттік теорияға балама, онда кеңістік оған батылатын кез келген заттардан тәуелсіз болады. Физикада Готфрид Вильгельм Лейбництің пікірінше, объектінің түстері бөлігінде қабылдаушымен қарым-қатынас тұрғысынан құрылады. Ал түстерге қатысты антиреляционалистік көзқарас түстердің объектіге тәуелді екенін айтады.

Реляционализм (социологиялық теория)

Реляциялық әлеуметтануда реляционализм көбінесе субстанционализммен қарама-қарсы қойылады. Субстанционализм (субстанционализм деп те аталады) адамдарды әлеуметтік өзара әрекеттесуге қабілетті өзін-өзі ұстайтын тұлғалар ретінде қарастыруға бейім болса, реляционализм әлеуметтік адамдық тәжірибелерді және жеке тұлғаның транзакциялық контексттері мен өзара қарым-қатынастарын атап көрсетеді.