Санта-Катарина: Голландтардың шығыс саудасына қадам басуы
Santa Catarina (ship)
1603 ж. Сингапур жанында голландтар португалдық "Santa Catarina" кемесін басып алды. Кемедегі қымбат қытай порцелінінен "крак порцелен" пайда болды. VOC капиталын 50% арттырды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Санта Катарина Санта Катарина – португалдық сауда кемесі, 1500 тонналық карак, ол 1603 жылдың 25 ақпанында Сингапур жанында Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы (ГШҮК) тарапынан тартып алынды. Кеме өте құнды олжа болғандықтан, оның сатылуынан түскен табыс ГШҮК капиталын 50%-дан астамға арттырды. Осы кемедегі көп мөлшердегі мингтік қытай фарфорының арқасында қытай керамикасы Голландияда көп жылдар бойы Kraakporselein, яғни "карак фарфоры" деп белгілі болды.
+Santa Catarina
Santa Catarina was a Portuguese merchant ship, a 1500 ton carrack, that was seized by the Dutch East India Company (also known as VOC) on 25 February 1603 off Singapore. She was such a rich prize that her sale proceeds increased the capital of the VOC by more than 50%. From the large amounts of Ming Chinese porcelain captured in this ship, Chinese pottery became known in Holland as Kraakporselein, or "carrack porcelain" for many years.
Санта-Катаринаны басып алу
1603 жылғы 25 ақпанда таңертең адмирал Якоб ван Хеемскерктің басқаруымен үш голланд кемесі Сингапурдың шығыс жағалауында тұңғыш рет каракты байқады. Португалиялық кеме, капитаны Себастьян Серрао, Макаодан Малаккаға қатынайтын, Қытай мен Жапониядан әкелген тауарлармен, соның ішінде 2,2 миллион гульдерлік 1200 доңғалақ қытай жібегімен жүктелген болатын. Жүктемеде бірнеше жүз унция мускус та бар еді, ол оны ерекше құнды еткен. Бірнеше сағатқа созылған шайқастан кейін голландтар экипажды бағындырып, өмірінің қауіпсіздігіне кепілдік берілгендігіне байланысты жүкті және кемені беруге мәжбүр етті. Амстердам адмиралтейлігінің Португалияның талаптарына қарамастан кеме мен оның жүгін олжа ретінде алу туралы шешімі 1663 жылға дейін жалғасқан голланд-португал соғысының себебіне айналды, бұл соғыс Шығыс Үндістандағы португал саудасының монополиясын тоқтатты. Бұрынғы жылдары Шығыстағы пайдалы сауда жолдары туралы білген голландтар енді сол байлықтың бір бөлігін өзіне қабылдауға тырысты.
At dawn on 25 February 1603 three Dutch ships under the command of Admiral Jacob van Heemskerck spotted the carrack at anchor off the Eastern coast of Singapore. The Portuguese ship, captained by Sebastian Serrão, was travelling from Macau to Malacca, loaded with products from China and Japan, including 1200 bales of Chinese raw silk, worth 2.2 million guilders. The cargo was particularly valuable because it contained several hundred ounces of musk. After a couple of hours of fighting, the Dutch managed to subdue the crew who forfeited the cargo and the ship, in return for the safety of their lives. The Admiralty of Amsterdam's subsequent decision to take the ship and her cargo as a prize, despite Portugal's demands, became the casus belli for the Dutch–Portuguese War that lasted until 1663, and eventually ended the Portuguese monopoly on trade in the East Indies. The Dutch, who in previous years had learnt about the lucrative trade routes in the East, were now attempting to appropriate some of that wealth for themselves.
Санта-Катарина және Mare Clausum және Mare Liberum даулары
Дегенмен, Хемскерк компаниядан немесе үкіметтен күш қолдануды бастауға рұқсат алмаса да, көптеген акционерлер ол әкелген байлықты қабылдауға құштар болды. Голландия заңнамасы бойынша жүлдені ұстаудың заңдылығы күмәнді болғанымен, сонымен қатар компания акционерлерінің бір тобы (көбінесе меннониттер) моральдық тұрғыдан күшпен тартып алуға қарсы болды, ал португалдықтар, әрине, өз жүктерін қайтаруды талап етті. Осы оқиға салдарынан қоғамдық сот отырысы және қоғамдық (халықаралық) пікірді өзгертуге бағытталған кең ауқымды науқан өтті. Осы кең контекстте компания өкілдері заңгер Гюго Гроцийге тартып алуды қорғау үшін polemical жазба дайындауды сұрады. Гроций тартып алуды әділеттіліктің табиғи принциптерімен негіздеуге тырысты. Оның "De Jure Prædæ" атты ұзақ, теориялық еңбегінің бір бөлігі "Mare Liberum" (Ашық теңіз) атты ықпалды памфлет түрінде жарық көрді. 1609 жылы жарияланған "Mare Liberum" еңбегінде Гроций Франсиско де Витория алғашқы рет тұжырымдаған және Фернандо Васкес де Менчака одан әрі дамытқан принципті (Саламанка мектебіне сілтеме), теңіздің халықаралық аумақ екендігін, португалдық "Mare Clausum" (жабық теңіз) саясатына қарсы, және барлық елдердің теңіз саудасы үшін оны еркін пайдалануға құқығы бар екендігін жариялады. Гроций "ашық теңіздер" деп мәлімдегендіктен, голландтардың теңіз күші арқылы әртүрлі сауда монополияларын бұзуына идеологиялық негіз берді. Әлемдік саудада үстемдік үшін голландтармен күшті бәсекелесіп жүрген Англия бұл идеяға қарсы шығып, "Mare Clausum" принциптерін қайта қарастырды. Осы даудан туындаған қайшылықтардың нәтижесінде теңіз мемлекеттері өз талаптарын жұмсарта бастады және теңіз талаптарын құрлықтан теңізге қарай кеңейтілетін принципке негіздеді. Корнелиус Бинкершок өзінің "De dominio maris" (1702) еңбегінде теңіздік үстемдікті зеңбіректердің тиімді жете алатын қашықтығымен шектеудің жұмыс істейтін формуласын тапты. Бұл ереже жалпыға қабылданды және үш мильдік шекараға айналды.
Though Heemskerk did not have authorization from the company or the government to initiate the use of force, many shareholders were eager to accept the riches that he brought back to them. Not only was the legality of keeping the prize questionable under Dutch statute, but a faction of shareholders (mostly Mennonite) in the Company also objected to the forceful seizure on moral grounds, and of course, the Portuguese demanded the return of their cargo. The scandal led to a public judicial hearing and a wider campaign to sway public (and international) opinion. It was in this wider contexst that representatives of the Company called upon jurist Hugo Grotius to draft a polemical defence of the seizure. Grotius sought to ground his defense of the seizure in terms of the natural principles of justice. One chapter of his long theory laden treatise entitled De Jure Prædæ made it to the press in the form of the influential pamphlet, Mare Liberum (The Free Sea). In Mare Liberum, published in 1609, Grotius adapted the principle originally formulated by Francisco de Vitoria and further developed by Fernando Vázquez de Menchaca (cf. the School of Salamanca), that the sea was international territory, against the Portuguese Mare Clausum (closed sea) policy, and all nations were free to use it for seafaring trade. Grotius, by claiming 'free seas', provided suitable ideological justification for the Dutch breaking up of various trade monopolies through its formidable naval power. England, competing fiercely with the Dutch for domination of world trade, opposed this idea, redefining the Mare Clausum principles. As conflicting claims grew out of the controversy, maritime states came to moderate their demands and base their maritime claims on the principle that it extended seawards from land. A workable formula was found by Cornelius Bynkershoek in his De dominio maris (1702), restricting maritime dominion to the actual distance within which cannon range could effectively protect it. This became universally adopted and developed into the three mile limit.