Кіріспе
Шотландия шіркеуінің егеменді және ең жоғары соты – Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясы. Бас ассамблея – Шотландия шіркеуінің басқарушы органы. Ол әдетте жыл сайын шақырылады және Ассамблея басында сайланатын Модератор төрағалық етеді.
The General Assembly of the Church of Scotland is the sovereign and highest court of the Church of Scotland, and is thus the Church's governing body. It generally meets each year and is chaired by a Moderator elected at the start of the Assembly.
Діни сот
Шотландия шіркеуі пресвитериан шіркеуі болғандықтан, епископтар емес, ақсақалдар кеңесімен басқарылады. Кеңестер иерархиясының ең төменгі бағанында Кирк сессиясы, яғни приход кеңесі орналасқан; Кирк сессиясының өкілдері Пресвитерияны құрайды, ол жергілікті аймақтық кеңес. Бұрын аймақтық деңгейде Синодтар да болған, олар бірнеше пресвитерияға билік еткен, бірақ қазір олар таратылған. Ұлттық деңгейде Бас Жиналыс осы құрылымның жоғарғы сатысында тұрады.
Жиналыстар
Бас Ассамблеяның отырыстары әдетте Эдинбургтегі Моундтағы Ассамблея залында өтеді. Бұл ғимарат 19 ғасырда еркін шіркеу үшін салынған. Оған дейін, 1845 жылдан 1929 жылға дейін, Бас Ассамблея Корольдік Мильдің жоғарғы жағында орналасқан Виктория залында (Гайленд Толбут Кирк) жиналды – бұл мақсатты түрде салынған жиналыстар залы және шіркеу, оның мұнарасы қазіргі Ассамблея залынан биіктеп тұрады. 1929 жылы Шотландия шіркеуі Шотландияның Біріккен еркін шіркеуімен біріккенде, Моундтағы үй-жайы қайта біріккен Шотландия шіркеуі үшін Ассамблея залы ретінде таңдалды. Бүгінде бұрынғы Виктория залы "Хаб" ретінде пайдаланылады. Алдыңғы Бас Ассамблеялар Шотландияның ірі қалаларындағы әртүрлі шіркеулерде өткізілген. Шотландия шіркеуінің Бас Ассамблеясы әдетте жылына бір рет мамыр айында бір апта бойына қарқынды талқылаулар үшін жиналады. Пасторлар, ақсақалдар және дьякондар Бас Ассамблеяға "Комиссарлар" ретінде қатысуға құқылы. Әдетте, әр төрт жыл сайын бір шіркеудің пасторы сол қауымның ақсақалымен бірге Ассамблеяға қатысады. Ассамблеяда жастар өкілдері мен бірнеше лауазымды тұлғалар да бар. Әр Ассамблея алдында пастор немесе ақсақал сол жылдың модераторы болып тағайындалады. Ассамблея басталғанда модератор сайланады, бірақ бұл сайлау ресми рәсім саналады. Модератор модератордың креслосынан төрағалық етеді. Оның жанында Ассамблея хатшылары мен басқа да лауазымды тұлғалар отырады. Модератордың артында тақ галереясы орналасқан (оны монарх немесе Лорд-жоғарғы комиссар пайдаланады), оған Ассамблея залынан тікелей емес, жеке баспалдақ арқылы ғана жетуге болады; бұл рухани мәселелерде шіркеутің тәуелсіздігін көрсетеді, сонымен бірге монархтың мәртебесін (конституциялық және теологиялық тұрғыдан) мойындайды. Бас Ассамблея басқа жерлерде де жиналуы мүмкін. Глазго қаласындағы Ассамблея отырысы қаланың Еуропа мәдениет астанасы мәртебесін атап өту үшін өткізілді. 1999 жылы Шотландия Парламенті құрылған кезде, 2004 жылы Холирудтағы жаңа ғимарат аяқталғанға дейін Ассамблея залы Парламент тарапынан пайдаланылды. Осы жылдары Ассамблея Эдинбург халықаралық конференциялық орталығында (1999) және Ашер залында (2001) жиналды; ал қалған жылдары Парламент Ассамблеяға өз "үйін" пайдалануға мүмкіндік беру үшін уақытша көшіп кетті. Бас Ассамблеяның өз Жарғылары бар. Мысалы, 54-тармақ, қосымша шығындарды талап ететін кез келген ұсынысты алдымен Ассамблеяның басқару және қаржы комитеті қарастыруын талап етеді.
in the 19th century. Before this, from 1845 to 1929, the General Assembly had met in the Victoria Hall (the Highland Tolbooth Kirk) at the top of the Royal Mile, a purpose built meeting hall and church whose spire towers above the present Assembly Hall. When the Church of Scotland merged with the United Free Church of Scotland in 1929, the Mound premises were chosen as the Assembly Hall for the reunited Church of Scotland. Today the former Victoria Hall building is in secular use as The Hub. Earlier General Assemblies had taken place in different churches in Scotland's major burghs. The Church of Scotland General Assembly usually meets for a week of intensive deliberation once a year in May. Ministers, elders and deacons are eligible to be "Commissioners" to the General Assembly. Typically a parish minister would attend the Assembly once every four years, accompanied by an elder from that congregation. The Assembly also has youth representatives and a few officials. Prior to each Assembly, a minister or elder is nominated to serve as Moderator for that year. At the start of the Assembly the Moderator is duly elected, although the election is considered a formality. The Moderator presides from the Moderator's chair. Alongside him/her, the clerks to the Assembly and other officials are seated. Behind the Moderator is the throne gallery (used by the Monarch or the Lord High Commissioner), which can only be reached through a separate stairway not directly from the Assembly Hall; this symbolises the independence of the church from the Crown in matters spiritual, whilst recognising the status of the Monarch (both constitutionally and theologically). The General Assembly can also meet elsewhere. A meeting of the Assembly was held in Glasgow to mark the city's status as European City of Culture. When the Scottish Parliament was instituted in 1999, the Assembly Hall was used by the Parliament until the new building at Holyrood was completed in 2004. During these years, the Assembly met in the Edinburgh International Conference Centre (1999) and the Usher Hall (2001); in the other years the Parliament temporarily moved out to allow the Assembly to use its own "home". The General Assembly has its own Standing Orders. One particular example is Standing Order 54, which requires any proposal requiring additional expenditure to have been first considered by the Assembly's Stewardship and Finance Committee.
Функциялар
Бас Ассамблеяның үш негізгі функциясы бар: заң шығару, кеңесу және сот функциялары. Ағымдағы басқару кеңестер мен комиссияларға жүктеледі, олар жыл сайын Ассамблеяға есеп беруге міндетті. Ассамблея Шіркеу Заңын қабылдайды. Осылайша, әрбір Ассамблея бұрынғы Ассамблеялардың Заңына өзгерістер енгізе алады. Бұл "Барьерлік акт" арқылы реттеліп, бақыланады, ол Бас Ассамблеяны ұсыныс ауқымды болған жағдайда барлық пресвитериялардың пікірін ескеруге мәжбүр етеді, және ол пресвитерияларға, содан кейін келесі Бас Ассамблеяға жіберіледі.
Мүшелік
Әр пресвитерия жыл сайын комиссарларды тағайындауға міндетті, олар пресвитерияның шекарасындағы (аймағындағы) пасторлар мен ақсақалдардан кезекпен таңдалады. Тағайындалған ақсақалдар міндетті түрде пресвитерия мүшелері болуы шарт емес. Сонымен қатар, әрбір пресвитерия өз қауымдарындағы жастардан "жастар өкілдерін" тағайындай алады. Жастар өкілдері "Жастар ассамблеясы" тарапынан тағайындалады. Жастар өкілдері Ассамблеяның корреспондент мүшелері мәртебесіне ие. Бұрын Бас Ассамблеяның модераторлары болып қызмет атқарған ақсақалдар, әдетте, өз пресвитериялары тарапынан комиссарлардың қалыпты санына қосымша тағайындалады. Шіркеудегі тәжірибелеріне байланысты, олар Ассамблеяның мәжілісіне зор ықпал етеді, бұл кейбір комиссарлар мен шіркеу мүшелері үшін даулы мәселе болып табылады. Бас ассамблея "корреспондент мүшелерді" тағайындайды, олар сөз сөйлеуге және ұсыныстар енгізуге құқылы, бірақ дауыс беруге құқығы жоқ. Жастар өкілдерінен басқа, бұл – әлемдегі түрлі серіктес шіркеулерден келген қонақ комиссарлар және Шотландия шіркеуінің миссионерлік серіктестері (шетелдегі қызметкерлер), Ассамблея кезінде Шотландияда болып жатқандар.
Заңнама
Бас Ассамблея шіркеу істерін реттейтін заңдарды қабылдауға құқылы және оны іске асырады. Ассамблея шіркеу және қоғамға қатысты мәселелерді талқылайды; Бас Ассамблея комитеттері мен кеңестерінен есептерді "қабылдауға" шақырылады. Әр есепке ұсынылатын "қаулылар" тіркелген, оларды Ассамблея мақұлдауға, қабылдамауға немесе өзгертуге шақырылады. Пресвитериумдар Бас Ассамблеяға "ұсыныстар" нысанында мәселелерді көтеруге құқылы, олар талқыланып, шіркеу заңына айналуы мүмкін.
Сот функциялары
Сот органы ретінде Ассамблея әдетте өкілеттіктерінің басым бөлігін "Ассамблея комиссиясына" немесе арнайы соттарға жүктейді. Бас Ассамблея сот функциясын атқарады, ал рухани мәселелерде одан жоғары сотқа шағымдану мүмкін емес. Бұл туралы Декларациялық актілерде және 1921 жылғы Шотландия шіркеуі актісінде нақты көрсетілген.