Кіріспе

Делапре абаттығы – Англияның Нортгемптоншир графтығындағы Нортгемптон қаласында орналасқан неоклассикалық сарай. Сарай және шаруашылық ғимараттары бұрынғы монастырдың қалдықтарын қамтиды, яғни Сент-Мари де-ла-Пре абаттығын (суффикстің мағынасы "шалғында немесе шалғынның ішінде") Нене өзенінің жанында, Нортгемптоннан оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай 2 шақырым жерде орналасқан. Ол 1145 жыл шамасында Францияның Бургундия аймағындағы Клуни абаттығының қауымына бағышталған әйелдер монастыры ретінде құрылған. Абаттықтың кең, еңісті аумағы – ұлттық қорғауға алынған Розалар соғысының шайқас алаңы, 1460 жылғы Нортгемптон шайқасы кезінде Йорктердің алға жылжуының бір уақыттағы орны.

Құрылтай және қорлар

Аббатхананы екі графтың англо-норманды графы Саймон де Сенлис король Стефанның тұсында құрған, ал кейіннен король Эдуард III берген корольдік жарғыны алуға ақы төлеу арқасында пайда тапқан. Құрылған кезде аббатханаға өзінің ежелгі приходының жері "шамалы бөлігін" – мысалы, екі астық диірменін, толықтау диірменін және 10 акр батпақты шалғынды жерін сақтап қалды. Сент-Джеймс аббатханасы, Нортгемптон: Хардингстоун және граф Бартондағы ректорияларды (жер және ондық кірістерімен бірге) иеленді. Эдуард I Делапреге Вулластон және Филгрев шіркеулерін қосты – барлығы бес жақсы жабдықталған Нортгемптоншир шіркеулері – және Фифилд, Хэмпширде дін қызметкерін тағайындау құқығын (адвокация) Делапреге берді. Ол 1232 жылы шіркеуді жөндеу үшін он арқалық, ал 1258 жылы асханадағы жұмыстарға тағы бес емен ағашын бергені жазылған.

Қала мен аббатхананың жұмысы мен әдет-ғұрыптары

Делапре Англиядағы екі Клюниа монастырының бірі болды (екіншісі Йоркширдегі Артингтон монастыры). Клюниан қауымы бастапқыда бенедиктин өмірінің реформалық қозғалысы болды. Қауымдағы монастырлар Клюнидегі үлкен аббаттыққа тікелей бағынышты болды. Әдетте, бір уақытта оннан жиырмаға дейін қарындас тұратын. Нортгемптондағы тоқымашылар гильдиясы әр жылғы Пасха дүйсенбісінде Аббат шіркеуіне жыл сайын шеру өткізіп, 1431 жылғы гильдия ережелеріне сәйкес:

Құрылғаннан бастап, аббат әр жылы 21 шиллинг 8 пенни жұртқа ақша, нан және балық түрінде қайырымдылық жасады, ал кейінірек жасалған сыйлықтардан тағы 5 шиллингтен берді.

Элеонораның айқасы

Он екі тұрғызылған Элеонора крестерінің сақталған үш кресінің бірі – сегізбұрышты, жіңішке, терең ойылған мұнара, оның тастан қашалған мүсіндері жайылымдар мен ағаштармен көмкерілген жердің оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Эдвард I-нің әйелі, Елеонора патшайымының денесі Линкольннен Лондонға жолда Аббатта тоқтады. Патша осы маршрутты белгілеу үшін кресттерді орнатты. Крестті 1291 жылы Джон Батл бастады; ол Ирландиялық Вильгельммен бірлесіп мүсіндерді қашап жасады. Оның төменгі қабатындағы тас кітаптарында патшайымның жаны үшін дұғалар мен оның өмірбаяны жазылған болуы мүмкін. Делапре жері, ішінара соғыс алаңы болғандықтан, ескерткіш ретінде мемлекеттік қорғауға алынған.

Киелі Андрей монастыры негізін қалаушының туысы салған

1610 жылғы Джон Спидтің картасында бейнеленген қабырғалы қаланың солтүстік-батыс бұрышында Нортгемптон графы Симон де Сенлис құрған, Делапренің негізін қалаушысының әкесі болған Сент-Эндрю Клюний приорлығы орналасқан.

Уақыт шкаласы

1145 жылы Делапре аббаттығын Нортгемптонның 2-ші графы Саймон де Сенлис ұлы Саймон салған. 1290 жылы – Эдуард I-нің әйелі, Англия королевасы Элеонора Кастильскаяның қайтысы. Элеонора 28 қарашада Харбиде, Ноттингемширде дүниеден озды. Оның денесі Линкольнде бальзамдалды, ал 4 желтоқсанда патшаның ілесіп, Вестминстер аббаттығына жол асты. Кортеж Нортгемптон арқылы өтіп, түнімен Делапре аббаттығында тоқтады. Патша Нортгемптон қамалында қалды. Келесі күні кортеж жолға шығып, төбедегі жер қасиетті деп жарияланды. Осы жерде Элеонора айқыштарының бірі орнатылды. 1460 жылы Йоркистер мен Ланкастерлер арасындағы Нортгемптон шайқасы Делапреде болды. 1538 жылы Англия реформациясы кезінде монастырлар таратылғанда король Генрих VIII аббаттықты Коронаға бағынуға мәжбүр етті. 1543 жылы Король бұрынғы аббаттың жерін және үй-жайларын жалға алушыға жалға берді. 1550 жылы Король Делапре иелігін Тейт отбасына сатты. 1756 жылы Нью-Йорк губернаторы, Мэри Тейттің күйеуі сэр Чарльз Харди бұл иелікті Эдвард Бувериге 22 000 фунт стерлингке сатты. (1756 жылғы 22 000 фунт стерлинг қазіргі заманда шамамен <есептелген сомаға> тең) 1905 жылы Бувери отбасы иелікті Нортгемптонның аяқ киім және бұт киім өндірушісі Джон Куперге жалға берді. 1914 жылы Мисс Мэри Бувери аббатқа қайта оралды. 1940 жылы Соғыс министрлігі аббаттықты басып алды. Мисс Бувери Дастонға көшіп, кейін 1942 жылы қора үстіндегі бөлмеге қайтып келді; ол 1943 жылғы 20 қаңтарда қайтыс болды. 1946 жылы Нортгемптон муниципалитеті иелікті 56 000 фунт стерлингке сатып алды. (1946 жылғы 56 000 фунт стерлинг қазіргі заманда шамамен <есептелген сомаға> тең) 1948 жылы Соғыс министрлігі аббат үйін пайдаланудан бас тартты, содан кейін ғимаратты бұзу туралы ұсыныстар туды. (Қараңыз Джоан Уэйк (1884–1974)) 1956 жылы Нортгемптоншир тарих қоғамы жинаған қаражаттың арқасында ғимаратқа жөндеу жұмыстары жүргізіліп, Нортгемптоншир тарих кеңсесі мен Нортгемптоншир тарих қоғамы пайдалануына мүмкіндік болды. 1959 жылы Лампорт Холлынан көшірілгеннен кейін Делапре аббаттығында Нортгемптоншир тарих кеңсесінің ресми ашылуы өтті. 2004 жылы оңтүстік және батыс қанаттарында жеті адам тұра бастады. 2012 жылы әлі де жеті адам болды, оның ішінде бастапқы топтан екеуі. 2005 жылы Нортгемптон қалалық кеңесі жаңа Делапре аббаттығын құру жоспарларын жариялады. 2012 жылы тұрақ блогындағы сағат 2012 жылғы шілдедегі Королеваның мерекесіне дейін жөнделді. Сағаттың қоңыраулары 2012 жылғы желтоқсанда жөнделді.

Клуниканың дұғасы

О, Құдай, Сенің кеңшілігіңмен Сенің құлдарың, Клюнидің қасиетті абаттары, Сенің махаббатыңның отымен тұтанды, және Сенің шіркеуіңде жанып, жарқыраған нұрға айналды: Бізге де махаббат пен тәртіп руымен жануды, және әрқашан Сенің алдында нұрдың балалары ретінде жүруді нәсіп ет. Иса Мәсіх арқылы, біздің Тәңірміз, Киелі Рухтың бірлігінде Сенмен бірге, мәңгілікке дейін өмір сүріп, билейтін жалғыз Құдай.

Нортгемптон шайқасы Розалар соғысы (1460)

Нортгемптон шайқасынан кейін, Аббатхананың солтүстігіндегі және Ненне өзенінің оңтүстігіндегі Аббатхана аумағында болған шайқастан соң Генрих VI тұтқынға алынып, 1460 жылдың 10 шілдесінде Аббатханада тұтқын ретінде түнді өткізді. Кальдарымдар шайқаста жарақат алғандардың жараларын күткен. Шайқаста қаза болған көптеген адамдардың кальдарымдардың зиратында (қазіргі қоршалған бақ) жерленгеніне сеніледі, бірақ мұны растайтын археологиялық дәлелдер жоқ.

Таратылғаннан кейін

1542 жылы Тейттер отбасы аббатхана жерін Корольдік биліктен сатып алды; олар бақтарды жасай бастады. Зох Тейт елизаветалық стильдегі бақты жоспарлағандығы туралы мәліметтер сақталған. Қазіргі жабық бақ осы жерде болған деп есептеледі. Тейттер 1764 жылға дейін Делапреде тұрды, содан кейін мүлікті Бувери отбасына сатты. Қазіргі ғимараттардың көп бөлігі осы кезеңде салынған. Аумақтың дизайнына Капебили Браун стилінің ықпалы тиді. Буверилер бақты жеміс-жидек пен көкөніс өсіруге арналғанға айналдырып, жеміс ағаштарын басқа жерге отырғызды. Бұл алғашқы аббатхананың жеміс бағына ұқсас болды. Зерттеушілер қазіргі қоршалған бақты монахтардың зират орнында салған деп санайды, себебі бақ құрылысы кезінде қабірлердің іздері табылды. 19 ғасырда тас және су бақтары, персік пен жүзімге арналған бақша консерваториялары сияқты тағы да бірнеше викториялық элементтер қосылды; сондай-ақ, «ха-ха» (көлденең ор) да салынды. Жеміс өсіруге арналған ғимараттар қазірге дейін сақталған.

Ғимараттар

Бүгін қалғандары – дерлік шаршы ауланың төңірегінде орналасқан төрт қанаттан тұрады; бұл, әдетте, ертерек монастырь галереяларының қалдықтары болып табылады, ал солтүстік, батыс және шығыс жақтардағы өткелдер бұрынғы галереялардың биік қабырғаларының орнында болуы мүмкін. Бас ғимараттың солтүстік бөлігіндегі қалың қабырғалар аббат шіркеуінің қабырғаларының бір бөлігі болуы мүмкін. Орта ғасырлық ғимараттардың көбі қалмаған, бірақ галерея биігінде табылған екі кішкентай ойық түнде шамдар қоюға арналған болуы мүмкін.