Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
i* (i star деп айтылады) немесе i* framework - бұл проблемалық аумақты түсіну үшін жүйелік модельдеудің ерте кезеңінде қолдануға жарамды модельдеу тілі. i* модельдеу тілі жағдайды "осындай-осындай" және "осындай-осындай" етіп модельдеуге мүмкіндік береді. i* атауы бұл жүйені сипаттайтын үлестірілген ниеттілік ұғымына сілтеме жасайды. Бұл бастапқыда ұйымдық ортаны және олардың әртүрлі, көбінесе бәсекелестік мақсаттары бар әртүрлі актерлерден тұратын ақпараттық жүйелерді модельдеу және ойлау үшін әзірленген тәсіл, олар өз міндеттерін орындау және осы мақсаттарға жету үшін бір-біріне байланысты. Ол актерлік және мақсатты модельдеуді қамтиды. i* модельдері не деген сұраққа емес, Кім және Неге деген сұраққа жауап береді. UML пайдалану жағдайының әдісі, керісінше, тек функционалдық мақсаттарды қамтиды, актерлер операцияларға тікелей қатысады (әдетте бағдарламалық қамтамасыз етумен). KAOS әдісі барлық мақсаттарды қамтиды, бірақ қатысушылардың ниеттілігіне аз мән береді.
i* (pronounced "i star") or i* framework is a modeling language suitable for an early phase of system modeling in order to understand the problem domain. i* modeling language allows to model both as is and to be situations. The name i* refers to the notion of distributed intentionality which underlines the framework. It is an approach originally developed for modelling and reasoning about organizational environments and their information systems composed of heterogeneous actors with different, often competing, goals that depend on each other to undertake their tasks and achieve these goals. It covers both actor oriented and Goal modeling. i* models answer the question WHO and WHY, not what. In contrast, the UML Use case approach covers only functional goals, with actors directly involved in operations (typically with software). The KAOS approach covers goals of all types but is less concerned with the intentionality of actors.
Элементтер
Модель актерлер арасындағы тәуелділікті сипаттайды. Оларды сипаттау үшін төрт элемент бар: мақсат, жұмсақ мақсат, міндет және ресурс. i*-дегі негізгі ұғым - бұл қасақана әрекет етуші. Ұйымдастырушы акторлар мақсаттар, сенімдер, қабілеттер және міндеттемелер сияқты қасақана қасиеттерге ие деп қарастырылады (таратылған қасақаналық тұжырымдамасы). Орындаушылар мақсаттарға жету, орындалатын міндеттер мен ресурстарды қамтамасыз ету үшін бір-біріне тәуелді. Басқаларға тәуелділікпен, актер өздігінен қол жеткізу қиын немесе мүмкін емес мақсаттарға қол жеткізе алады; екінші жағынан, актерге тәуелді актерлер тапсырмаларды орындамаса, актер осал болады. Актерлер мүмкіндіктер мен осалдықтар туралы алаңдаушылық білдіретін стратегиялық болып табылады және қасақана қарым-қатынастарды қайта құру арқылы өз мүдделеріне жақсы қызмет ететін орталарын қайта ұйымдастыруға тырысады.
The model describes dependencies among actors. There are four elements to describe them: goal, soft goal, task and resource. The central concept in i* is in fact that of the intentional actor. Organizational actors are viewed as having intentional properties such as goals, beliefs, abilities, and commitments (concept of distributed intentionality). Actors depend on each other for goals to be achieved, tasks to be performed and resources to be furnished. By depending on others, an actor may be able to achieve goals that are difficult or impossible to achieve on its own; on the other hand, an actor becomes vulnerable if the depended on actors do not deliver. Actors are strategic in the sense that they are concerned about opportunities and vulnerabilities, and seek rearrangement of their environments that would better serve their interests by restructuring intentional relationships.
Стратегиялық тәуелділік моделі (SD)
SD моделі ұйымдық контексттегі әртүрлі актерлер арасындағы тәуелділік қатынастарының желісін сипаттайды. Әдетте актер модельдің контекстіне сәйкес анықталады. Бұл модель актердің кім екенін және оның жұмысына кімнің тәуелді екенін көрсетеді. SD моделі акторларды байланыстыратын түйіндер мен сілтемелердің жиынтығынан тұрады. Тораптар әр түрлі факторларды білдіреді, ал әрбір байланыс екі фактордың арасындағы байланысты білдіреді. Тәуелділік актері Депендер деп аталады, ал оған тәуелділік актері Депенди деп аталады.
An SD model describes a network of dependency relationships among various actors in an organisational context. The actor is usually identified within the context of the model. This model shows who an actor is and who depend on the work of an actor. An SD model consists of a set of nodes and links connecting the actors. Nodes represent actors and each link represents a dependency between two actors. The depending actor is called Depender and the actor who is depended upon is called the Dependee.
Стратегиялық негіздемелік модель (SR)
SR моделі әр актермен және олардың тәуелділіктерімен байланысты себептерді модельдеуге мүмкіндік береді және актерлер өз мақсаттарына және жұмсақ мақсаттарына қалай жетуі туралы ақпарат береді. Бұл модель мақсаттың нәтижелеріне әсер ету үшін жеткілікті маңызды деп саналатын элементтерді ғана қамтиды. SR моделі SD моделін қоса отырып, актерлердің тәуелділігін көрсетеді. Осы тәуелділіктерге байланысты SR моделі мақсаттарды, жұмсақ мақсаттарды, міндеттерді және ресурстарды анықтайды. SD модельдерімен салыстырғанда, SR модельдері ішкі, қасақана қатынастарды модельдеу үшін актерлердің ішін қарап, модельдеудің неғұрлым егжей-тегжейлі деңгейін ұсынады. Қайырымды элементтер (мақсаттар, жұмсақ мақсаттар, міндеттер, ресурстар) SR модельінде сыртқы тәуелділіктер ретінде ғана емес, сонымен қатар мақсат пен құралдар қатынастары мен тапсырмалардың ыдыраулары арқылы байланысты ішкі элементтер ретінде де пайда болады. Айналудың ортасы байланыстары актердің кейбір тапсырмаларға неге қатысатынын, мақсатты көздеуін, ресурсқа мұқтаж екендігін немесе жұмсақ мақсатты қалайтынын түсінуді қамтамасыз етеді; тапсырманың ыдырау байланыстары күнделіктіліктілікті құрайтын қасақана элементтердің иерархиялық сипаттамасын ұсынады. Мұндай модель мүдделі тараптардың мүдделері мен мәселелерін және оларды жүйелер мен орталардың әртүрлі конфигурацияларымен қалай шешу мүмкін екенін сипаттау үшін қолданылады.
An SR model allows modeling of the reasons associated with each actor and their dependencies, and provides information about how actors achieve their goals and soft goals. This model includes only elements considered as important enough to impact the results of a goal. The SR model shows the dependencies of the actors by including the SD model. Relating to these dependencies, the SR model specifies goals, soft goals, tasks and resources. Compared with SD models, SR models provide a more detailed level of modeling by looking inside actors to model internal, intentional relationships. Intentional elements (goals, soft goals, tasks, resources) appear in the SR model not only as external dependencies, but also as internal elements linked by means ends relationships and task decompositions. The means end links provide understanding about why an actor would engage in some tasks, pursue a goal, need a resource, or want a soft goal; the task decomposition links provide a hierarchical description of intentional elements that make up a routine. Such a model is used to describe stakeholder interests and concerns, and how they might be addressed by different configurations of systems and environments.
i* пайдалану себептері
i* бағдарламалық жасақтама жасау процесінің ерте кезеңінде ақпарат алу мүмкіндігін береді. Бұрын UML ақпаратты көрнекті ету үшін пайдаланылған, бірақ UML көбінесе ұйымдық объектілерге назар аударады, олар бастапқы кезеңде маңызды емес, онда мүдделі тараптарға өз ұйымдарында ақпараттық жүйелерді пайдаланудың әртүрлі мүмкіндіктерін жақсырақ түсінуге көмектесуге баса назар аударылуы керек. i* модельдері талдаудың бірнеше деңгейін ұсынады, мүмкіншілік, жұмыс істеу, өмір сүру және сенуге қабілеттілік тұрғысынан.
i* provides the possibility to achieve information in an early phase of the software engineering process. In former days UML was used to make information visible, but as UML often focuses on organisational objects, which are not so important in the early phase, when the emphasis should be on helping stakeholders gain better understanding of the various possibilities for using information systems in their organizations. i* models offer a number of levels of analysis, in terms of ability, workability, viability and believability.
i* және пайдалану жағдайларын біріктірудің пайдасы
i* бизнес саладағы ұйымдық қатынастарды ерте түсінуді қамтамасыз етеді. I* пайдалану жағдайын ұйымдастыру модельдеуінен пайдалану талап инженерлеріне жоспарланған жүйенің функционалдық талаптары мен ұйымдық модельдеуде бұрын анықталған ұйымдық мақсаттар арасындағы байланысты орнатуға мүмкіндік береді.
i* provides an early understanding of the organizational relationships in a business domain. The Use Case development from organizational modeling using i* allows requirement engineers to establish a relationship between the functional requirements of the intended system and the organizational goals previously defined in the organization modeling.
Мақсатты модельдеу
i* талаптарды инженерияда проблемалық аумақты түсіну үшін қолдануға болады. SD және SR модельдерін пайдалану жағдайларын әзірлеу үшін пайдалануға болады. Бұл - актерлерді, тапсырмаларды, ресурстарды, мақсаттарды және жұмсақ мақсаттарды білдіру үшін идеалдық тіл.
i* can be used in requirements engineering to understand the problem domain. SD models and SR models can then be used to develop use cases. This is an ideal language to express Actors, Tasks, Resources, Goals and Softgoals.