Кіріспе

Американдық католик епискобы (1782–1846)

Бенедикт Джозеф Фенвик (3 қыркүйек 1782 – 11 тамыз 1846) – американдық католик дін қызметкері, иезуит және педагог, 1825 жылдан 1846 жылы қайтыс болғанға дейін Бостон епископы қызметін атқарды. 1843 жылы ол Вустерде (Массачусетс штаты) «Қасиетті Крест» колледжін құрды. Бұрын ол екі рет Джорджтаун колледжінің президенті болды және Нью-Йорк пен Бостонда бірнеше білім беру мекемелерін ашты. Мэриленд штатында туған Фенвик Иса қоғамына қосылып, 1809 жылы Нью-Йорктегі Санкт-Петер шіркеуінің қосымша пасторы ретінде қызметін бастады. Кейін ол алғашқы Сент-Патрик соборының пасторы болды, содан кейін Нью-Йорк епархиясының бас викарі және епархиялық әкімшісі қызметтерін атқарды. 1817 жылы Фенвик Джорджтаун колледжінің президенті болды, Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласындағы Сент-Мария шіркеуіндегі ұзақ жылдар бойы сақталған дауды шешуге жіберілгенге дейін бірнеше ай қызмет етті. 1822 жылға дейін Балтимор архиепископтығының бас викарі ретінде қалада қалды, содан кейін Джорджтаунға президент міндетін атқарушы ретінде оралды. 1825 жылы Фенвик Бостон епископы болды, бұл қаладағы католик халқының үлкен ирланд иммиграциясының нәтижесінде қарқынды өсімді бастан өткерген кезең еді. Сонымен қатар, католиктер қатаң нативизм және католиктерге қарсылыққа тап болды, бұл 1834 жылы Урсулин монастырының өртелуіне, Фенвик өміріне жасалған қауіп-қорқытуларға және Монтгомери гвардиясының құрылуына әкелді. Фенвик сонымен қатар, шіркеулер арасындағы жанжалдарды шешті, нәтижесінде Бостон шіркеуіне тыйым салынды. Ол бүкіл Жаңа Англияны қамтитын епархияда шіркеулер, мектептер, қайырымдылық ұйымдары мен газеттер құрды. Олардың арасында «Пилот» газеті және «Қасиетті Крест» колледжі болды.

Ерте өмір

Бенедикт Джозеф Фенвик 1782 жылдың 3 қыркүйегінде Мэриленд штатының Леонардтаун қаласындағы Бивердам сарайында Джордж Фенвик II, шаруа және геодезист, мен Маргарет Фенвик (құрметті аты – Медли) отбасында дүниеге келді. Оның әкесі тарапынан шыққан ата-бабалары Солтүстік-Шығыс Англиядағы Нортумберлендтен келген. Бенедикттің бес буын бұрынғы атасы Кэтберт Фенвик 1633 жылы «Кеме мен Көгершін» экспедициясымен Америкаға көшіп келді және Мэриленд британдық провинциясының алғашқы католик қоныс салушыларының бірі болды. Бенедикттің үлкен ағасы – Енох Фенвик, ол да белгілі иезуит болды, ал туысы – Эдвард Фенвик, ол доминикан және Цинциннати епископы болды. Фенвик отбасы Леонардтауннан Колумбия округінің Джорджтаун қаласына көшкен кезде, Фенвик 1793 жылы Джорджтаун колледжіне түсті және 1805 жылға дейін онда сабақ берді. Сондықтан ол ағасымен бірге 1806 жылдың 10 қазанында жаңадан қайта құрылған иезуит новиатының алғашқы алты мүшесінің қатарына кірді. Фенвикті Энтони Кольманмен бірге Нью-Йорк қаласындағы католиктерге қызмет етуге жіберді, онда олар қаладағы жалғыз католик шіркеуі – Санкт-Петр шіркеуіне жауапты болды. Джорджтаун колледжінің филиалы ретінде институтта Джорджтауннан келген төрт иезуит шәкірті жұмыс істеді, ал Фенвик президент болды. Ол 1809 жылдың қыркүйегінде Бродвейге көшіп кетер алдында қысқа мерзімге ғана қалды, ал 1810 жылдың наурыз айында «қаладан алыс жердегі» жер теліміне көшіп, 1814 жылдың сәуірінде ресми түрде таратылды. Бірнеше дәрігерлердің көмегіне қол жеткізе алмаған Пейн дін қызметкерлеріне көмек сұрады. Олар оны өмір бойы христиан дінін сынаған жазбаларынан бас тартуға көндіруге тырысты, бірақ ол оларды ашуланып үйінен қуды. Фенвик Кольманмен бірге 1809 жылдан 1815 жылға дейін Ескі Сент-Патрик соборының пасторы болды. 1815 жылы Кольман Мэрилендке қайтарылғанда, ол өкілеттігі кезінде бүкіл епархияда жүздеген адамды католицизмге өткізуге сәттілік танытты. Ол сондай-ақ Нью-Йоркке келгеннен кейін салынатын жаңа Сент-Патрик соборының жобаларын жасады. Ол Кольманның орнын басып, Грассидің орнын басып, сондай-ақ Франсис Нилдің орнын иеленді. Оның қысқа мерзімінде колледж алғашқы дипломдарын тапсырды. Джорджтаунда оның орнын Энтони Кольман, ал Қасиетті Үштікте Теодор М. ДеТеукс басты. St. Mary's Church шіркеуінің мүшелері француз дін қызметкерін пастор ретінде қабылдаудан бас тартып, архиепископ Леонард Нилдің өз пасторын басқа шіркеуге ауыстыру туралы бұйрығына қарсы шықты. Шиеленіс ұзаққа созылғандықтан, француз және ағылшын тілдерінде сөйлейтін шіркеу мүшелері бір-бірінің тілінде өткізілетін қызметтерге қатысудан бас тартты. Фенвик дауды өзі уағыз айту арқылы шешті, ол француз және ағылшын тілдерін кезекпен қолданып, уағыздарын жеткізді. 1822 жылдың мамыр айында Фенвик Джорджтаун колледжінің дін қызметкері және АҚШ-тағы иезуиттердің прокуроры ретінде Вашингтонға оралды. Иезуит миссиясының жетекшісі Фрэнсис Дзирозински Фенвикті колледждің президенті және проректоры етіп тағайындады, өйткені қазіргі президент – оның ағасы Енох – Сент-Томас сарайына кеткеннен кейін колледжге қайта оралудан бас тартты. Оның президент міндетін атқарушы қызметі бірнеше айға ғана созылды, содан кейін оны Стивен Ларигуаделл Дюбуисон алмастырды. Содан кейін Фенвик Мэриленд штатының Порт-Тобако қаласындағы Кармел тауындағы монастырьдың рухани жетекшісі болды.

Бостонның епискобы

Фенвик 1825 жылғы 10 мамырда Папа XII Лео тарапынан Бостонның екінші епископы болып тағайындалды, ол Жан Луи Лефевр де Шеверустің орнын басты. Оған тағайындалғаны туралы папалық бұйрық 1825 жылғы шілдеде келіп жетті, содан кейін ол сегіз күндік рухани ізгіліктің үзілісіне шықты. Амброзий Марешаль архиепископы бас құлшылық етуші болып қызмет етті, ал Джон Англия және Генри Конвелл епископтары бірлесіп құлшылық етушілер болды. Епархияның шіркеулік юрисдикциясы бүкіл Жаңа Англияны қамтыса да, епископ Фенвиктің қарамағында бар болғаны екі дін қызметкері болды, олар собордан басқа, Жаңа Англиядағы үш католик шіркеуінде қызмет етті: Бостондағы Сент-Огастин шіркеуі, Мэн штатының Ньюкасл қаласындағы Сент-Патрик шіркеуі және Нью-Гэмпшир штатының Клермонт қаласындағы шағын шіркеу. Жаңа Англияда шамамен 10 000 католик тұрды. Ирландиядан қоныс аударудың маңыздылығына байланысты, 1833 жылға қарай епархиядағы католиктердің саны кемінде 30 000-ға жетті. Бұл Мэн штатындағы Пенобскот және Пасамакуодди тайпаларын аралауды қамтыды, олар протестанттық уағыздаушылардың қарқынды діни үгіліне ұшырады. 1828 жылы Фенвик олар үшін Мэн штатының Ескі қаласындағы Сент-Анн шіркеуінің құрылысын тапсырды және олардың білім беру деңгейін жақсартуға тырысты. Фенвик 1829 жылы Балтиморда өткен бірінші провинциялық кеңеске қатысты. Ол өз епархиясындағы дін қызметкерлерінің жетіспеушілігін болдырмау үшін болашақ семинаристерді білім алу үшін Мэриленд пен Канадаға жіберді және басқа епархиялардан бірнеше дін қызметкерлерін қабылдады. Нәтижесінде, 1833 жылға қарай епархиядағы дін қызметкерлерінің саны 24-ке жетті. Сол уақытта Жаңа Англияның барлық аймағында көптеген жаңа приходтар құрылды. Оңтүстік Каролинадағыдай, Фенвик Бостон епархиясындағы діндарлық сенімгерлікке қарсы болды. Епархияда католиктердің саны тез өсіп келе жатқандықтан, 1843 жылы аймақтың бір бөлігі Хартфорд епархиясын құру үшін бөлініп алынды. Сол жылы Джон Бернард Фицпатрик Фенвиктің көмекші епископы болып тағайындалды және кейіннен Бостон епископы болып оның орнын басты. Фенвиктің епископтық қызметі аяқталған кезде Бостон епархиясындағы католиктердің саны (Хартфордты бөліп алғаннан кейін) 70 000-ға жетті, сонымен қатар 37 дін қызметкері және 44 шіркеу болды. Бостондағы Қасиетті Крест соборында жерленді. Жерлеуден кейін оның денесі Қасиетті Крест соборынан пойыз станциясына, содан кейін Қасиетті Крест колледжіне жеткізіліп, колледждің зиратына жерленді. 1959 жылы ашылған Массачусетс штатының Пибоди қаласындағы епископ Фенвик атындағы орта мектеп оның құрметіне аталды. Тарихи Бенедикт Фенвик мектебі 1912 жылдан 1981 жылға дейін жұмыс істеген Бостондағы мемлекеттік мектеп болды.

Білім беру мекемелері

Фенвиктің басты міндеттерінің бірі Бостонда католиктік білім беру мекемелерін құру болды. Ол Қасиетті Крест соборында жексенбілік мектеп ашты, онда Фенвик өзі балалар мен олардың ата-аналарына катехизаторлық сабақтар берді. Содан кейін күндізгі білім беретін мектеп құрылды. 1832 жылы Фенвик Бостонға Мэриленд штатының Эмитсбург қаласынан Систерз-оф-Каритетті шақырды, олар қаланың иммигрант балаларын оқыту үшін келді. 1832 жылдың 2 мамырында үш қарындас келді және Массачусетс штатында алғашқы католиктік қайырымдылық мекемесін құрды, ол жетімдер үйінен, кедей қыздарға арналған мектептен және жексенбілік мектептен тұрды. Бұл мекеме 1843 жылы Сент-Винсент жетімдер үйі ретінде тіркелді және 1949 жылға дейін жұмыс істеді. 1830 жылға қарай католиктік колледж мен семинарияны құру Фенвик үшін ең маңызды міндетке айналды. Келесі жылдың сәуір айында ол Бостон соборының жанында жер сатып алды, онда колледж ашуды жоспарлады, бірақ жоба тоқтап қалды. Ол мектепті иезуиттер басқаруын қалады, бірақ 1835 жылы олар оның шақыруын қабылдамады, ал колледж жоспары кейінге шегерілді. АҚШ-тағы жалғасып жатқан жаңғырту қозғалысының рухында Фенвик 1835 жылы Мэн штатының Арустук округінде жер сатып алды. Бұл жер Бенедикта деп аталды, онда ағаш және диқаншылық диірмендер, сондай-ақ ауыл шаруашылығы жұмыстары басталды. Сондықтан Фенвик Ворстерде (Массачусетс штаты), жергілікті дін қызметкері Джеймс Фитонға тиесілі жерде колледж құруға шешім қабылдады. Фенвик 1842 жылы Фитоннан жерді сатып алып, жаңа мектепті Бостонның алғашқы соборының құрметіне Holy Cross колледжі деп атады. Бұл мүлік кейіннен толықтырылып, жалпы ауданы жетті, ал 1843 жылы Фенвик жаңа колледжді Джорджтаун колледжінен жіберілген иезуиттер тобына тапсырды. Бұл ғимарат кейіннен Фенвик залы деп аталды.

Католиктік БАҚ

Фенвик епархияда бірнеше католик газеттерін құрды. Біріншісі – 1829 жылы Коннектикут штатының Хартфорд қаласында құрылған және бес жыл бойы жарық көрген «Католик баспасөзі». Екіншісі – 1830 жылы жастарға арналған «The Expostulator» газеті, ол тек екі жыл ғана шықты. Фенвиктің ең ұзақ сақталған газеті – 1829 жылы Бостонда құрылған «The Jesuit» немесе «Catholic Sentinel» болды. Кейіннен ол «The Pilot» деп аталды, және бүгінде АҚШ-тағы ең көне католик газеті болып табылады. Ол сонымен қатар 1822 жылы Нью-Йорктің бас викариі Джон Пауэр жариялаған «Католик миряндарының анықтамалығын» редакциялауға көмектесті. Фенвик Бостон епархиясының құрылуынан бастап 1829 жылға дейінгі тарихын «Бостон епархиясының болашақ шіркеу тарихына арналған естеліктер» деп атап, жазды, бірақ ол өмірінде жарияланбады. Ол сонымен қатар епархия үшін көптеген католик тарихи кітаптарын қайта басып шығаруды ұйымдастырды. Жағдайлардың нашарлығына байланысты, Фенвик Шарльстаунда (қазіргі Шығыс Сомервиллде) монахиняларға жаңа мүлік сатып алды. Бұл сатып алу 1826 жылдың 17 шілдесінде жасалды.

Осы кезде Ұлы Бостонда нативизм мен католиктерге қарсылық кеңінен таралған еді. Жоғары топтағы протестанттар өз қыздарын католик академиясына жіберуге дайын болғанмен, төмен топтағы протестанттар, әсіресе конгрегациялистер, мектепке сенімсіздікпен қарады. Осы шиеленістер Урсулиндер монастырының бүлігіне әкелді. 1834 жылдың 10 тамызында ауданда монастырьға қатысты ультиматум жариялаған плакаттар ілінді: егер монастырь Шарльстаун қалалық әкімдерінің тексеруінен өтпесе, ол «Бостон жүк тасушылары» тарапынан «бұзылады». Келесі күні монастырьды тексеру үшін билік өкілдері жіберілді. Олар кеткен соң, бет-перделі немесе беттері боялған 2000-ға жуық адамнан тұратын көтерілісшілер тобы монастырьды қоршап алды. Олар терезелерді кірпішпен лақтырып, ішіндегі құнды заттарды ұрлап, содан кейін өрт қойды; монахинялар қашқан. Көтерілісшілердің көзқарасын көбінесе бөліскен өрт сөндірушілер келді, бірақ өртті сөндіруге тырыспады. Монастырьға жақын жердегі зиратқа да шабуыл жасалды. Келесі сот процесінде қылмыскерлердің барлығы дерлік ақталды. Массачусетс штатының заң шығарушы органы монастырьдың қирауына байланысты өтемақы төлеуден бас тартты. Шиеленіс күшейе берді, кейбіреулер діни соғыс басталады деп қорқытты. 1835 жылы епископ Фенвиктің мүсініне оқ атылып, оның өміріне қауіп төндірілді. 1837 жылғы Брод-стрит бүлігі кезінде кең таралған зорлық-зомбылық пен қиратулар болды, ал ирландтық католиктер Монтгомери гвардиясы ретінде қаруға көтерілді. 1838 жылы Вермонт штатының Берлингтон қаласында тағы бір католик шіркеуі өртенді.

Сент-Мария шіркеуіндегі дау

Фенвиктің епископтығы қауым мүшелері арасындағы, әрбір шіркеуді басқару үшін күресте, сондай-ақ қауым мүшелері мен епископ арасындағы көптеген жанжалдарды қамтыды. Осы даулардың кейбіреуі зорлық-зомбылыққа ұласып, католик шіркеуін тастап, жаңа шіркеулер құру туралы шақыруларға әкелді. Мұндай жанжалдың бірі 1840 жылы Бостонның Солтүстік аймағындағы Сент-Мэри шіркеуінде туындады. Сол жылы Патрик О’Бирн мен Томас О’Флаэрти негізінен ирландтық қауымның пасторлары болып тағайындалды. Қауым тез арада екі лагерьге бөлінді: шіркеутің күшті басқаруын жақтаған О’Флаэртиді немесе епископтық басқаруды қолдаған О’Бирнді. О’Флаэртидің тыйым салу қозғалысын қолдауы және 1800 жылғы Одақ актілеріне (Ирландия мен Ұлыбританияны біріктірген) қарсылығы жағдайды одан әрі шиеленістірді. 1842 жылға қарай қауымның бөлінуі соншалықты күшті болды, Фенвик зорлық-зомбылықтың басталуынан қаушады. Сондықтан ол шіркеуге жеке барып, шіркеу басшыларының бұйрықтарына бағынбағандарды қауымнан шығарып тастаумен, жаппай наразылық акцияларын тыйым салумен және екі пасторды жұрт алдында кешірісуге міндеттеу арқылы бейбітшілікті қалпына келтіруге тырысты. Ақырында, Фенвик О’Бирннің өтініші бойынша О’Бирнді Род-Айленд штатындағы Провиденске ауыстырды. Бірақ бұл әрекеттердің ешқайсысы жағдайды жақсартпады, ал 1842 жылдың 20 ақпанында О’Бирннің жақтастары О’Флаэрти басқарған кешкі құлшылық кезінде тәртіпсіздік тудырды. Көтерілісшілер тұтқындалып, сотқа тартылды, ал Фенвик шіркеуді екі аптаға жапты. Содан кейін ол О’Флаэртиді Массачусетс штатындағы Салемге ауыстырды және О’Бирнді Провиденстен қайтарды. О’Флаэртидің жақтастары оның қайта оралуын талап етіп, оны аралап тұру үшін жүйелі түрде пойызбен сапарлар ұйымдастырды, бірақ Сент-Мэри шіркеуіндегі дау осымен аяқталды.