Кіріспе

Шотландия шіркеуінің егеменді және ең жоғары соты – Шотландия шіркеуінің Бас ассамблеясы. Бас ассамблея – Шотландия шіркеуінің басқарушы органы. Ол әдетте жыл сайын шақырылады және Ассамблея басында сайланатын Модератор төрағалық етеді.

Діни сот

Шотландия шіркеуі пресвитериан шіркеуі болғандықтан, епископтар емес, ақсақалдар кеңесімен басқарылады. Кеңестер иерархиясының ең төменгі бағанында Кирк сессиясы, яғни приход кеңесі орналасқан; Кирк сессиясының өкілдері Пресвитерияны құрайды, ол жергілікті аймақтық кеңес. Бұрын аймақтық деңгейде Синодтар да болған, олар бірнеше пресвитерияға билік еткен, бірақ қазір олар таратылған. Ұлттық деңгейде Бас Жиналыс осы құрылымның жоғарғы сатысында тұрады.

Жиналыстар

Бас Ассамблеяның отырыстары әдетте Эдинбургтегі Моундтағы Ассамблея залында өтеді. Бұл ғимарат 19 ғасырда еркін шіркеу үшін салынған. Оған дейін, 1845 жылдан 1929 жылға дейін, Бас Ассамблея Корольдік Мильдің жоғарғы жағында орналасқан Виктория залында (Гайленд Толбут Кирк) жиналды – бұл мақсатты түрде салынған жиналыстар залы және шіркеу, оның мұнарасы қазіргі Ассамблея залынан биіктеп тұрады. 1929 жылы Шотландия шіркеуі Шотландияның Біріккен еркін шіркеуімен біріккенде, Моундтағы үй-жайы қайта біріккен Шотландия шіркеуі үшін Ассамблея залы ретінде таңдалды. Бүгінде бұрынғы Виктория залы "Хаб" ретінде пайдаланылады. Алдыңғы Бас Ассамблеялар Шотландияның ірі қалаларындағы әртүрлі шіркеулерде өткізілген. Шотландия шіркеуінің Бас Ассамблеясы әдетте жылына бір рет мамыр айында бір апта бойына қарқынды талқылаулар үшін жиналады. Пасторлар, ақсақалдар және дьякондар Бас Ассамблеяға "Комиссарлар" ретінде қатысуға құқылы. Әдетте, әр төрт жыл сайын бір шіркеудің пасторы сол қауымның ақсақалымен бірге Ассамблеяға қатысады. Ассамблеяда жастар өкілдері мен бірнеше лауазымды тұлғалар да бар. Әр Ассамблея алдында пастор немесе ақсақал сол жылдың модераторы болып тағайындалады. Ассамблея басталғанда модератор сайланады, бірақ бұл сайлау ресми рәсім саналады. Модератор модератордың креслосынан төрағалық етеді. Оның жанында Ассамблея хатшылары мен басқа да лауазымды тұлғалар отырады. Модератордың артында тақ галереясы орналасқан (оны монарх немесе Лорд-жоғарғы комиссар пайдаланады), оған Ассамблея залынан тікелей емес, жеке баспалдақ арқылы ғана жетуге болады; бұл рухани мәселелерде шіркеутің тәуелсіздігін көрсетеді, сонымен бірге монархтың мәртебесін (конституциялық және теологиялық тұрғыдан) мойындайды. Бас Ассамблея басқа жерлерде де жиналуы мүмкін. Глазго қаласындағы Ассамблея отырысы қаланың Еуропа мәдениет астанасы мәртебесін атап өту үшін өткізілді. 1999 жылы Шотландия Парламенті құрылған кезде, 2004 жылы Холирудтағы жаңа ғимарат аяқталғанға дейін Ассамблея залы Парламент тарапынан пайдаланылды. Осы жылдары Ассамблея Эдинбург халықаралық конференциялық орталығында (1999) және Ашер залында (2001) жиналды; ал қалған жылдары Парламент Ассамблеяға өз "үйін" пайдалануға мүмкіндік беру үшін уақытша көшіп кетті. Бас Ассамблеяның өз Жарғылары бар. Мысалы, 54-тармақ, қосымша шығындарды талап ететін кез келген ұсынысты алдымен Ассамблеяның басқару және қаржы комитеті қарастыруын талап етеді.

Функциялар

Бас Ассамблеяның үш негізгі функциясы бар: заң шығару, кеңесу және сот функциялары. Ағымдағы басқару кеңестер мен комиссияларға жүктеледі, олар жыл сайын Ассамблеяға есеп беруге міндетті. Ассамблея Шіркеу Заңын қабылдайды. Осылайша, әрбір Ассамблея бұрынғы Ассамблеялардың Заңына өзгерістер енгізе алады. Бұл "Барьерлік акт" арқылы реттеліп, бақыланады, ол Бас Ассамблеяны ұсыныс ауқымды болған жағдайда барлық пресвитериялардың пікірін ескеруге мәжбүр етеді, және ол пресвитерияларға, содан кейін келесі Бас Ассамблеяға жіберіледі.

Мүшелік

Әр пресвитерия жыл сайын комиссарларды тағайындауға міндетті, олар пресвитерияның шекарасындағы (аймағындағы) пасторлар мен ақсақалдардан кезекпен таңдалады. Тағайындалған ақсақалдар міндетті түрде пресвитерия мүшелері болуы шарт емес. Сонымен қатар, әрбір пресвитерия өз қауымдарындағы жастардан "жастар өкілдерін" тағайындай алады. Жастар өкілдері "Жастар ассамблеясы" тарапынан тағайындалады. Жастар өкілдері Ассамблеяның корреспондент мүшелері мәртебесіне ие. Бұрын Бас Ассамблеяның модераторлары болып қызмет атқарған ақсақалдар, әдетте, өз пресвитериялары тарапынан комиссарлардың қалыпты санына қосымша тағайындалады. Шіркеудегі тәжірибелеріне байланысты, олар Ассамблеяның мәжілісіне зор ықпал етеді, бұл кейбір комиссарлар мен шіркеу мүшелері үшін даулы мәселе болып табылады. Бас ассамблея "корреспондент мүшелерді" тағайындайды, олар сөз сөйлеуге және ұсыныстар енгізуге құқылы, бірақ дауыс беруге құқығы жоқ. Жастар өкілдерінен басқа, бұл – әлемдегі түрлі серіктес шіркеулерден келген қонақ комиссарлар және Шотландия шіркеуінің миссионерлік серіктестері (шетелдегі қызметкерлер), Ассамблея кезінде Шотландияда болып жатқандар.

Заңнама

Бас Ассамблея шіркеу істерін реттейтін заңдарды қабылдауға құқылы және оны іске асырады. Ассамблея шіркеу және қоғамға қатысты мәселелерді талқылайды; Бас Ассамблея комитеттері мен кеңестерінен есептерді "қабылдауға" шақырылады. Әр есепке ұсынылатын "қаулылар" тіркелген, оларды Ассамблея мақұлдауға, қабылдамауға немесе өзгертуге шақырылады. Пресвитериумдар Бас Ассамблеяға "ұсыныстар" нысанында мәселелерді көтеруге құқылы, олар талқыланып, шіркеу заңына айналуы мүмкін.

Сот функциялары

Сот органы ретінде Ассамблея әдетте өкілеттіктерінің басым бөлігін "Ассамблея комиссиясына" немесе арнайы соттарға жүктейді. Бас Ассамблея сот функциясын атқарады, ал рухани мәселелерде одан жоғары сотқа шағымдану мүмкін емес. Бұл туралы Декларациялық актілерде және 1921 жылғы Шотландия шіркеуі актісінде нақты көрсетілген.