Кіріспе

АҚШ қаржыландыратын парсы тіліндегі радио "Радио Фарда" (راديو فردا, Радио Фарда) – АҚШ үкіметі қаржыландыратын "Азаттық Еуропа/Азаттық Радиосы" (АЭР/АЕР) сыртқы хабар тарату қызметінің Иран бөлімшесі. Ол Чехияның Прага қаласындағы Хагибор ауданындағы штаб-пәтерінен парсы тілінде тәулігіне 24 сағат хабар таратады. "Радио Фарда" алғаш рет 2002 жылдың желтоқсан айында эфирге шықты. "Радио Фарда" Иранға қатысты саяси, мәдени, әлеуметтік және өнер тақырыптары бойынша жаңалықтарды, сондай-ақ фактілерге негіделген, объективті және кәсіби журналистиканы ұсынады. Иран билігі "Радио Фарда" хабарларын осы күнге дейін үнемі тоқтатып отырады.

Тарих

"Радио Фарда" 2003 жылы "Азаттық радиосы" (RFE/RL) мен "Америка дауысы" (VOA) бірлесіп құрылды. 2007 жылы Хабар тарату жөніндегі Басқару кеңесі (BBG) "Радио Фарданың" барлық операцияларын "Азаттық радиосы/Азат Еуропа радиосы" (RFE/RL) құрамына біріктіру туралы шешім қабылдады. Содан кейін, 2008 жылдың шілдесінде RFE/RL "Радио Фарданың" барлық бағдарламаларына толық жауапкершілікті алды. 2008 жылы The Wall Street Journal газетінің журналисі Джей Соломон "Радио Фарданың" күшейіп келе жатқан репрессивті иран режимінен, сондай-ақ Иранға қатысты қатаң саясатты қолдаушы Вашингтоннан туындаған қиындықтар туралы мақала жариялады. Ол атап көрсеткен бірнеше мәселе – "Радио Фарданың" журналистеріне мемлекетке қарсы қылмыс жасады деген айыппен заңсыз сот үкімі шығарылуы және "Радио Фарданың" хабарларын кедергілеуге миллиондаған доллар жұмсалуы. Сондай-ақ, ол "Радио Фарданың" Конгресс арқылы қаржыландырылатындығына қарамастан, аудиторияға объективті және нақты жаңалықтар көзі ретінде қалай ұсынылуы керектігін егжей-тегжейлі түсіндірді. "Радио Фардада" жұмыс істейтін ирандық-американдық журналист Парназ Азима Иранға сапарынан кейін елден шығуға тыйым салынды. Ол ауырған анасын көру үшін Иранға барған еді. 2007 жылдың мамыр айында тұтқындалып, тамыз айында босатылды. Оның паспорты 550 мың доллар көлемінде кепілдікпен қайтарылды. Christian Science Monitor газетінің журналисі Иасон Афанасиадис жазғандай, Прагада орналасқан "Радио Фарда" бастапқыда Ислам Республикасы тарапынан "толеранттылықпен" қабылданды, "Вашингтондағы "Америка дауысынан" айырмашылығы, және ирандық саясаткерлермен үнемі сұхбаттасты". Алайда, 2010 жылдың 7 ақпанында Ақпарат министрлігінің баспасөз қызметі "контрреволюциялық, сионистік спутниктік станцияның элементтері" және АҚШ барлау қызметтерінің "ресми жалақысында" жүргені анықталған жеті журналистің қамауға алынғанын хабарлады. Кейіннен олардың АҚШ қаржыландырған "Радио Фардада" жұмыс істегендері белгілі болды.

Марапаттар

"Фарда" радиосының веб-редакторы Фред Петросянс Иран мен басқа да еркін БАҚ жоқ елдерде блогерлердің құқықтарын жария етуді мақсат тұтқан, оның бірлесіп құрған интернет-жобасы үшін Think Social ұйымының медиа сыйлығына ие болды. Иранда туған, қазір Италияда тілші болып жұмыс істейтін "Фарда" радиосының журналисі Ахмад Рафат 30 жылдан астам баспа еркіндігін қорғау және адам құқықтарын бұзу деректерін жариялаудағы еңбегі үшін марапатталды. 2008 жылғы "Илария Альпи" сыйлығы "Шекарасыз репортерлер" ұйымының итальян бөлімшесі тарапынан 7 маусым күні Италияның Рикчионе қаласында өткен салтанатты шарада Рафатқа табыс етілді.