Кіріспе

Мозес-Лейк қаласындағы атыс оқиғасы

Фронтиер орта мектебіндегі атыс оқиғасы 1996 жылдың 2 ақпанында АҚШ-тың Вашингтон штатындағы Мозес-Лейк қаласындағы Фронтиер орта мектебінде болды. 14 жастағы Барри Дейл Лукайтис ( /l//uː/'/k//aɪ//t//ɪ//s/; 1981 жылдың 26 ақпанында туған) алгебра пәнінің мұғалімі мен екі оқушыны өлтіріп, сыныптастарын кепілге алып, дене шынықтыру мұғалімі оны басып тастады.

Атыс

Атыс болған күні Лукайтис "Жабайы Батыс" стиліндегі қарулы адам болып киініп, қара жамығыр киіп жүрді. Ол .30–30 калибрлі аң аулау винтовкасымен және әкесіне тиесілі екі қолғабыспен ( .22 калибрлі револьвер және .25 калибрлі жартылай автоматты пистолет) қаруланған. Лукайтис үйінен мектебіне дейін барып, бесінші сабақта алгебра сыныбына кірді. Ол студенттерге оқ атып, екеуін – 14 жастағы Арнольд Фриц пен Мануэль Вела, кішіні – өлтірді. Тағы бір оқушы, 13 жасар Натали Хинц оң қолы мен қарынға ауыр оқ жарақаты алып, Сиэтлдегі Харборвью медициналық орталығына әуемен жеткізілді. Содан кейін Лукайтис алгебра пәнінің мұғалімі Леона Кайреске кеудесінен қазалы оқ атты. Мұғалім және тренер Джон Лейн оқ дыбысын естіп, сыныпқа кіргенде Лукайтис сыныптастарын кепілге алғандарын көрді. Ол мектептен қауіпсіз шығу үшін бір кепілді пайдалануды жоспарлаған. Лейн өз еркімен кепіл болуға келісті, ал Лукайтис оны винтовкасымен бағыттап ұстады. Сосын Лейн Лукайтистен қаруды тартып алып, оны жерге құлатты, кейін студенттерді эвакуациялауға көмектесті. Лейн полиция келгенге дейін Лукайтисті басып ұстады.

Қылмысты жасаған

Атысқа дейінгі жылы Лукайтис отбасы бірнеше мәселеге тап болып, дұрыс емес жағдайда болды. Лукайтистің ата-анасы 1995 жылы анасы күйеуінің басқа біреумен қарым-қатынаста екенін білген соң ажырасып кетті. Ол 1996 жылдың қаңтар айында күйеуінен ажырасуға өтініш берді. Оның анасы, Джо Энн Филлипс, үстемдік танытқан әйел еді, ол көбірек шегініп, өзін-өзі өлтіру туралы айта бастады. Ол жиі ұлы Барридің де өзін-өзі өлтіруі керек екенін, ал осы екі адамның өзін-өзі өлтіруі 1996 жылғы Валентин күні болады деп ескертетін. Барри анасын сезімдерін жазып қоюға көндіріп, бұдан бас тартты. Лукайтисте гиперактивтілік болды және атыс кезінде Риталин қабылдады. Ол сонымен қатар клиникалық депрессияға шалдыққан, бұл психикалық ауру Лукайтис отбасының соңғы үш буынында және Филлипс отбасының соңғы төрт буынында кездеседі. Лукайтис тек Мануэль Веланы өлтіруді ниеттенгенін, ал қалған өлімдердің бәрі кездейсоқ болғанын айтты.

Сот

1996 жылдың маусым айында Спокан апелляциялық соты 15 жасар Барри Лукайтисті ересек адам ретінде немесе кәмелетке толмаған ретінде соттауға бола ма, соны шешуге тиіс еді. 2 шілдеде Спокан апелляциялық сотының үш мүшесі судья Эван Сперлайнды сот тағайындаған психиатр Джоан Петричке Лукайтистің психикалық денсаулығы туралы куәлік беруге рұқсат етуге көндірді. Бұқаралық ақпарат құралдарының қызу жариялануына байланысты сот процесі Сиэтл қаласына көшірілді. Лукайтис өзіне тағылған барлық айыптар бойынша ақыл-есінен жаңылып, зорлық әрекеттеріне "көңіл күйдің ауытқулары" себеп болғанын мәлімдеді. Сот барысында Джоан Петрич Лукайтистің оқ ату алдында қате ойлар мен мессиандық сезімдерге ұшырағанын айтты. Ол былай деді: "Ол өзін Құдай сияқты сезініп, іштей күлген. Өзін басқалардан жоғары санаған, бірақ кейін бұл сезімдер жек көрушілікке, сызбалыққа және өзінің кемсіздігіне айналды". Прокурорлар Донна Уайз және Джон Кноделл Лукайтистің оқ атуды мұқият жоспарлап, Pearl Jam тобының "Jeremy" әнінен идеялар алғанын дәлелдеді. "Jeremy" музыкалық видеосында қиын жағдайдағы жас жігіт ұстазы мен сыныптастарының алдында өзін-өзі өлтіретіні көрсетілген, бірақ көптеген адамдар "Jeremy" сыныпқа оқ атқан деп ойлады. Бұл кеңінен дұрыс түсініксіздікке әкелді, себебі MTV телеарнасында зорлық-зомбылыққа қарсы бейнелерге қатысты қатаң ережелер болды. Алғашқы видеода баланың қаруды аузына бағыстағаны көрсетілген, бірақ эфирге тек оның қанына малшынған балалардың суреттері ғана жіберілді. Прокуратура сонымен қатар ол Стивен Кингтің "Қаһар" романынан, "Табиғи туылған кісі өлтірушілер" және "Баскетбол күнделігі" фильмдерінен де идеялар алғанын мәлімдеді. Лукайтис өзінің өмірін "Қаһар" романының басты кейіпкері Чарли Деккерден үлгі алуға тырысқанын айтты, ол екі ұстазды өлтіріп, алгебра сыныбын кепілге алады. 1997 жылдың 24 қыркүйегінде Лукайтис екі бірдей бірінші дәрежелі кісі өлтіру, бір екінші дәрежелі кісі өлтіру, бір бірінші дәрежелі кісі өлтіруге талпыныс жасау және 16 ауыр қылмыс бойынша адамдарды ұрлау қылмыстары бойынша сотталды. Ол өмір бойына екі рет бас бостандығынан айырылып, қосымша 205 жылға мерзімінен бұрын босатылмау шартымен сотталды. Қазіргі уақытта ол Вашингтон штатындағы Клэлам-Бэй түзеу орталығында жазасын өтеуде. 1999 жылы Вашингтон штатының апелляциялық соты Лукайтистің жаңа сот отырысын ашу туралы өтінішін қабылдамады.

Жазаның қайта берілуі

2012 жылы АҚШ Жоғарғы Соты 18 жасқа толмаған кезде кісі өлтіргені үшін сотталған адамдар өмір бойына шартсыз түрме жазасын автоматты түрде ала алмайды деген шешім қабылдады, ал 2016 жылы сот бұл ереженің бұрынғы сотталғандарға да қолданылатынын белгіледі. 2017 жылы Лукайтистің ісі қайта қаралып, ол Грант округінің Жоғарғы сотына жазған хатында алғаш рет өкініш білдірді. Ол 189 жылға бас бостандығынан айырылды.