Кіріспе

i* (i star деп айтылады) немесе i* framework - бұл проблемалық аумақты түсіну үшін жүйелік модельдеудің ерте кезеңінде қолдануға жарамды модельдеу тілі. i* модельдеу тілі жағдайды "осындай-осындай" және "осындай-осындай" етіп модельдеуге мүмкіндік береді. i* атауы бұл жүйені сипаттайтын үлестірілген ниеттілік ұғымына сілтеме жасайды. Бұл бастапқыда ұйымдық ортаны және олардың әртүрлі, көбінесе бәсекелестік мақсаттары бар әртүрлі актерлерден тұратын ақпараттық жүйелерді модельдеу және ойлау үшін әзірленген тәсіл, олар өз міндеттерін орындау және осы мақсаттарға жету үшін бір-біріне байланысты. Ол актерлік және мақсатты модельдеуді қамтиды. i* модельдері не деген сұраққа емес, Кім және Неге деген сұраққа жауап береді. UML пайдалану жағдайының әдісі, керісінше, тек функционалдық мақсаттарды қамтиды, актерлер операцияларға тікелей қатысады (әдетте бағдарламалық қамтамасыз етумен). KAOS әдісі барлық мақсаттарды қамтиды, бірақ қатысушылардың ниеттілігіне аз мән береді.

Элементтер

Модель актерлер арасындағы тәуелділікті сипаттайды. Оларды сипаттау үшін төрт элемент бар: мақсат, жұмсақ мақсат, міндет және ресурс. i*-дегі негізгі ұғым - бұл қасақана әрекет етуші. Ұйымдастырушы акторлар мақсаттар, сенімдер, қабілеттер және міндеттемелер сияқты қасақана қасиеттерге ие деп қарастырылады (таратылған қасақаналық тұжырымдамасы). Орындаушылар мақсаттарға жету, орындалатын міндеттер мен ресурстарды қамтамасыз ету үшін бір-біріне тәуелді. Басқаларға тәуелділікпен, актер өздігінен қол жеткізу қиын немесе мүмкін емес мақсаттарға қол жеткізе алады; екінші жағынан, актерге тәуелді актерлер тапсырмаларды орындамаса, актер осал болады. Актерлер мүмкіндіктер мен осалдықтар туралы алаңдаушылық білдіретін стратегиялық болып табылады және қасақана қарым-қатынастарды қайта құру арқылы өз мүдделеріне жақсы қызмет ететін орталарын қайта ұйымдастыруға тырысады.

Стратегиялық тәуелділік моделі (SD)

SD моделі ұйымдық контексттегі әртүрлі актерлер арасындағы тәуелділік қатынастарының желісін сипаттайды. Әдетте актер модельдің контекстіне сәйкес анықталады. Бұл модель актердің кім екенін және оның жұмысына кімнің тәуелді екенін көрсетеді. SD моделі акторларды байланыстыратын түйіндер мен сілтемелердің жиынтығынан тұрады. Тораптар әр түрлі факторларды білдіреді, ал әрбір байланыс екі фактордың арасындағы байланысты білдіреді. Тәуелділік актері Депендер деп аталады, ал оған тәуелділік актері Депенди деп аталады.

Стратегиялық негіздемелік модель (SR)

SR моделі әр актермен және олардың тәуелділіктерімен байланысты себептерді модельдеуге мүмкіндік береді және актерлер өз мақсаттарына және жұмсақ мақсаттарына қалай жетуі туралы ақпарат береді. Бұл модель мақсаттың нәтижелеріне әсер ету үшін жеткілікті маңызды деп саналатын элементтерді ғана қамтиды. SR моделі SD моделін қоса отырып, актерлердің тәуелділігін көрсетеді. Осы тәуелділіктерге байланысты SR моделі мақсаттарды, жұмсақ мақсаттарды, міндеттерді және ресурстарды анықтайды. SD модельдерімен салыстырғанда, SR модельдері ішкі, қасақана қатынастарды модельдеу үшін актерлердің ішін қарап, модельдеудің неғұрлым егжей-тегжейлі деңгейін ұсынады. Қайырымды элементтер (мақсаттар, жұмсақ мақсаттар, міндеттер, ресурстар) SR модельінде сыртқы тәуелділіктер ретінде ғана емес, сонымен қатар мақсат пен құралдар қатынастары мен тапсырмалардың ыдыраулары арқылы байланысты ішкі элементтер ретінде де пайда болады. Айналудың ортасы байланыстары актердің кейбір тапсырмаларға неге қатысатынын, мақсатты көздеуін, ресурсқа мұқтаж екендігін немесе жұмсақ мақсатты қалайтынын түсінуді қамтамасыз етеді; тапсырманың ыдырау байланыстары күнделіктіліктілікті құрайтын қасақана элементтердің иерархиялық сипаттамасын ұсынады. Мұндай модель мүдделі тараптардың мүдделері мен мәселелерін және оларды жүйелер мен орталардың әртүрлі конфигурацияларымен қалай шешу мүмкін екенін сипаттау үшін қолданылады.

i* пайдалану себептері

i* бағдарламалық жасақтама жасау процесінің ерте кезеңінде ақпарат алу мүмкіндігін береді. Бұрын UML ақпаратты көрнекті ету үшін пайдаланылған, бірақ UML көбінесе ұйымдық объектілерге назар аударады, олар бастапқы кезеңде маңызды емес, онда мүдделі тараптарға өз ұйымдарында ақпараттық жүйелерді пайдаланудың әртүрлі мүмкіндіктерін жақсырақ түсінуге көмектесуге баса назар аударылуы керек. i* модельдері талдаудың бірнеше деңгейін ұсынады, мүмкіншілік, жұмыс істеу, өмір сүру және сенуге қабілеттілік тұрғысынан.

i* және пайдалану жағдайларын біріктірудің пайдасы

i* бизнес саладағы ұйымдық қатынастарды ерте түсінуді қамтамасыз етеді. I* пайдалану жағдайын ұйымдастыру модельдеуінен пайдалану талап инженерлеріне жоспарланған жүйенің функционалдық талаптары мен ұйымдық модельдеуде бұрын анықталған ұйымдық мақсаттар арасындағы байланысты орнатуға мүмкіндік береді.

Мақсатты модельдеу

i* талаптарды инженерияда проблемалық аумақты түсіну үшін қолдануға болады. SD және SR модельдерін пайдалану жағдайларын әзірлеу үшін пайдалануға болады. Бұл - актерлерді, тапсырмаларды, ресурстарды, мақсаттарды және жұмсақ мақсаттарды білдіру үшін идеалдық тіл.