Кіріспе

Аскен (askɛ̃) — Францияның оңтүстік-батысындағы Жаңа Аквитания аймағындағы Атлантикалық Пиренейлер департаментіндегі коммуна. Коммуна Bloom қалалары мен ауылдарының конкурсында Bloom қалалары мен ауылдарының ұлттық кеңесі тарапынан үш гүлмен марапатталды.

География

Аскайн Байонна қалалық аймағының бір бөлігі болып табылады, дәстүрлі Баск провинциясы Лабурдта, Ирундан шығысқа қарай 13 км, Сен-Жан-де-Люзден және Атлант мұхитынан оңтүстікке қарай, Пиреней тауларының батыс төбелерінде орналасқан. Коммунаның оңтүстік ұшы Ларрун тауының шыңында Испаниямен шекараға тіреледі. Коммунаға D4 тас жолы арқылы кіруге болады, ол солтүстік-батыстан Уррюньнен келіп, коммунаға батыстан кіріп, қаладан өтіп, оңтүстік-шығысқа қарай Сареге дейін жалғасады. D918 тас жолы да Сен-Жан-де-Люзден солтүстікке қарай келіп, коммунаның солтүстігінен екі қалалық аймақ арасымен өтеді және шығысқа қарай Сен-Пье-сюр-Нивельге дейін созылады. Коммунаның 30% тұрғын үйлермен, солтүстікте шағын ормандармен, ал оңтүстікте көбінесе егіс жерлерімен және солтүстікте шаруашылықтармен жабдықталған. Баск елінің символы саналатын Ларрун тауының шыңы, коммунаның оңтүстік шетінде, Испаниямен шекарада, қаладан оңтүстікке қарай орналасқан. Таудың басына Petit train de la Rhune көлігімен жетуге болады, ол Col de Saint Ignace-ден басталады, коммунадан шығысқа қарай, Сареге баратын D4 тас жолында. Пиреней-Атлантиктердің қалааралық автобус желісінде коммунада екі аялдама бар: біреуі Хаспарреннен Сен-Жан-де-Люзға дейін жүретін 863 маршруты үшін, екіншісі Саре мен Сен-Жан-де-Люз арасындағы 858 маршруты үшін. Нивель өзені коммунаның солтүстігінен Атлант мұхитына қарай ағады, D918 тас жолына параллель батысқа қарай ағып жатыр. Коммунаның оңтүстігінен бірнеше салалы өзендер бастау алып, солтүстікке қарай ағып, көптеген салалы өзендерді жинап, Нивельге құяды. Осы өзендерге Аниберреко Эррека, Галардико Эррека және Аррайоко Эррека жатады. Ларуанко Эррека коммунаның оңтүстік-батыс шекарасын құрайды, ол солтүстікке, содан кейін батысқа қарай ағып, Инцолако Эррекаға қосылады, ол солтүстікке қарай Аниберреко Эррекаға қосылады.

Тарих

1609 жылы кеңесші Пьер де Ланкре Генри IV-нің талабы бойынша француз Баск елінде тергеу комиссиясының төрағасы ретінде араласты. Комиссияның міндеті – «елді дүркіннің ықпалындағы барлық сиқыршылар мен әйел сиқыршылардан тазарту» еді. Аскайн шіркеуінің қызметкері қызметтен алынып, өртеліп тасталды. Байонн епископы Жан VI де Соссиондо 16 ғасырдың ортасында «Аскунда» деп аталатын үлкен үй салды, оны бүгінге дейін көруге болады. 1794 жылы Үрейдің (Террордың) қызығында, Ихтассудан 47 жас адам қашқаннан кейін, Қоғамдық қауіпсіздік комитеті (13 Ventôse Year II, 3 наурыз 1794 жылғы Декреті) Айнхоа, Аскайн, Эспелет, Ихтассу, Саре және Сурайдтен ерлер, әйелдер мен балалардың бір бөлігін тұтқындап, жер аударып жіберді; сондай-ақ, Испания шекарасына жақын орналасқан басқа коммуналар сияқты, бұл коммунды «Жаман атқа ие коммуна» деп жариялады. Бұл шара Бириату, Камбо, Ларрессор, Лухоссоа, Мендионде және Макаеге де таратылды. Тұрғындар «әртүрлі ұлттық үйлерде немесе Устариц округінде немесе Жан Жак Руссо сияқты Гран-Редутта жиналды». Шындығында, олар шіркеулерде жиналып, өте қиын жағдайларда Байонға, Капбретонға, Сент-Винсент-де-Тироссеге және Ондреске айдалды. Коммуналардан адамдар интернирленген департаменттер: Лот, Лот-э-Гаронна, Герс, Ландес, Төменгі Пиреней (Беарн бөлігі) және Жоғарғы Пиреней. Шет елге айдалғандардың оралуы және олардың мүліктерін қайтару 1794 жылдың 29 қыркүйегі мен 1 қазанында Устариц директорының бұл бағыттағы бірқатар жарлықтарымен белгіленді: «Бұрынғы Саре, Ихтассу, Аскайн, Бириату және Серрес коммуналарының тұрғындары сегіз ай бойы жалпы қауіпсіздік шарасы ретінде интернирленді. Үйлеріне оралуға ниет білдірген адамдар азық-түлік сұрап, бірақ біз оларға осы ең басты қажеттілікті – аштықты басуға мүмкіндік бере алмаймыз». Мүлікті қайтару оңай болған жоқ: олардың мүліктері тәркіленді, бірақ тіркелмегендіктен, тоналды: «Саре тұрғындарының жылжымалы және жылжымайтын мүліктері заңды түрде мойындалмады және жарияланбады; барлық жиһазымыз бен үй шаруашылығы заттарымыз алынып, көршілес коммуналарға шатақтап тасталды. Оларды қауіпсіз жерге қоймағаннан гөрі, аукционда немесе аукционсыз басқа да адамдарға сатты».

Геральдика

Бұл елтаңба алғаш рет 1405 жылдың 5 шілдесінде Хуан Мартинес де Агоррета и Аскайн, Агоррета мен Аскайнның иесі тіркеді, ол Флоренциядағы Акчайоли үйінен шыққан принцесса Леонор Токко де Акчайолиге үйленген болатын.

Демография

1670 жылы коммунада 300 отбасы болды, ал 1718 жылы 1560 тұрғын болды. Коммуна тұрғындары Азкайндар деп аталады.

Экономика

Экономикалық қызмет негізінен ауыл шаруашылығы және туризмді құрайды. Коммунада құмтас кеніші бар. Аскайн Оссау-Ирати атауымен қорғалатын өнімдердің (AOC) аймағының бір бөлігі болып табылады. Коммунада екі сыра қайнатушылық зауыты (Акербелц және Олдарки) орналасқан.

Мәдениет және мұра

1863 жылы князь Луи Люсьен Бонапарт түзілген Жеті Баск провинциясының картасына сәйкес, Аскайнде сөйленетін баск диалектісі – Лейбордин. Леонс Перренің "Орхидея бишісі" фильмінің 1928 жылы Аскайнде, Chiquito de Cambo қатысуымен бір бөлігі түсірілді.

Діни мұра

Ассимпион шіркеуінде ортағасырлық іздер бар. Ол 16- және 17-ғасырларда кеңейтіліп, 1626 жылы Людовик XIII тұсында салтанатты түрде ашылды. 1605 жылы Байон епископы Бертран д'Этшо Аскаин приходіне сапар шегіп, "аталған приходтың шіркеушілеріне сатудан түскен қаражатты пайдалану үшін, оларға лайықты көрінетін қабірлерді сатуға немесе олардан құтылуға" рұқсат берді. Шіркеу ішінде 14-ғасырлық мүсіннің көшірмесі – Мәриям мен Бала мүсіні орналасқан: түпнұсқасы, Лонгшамп Мәриямы деп аталатын, мәрмәрден жасалған, Париждегі Орта ғасырлардың ұлттық мұражайында сақтаулы. Ларуннан алынған қызғылт құмтас қабір тастары жерді жауып тұр. Сент-Жакқа арналған және жақында қайта жаңартылған Серр шіркеуі, орта ғасырларда Сантьяго жолындағы бір тоқтау орны болған.