Кіріспе

Таиландтың әскери тарихы – мың жылдық қарулы күрес, қуатты Кхмер империясынан тәуелсіздік үшін болған соғыстардан бастап, Бирма және Вьетнам сияқты аймақтық бәсекелестерімен күреске дейін, сондай-ақ Ұлыбритания мен Францияның отаршылдық империяларымен шиеленіскен қарым-қатынастар мен қақтығыстарды қамтиды. Оңтүстік-шығыс Азия аймағындағы маңызды орны, кең және көбінесе қиын-қыстау жерінің әсері, сонымен қатар әскери технологияның өзгеруі Таиландтың және оның көрші елдерінің қазіргі заманғы ұлт мемлекеттерге айналуына шешуші ықпал етті. Соғыстан кейінгі кезеңде Таиландтың Америка Құрама Штаттарымен әскери байланысы оның Суық соғыста да, соңғы терроризмге қарсы күресте де маңызды рөл атқарғанын көрсетті, ал әскерилерінің ішкі саясатқа араласуы халықаралық қоғамның назарын жиі аударды.

Сухотай дәуірі (12381350)

Сиам әскери мемлекеті 14 ғасырда бір кездегі қуатты Кхмер империясының ыдырауынан туындады. Кхмерлер, бір кездегі күшті әскери мемлекет, қазіргі Камбоджа аймағында орналасқан болатын. Олар кхмер жауынгер патшаларына жеке адалдығы бар капитантар басқарған жалдама әскерлер мен құрғақ маусымда жиналған шаруалар арқылы аймаққа үстемдік етті. Кхмер армиясы негізінен жаяу әскерге негізделген, көбінесе соғыс пілдерімен күшейтілді, ал кейін Қытайдан баллисталық артиллерияны қабылдады. Осы кезеңнің соңында Сиам және Вьетнамдағы кхмер аумақтарындағы халық көтерілістері мен тәуелсіз Чампа мемлекетінің шабуылдары кхмер күшін әлсіретті. 1178-79 жылдары Чампа әскерлері Кхмер астанасы Ангкор-Ватты тонағаннан кейін, кхмерлердің кең аумақтарын бақылау қабілеті тез төмендеді. Тәуелсіздік алған алғашқы Сиам мемлекеті – Сукхотай, 1350 жылы жаңадан тәуелсіз Аюттая мемлекетімен бірікті.

Аюттая дәуірі (1350-1767)

1352 жылдан кейін Аюттая әлсіреп бара жатқан Кхмер империясының басты қарсыласы болды, бұл 1431 жылы Аюттаяның Ангкорды шабуына әкеп соқты. Соңғы жылдары Кхмер үстемдігінің құлауын пайдалануға тырысқан көптеген мемлекеттер үздіксіз соғыс жүргізді. Аймақтағы ешбір тараптың технологиялық басымдығы болмағандықтан, шайқастардың нәтижесі көбінесе әскерлердің санын анықтады.

АюттаяЛан На Уар (14411474)

1441 жылы Аюттая патшалығы мен Лан На патшалығы арасында соғыс басталды. Екі тараптың да бірін-бірі жеңіп алуға мүмкіндігі болмады және олар тепе-теңдік күйінде қалды.

Бірма-Сиам соғысы (1547-1549)

1547 жылы Табиншвехти патшасы Сиамға шапқыны жасады және Аюттхаяны жаулауға шама келді, бірақ кері шегінуге мәжбүр болды. Бұл сиамдықтар үшін Пирр жеңісі болды, себебі бейбітшілік шартымен олар Тенассерим жағалауын Бірмаға беріп қойды.

Бірма-Сиам соғысы (1563-1564)

1563 жылы король Байнаунг Сиамға шапқыны жасап, оны вассал ретінде бағындырды. Сиамдықтар 1568 жылы Бірма билігіне қарсы көтерілуге тырысты, бірақ Бірма көтерілісті басып тастауға жетті. Соғыс пілдерін пайдалану жалғасты, кейбір шайқастарда қолбасшылар пілдер үстінде жеке дуэльде кездесті. 1592 жылы Тунгу патшасы Нанда Байин өзінің ұлы Минги Сваға Аюттхаяға шабуыл жасауға бұйрық берді. Бірмалықтар келді, бұл Юддхахатти шайқасына әкеп соқты. Наресуан Минги Сваны шайқас барысында екеуі де піл үстінде болғанда өлтіре алды. 1599 жылы Бірма әскері Аюттхаядан шыққаннан кейін Наресуан Пегу қаласын басып алды, бірақ Тунгу вице-королі Минье Тхиату Нанда Байинды алып, Тунгуға қайтып кетті. Наресуан Пегуға жеткенде, қаланың қираған күйінде екенін көрді. Ол Тунгудан Нанда Байинды қайтаруды сұрады, бірақ Минье Тхиату бас тартты. Әрбір жеңіске жеткен науқаннан кейін Аюттхая жаулап алынған бірнеше адамдарды өз аумағына алып келіп, оларды қабылдап, жұмыс күшіне қосты. Оңтүстікке қарай Аюттхая Малай штаттарын оңай бағындырды. Алайда, солтүстікте Бірма патшалығы Сиам патшалығына әскери қауіп төндірді. 16 ғасырда жиі бөлініп, біртұтас болмаса да, Бірма біртүтас кезеңдерде Аюттхаяны жеңіп, 1564 және 1569 жылдардағы шайқастарға себеп болды. Бұдан кейін Бірмада ұзақ уақытқа дейін бірліксіздік орнады. Бірма 1767 жылы Аюттхаяға қайтадан шапқыны жасады, бұл жолы астананы өртеп, елді уақытша бөліп тастады. Генерал, кейін патша болған Таксин билікті өз қолына алып, 1767 жылы Фо Сам Тон лагеріндегі шайқаста Бірмалықтарды жеңді. Қытайдың саяси қолдауымен Таксин Вьетнамға қарсы бірнеше науқан жүргізіп, 1779 жылы Камбоджаны Вьетнамдықтардың билігінен босатты. Солтүстікте Таксиннің әскерлері Ланна патшалығын Бірмалықтардың билігінен босатып, маңызды буферлік аймақ құрды және 1778 жылы Лаос патшалықтарын жаулап алды. Соңында, ішкі саяси келіспеушіліктер, әсіресе қытайлық ықпал туралы алаңдаушылықтар Таксиннің тақтан түсірілуіне және 1782 жылы генерал Чакридің Рама I ретінде тағайындалуына, Бангкоктегі жаңа астанасы бар Раттанакосин патшалығының құрылуына әкелді. Аймақтық үстемдік үшін әскери бәсекелестік жалғасты, Сиамдықтар Камбоджа патшалығына бақылауын сақтау үшін әскери операцияларын жалғастырды және Сиамдықтар Вьетнамдағы қарсыласты Тэй Сон әулетін құлатуға қолдау көрсетті. Кейінірек Вьетнам императоры Сиам билігіне қарсы Камбоджа көтерілісін қолдады және Камбоджа астанасы Пномпеньде бірнеше жылға вьетнамдық гарнизонды орналастырды. Бірмамен қақтығыс Сиам-Бірма соғысының (1785-86) екі науқанында жаңадан жаңғырды, екі жылда да алғашқы Бірмалық табыстар Сиамның шешуші жеңістерімен тоқтатылды. 1809 жылы Рама II билікке келгеннен кейін, билікке келудің артықшылығын пайдалануға тырысқан Таланг науқаны деп аталатын соңғы Бірмалық шабуыл болды. Талангтың қирауына қарамастан, Раманың соңғы жеңісі Сиамның Бірмаға қарсы салыстырмалы әскери басымдығын растады және бұл қақтығыс Бірманың Сиам аумағына жасаған соңғы шабуылы болды.

Сиам және Еуропаның әскери қатері (18261932)

1826 жылы Бирманы басып алған британдықтар Таиландтың әскери тарихында еуропалық отаршылдықтың қауіп-қатері басым болатын ғасырға жол ашты. Алайда, бастапқыда Сиамның назары дәстүрлі қарсыластары – Бирма мен Вьетнамға аударған еді. Сиам 1826 жылы Бирмаға қарсы Ұлыбританияны қолдауға араласты, бірақ оның сәлсіз өнері Чао Анувонның Коратқа шабуылына себеп болды. Леди Моның қарсыласуы оны мәдени қаһарман ретінде таныстырды, ал екі жылдан кейін генерал Бодиндечаның жеңісі оны тай әскери тарихындағы маңызды тұлға ретінде бекітті. Сиам-Вьетнам соғысындағы (1841–1845) сәтті науқаны Камбоджадағы Сиам билігін қайта растады. 1849 жылы Бирманың әлсіреуі Кенгтунг пен Чианг Хунгтың Бирма бақылауындағы Шан мемлекеттерінде көтеріліске ықпал етті. Чианг Хунг бірнеше рет Сиамның қолдауын сұрады, ал Сиам 1852 жылы алғашқы күштерді жіберумен жауап берді. Екі әскер де солтүстік таулы аймақтарда қиындықтарға тап болды, және 1855 жылға дейін Сиамдықтар ғана Кенгтунгқа жетті, бірақ үлкен қиындықтар мен Сиамдық ресурстардың сарқылуы олардың кері шегінуіне әкелді. Бұл соғыстар дәстүрлі үлгіде жалғасты, соғыс пилдері майданда жеңіл артиллерияны тасыды, бұл көбінесе шайқаста шешуші фактор болды. Сонымен қатар, 1830–1860 жылдар аралығында Ұлыбританиямен және кейіннен Франциямен болған Бірінші және Екінші опиум соғыстарындағы Қытайдың көрінетін әскери әлсіздігі Сиамды 1850 жылдары қытай билігінен бас тартуға итермеледі. Алайда Сиам еуропалық державалардың әскери және саудалық қысымына ұшырады, және 1851 жылы патша Рама III өлім төсегінде былай деді: «Біз енді Бирмамен және Вьетнаммен соғыс жасамауымыз керек. Біз тек Батыспен ғана соғысамыз». Наполеон III тұсында Франция Сиамға шығыстан әскери қысымды күшейтті. 1840 жылдары Вьетнамға Францияның теңіздік араласуы императорлық науқанға жол ашты. Сайгон 1859 жылы құлдырады, ал Вьетнамдағы француз билігі 1874 жылы расталды. Франция 1863 жылы Камбоджаны басып алып, оны Вьетнаммен біріктіріп, 1887 жылы Индокитай колониясын құрды. Оңтүстіктен, 1870 жылдардағы Ларут және Кланг соғыстарына Ұлыбританияның қатысуы Малай мемлекеттеріне оның ықпалын және саяси инвестициясын арттырды. Солтүстіктен, 1852 жылғы Екінші ағылшын-бірман соғысында жеңіске жеткен Ұлыбритания, ақырында Үшінші ағылшын-бірман соғысында Бирманы жаулап алды және 1886 жылға қарай Бирма Корольдігін Британдық Радж құрамына қосты. Еуропалық әскери үстемдік негізінен еуропалық теңіз күштерінің үстемдігімен, көмірмен жұмыс істейтін кемелермен, жергілікті қоңыр су теңіз флотын басып, темірден жасалатын кемелермен қамтамасыз етілді. Дегенмен, еуропалық науқандар логистиканың қиындықтары мен шығындарымен және климатпен, әсіресе безгек қатерімен шектелді. Сиамның патшасы Монгкут кезінде Сиамның жауабы батыс үлгісінде реформалаудың кең ауқымды бағдарламасын бастау болды, оған Сиам әскері де кірді. Тайландтың Корольдік армиясы өзінің пайда болуын 1852 жылы Монгкуттың еуропалық дәстүрдегі Корольдік Сиам армиясын құруына байланысты. 1887 жылы Сиамда тұрақты әскери басшылықтар болды, тағы да еуропалық үлгіде, ал ғасырдың аяғына қарай Сиам 1875 жылдан бастап Данияның әскери резерв офицері Андреас ду Плессис де Ришельемен бірге Корольдік флотқа ие болды. 1902 жылы оның кетуінен кейін адмирал принц Абхакара Киартивонгсенің реформалары бойынша Пхрая Чонлайуттайотин (Phraya Chonlayutthayothin) тай абырой титулымен. Сиамның еуропалық басқыншылықты болдырмау үшін орталықтандырылған әскери күшке деген назарын бұрынғы орталықтандырылған әскери және саяси келісімдер есебінен арттырып, орталықтандырылған әскери билікке қарай үрдіс бастады, ол 20 ғасырдағы Таиландқа жалғасты. Сиамның әскери күші артып келе жатқанына қарамастан, Сиамның тәуелсіздігі XIX ғасырдың аяғында Ұлыбритания мен Франция арасындағы бәсекелестікке байланысты болды. Өсе келе дамыған күрделі әскери күшті дамытып, бір отаршылдық бәсекелесті екіншісіне қарсы ойнату арқылы Сиам монархтары 1890 жылдарға дейін ыңғайсыз бітімгершілікке қол жеткізе алды. Бұл күрестің соңғы актісі 1893 жылғы франко-сиамдық қақтығыста Таиландтың шығыс аумағын француздықтардың басып алуы болды, бұл алдағы қырық жыл бойы аймақта Сиам мен Франция арасындағы бейбітшілікке жол ашты. Француз Индокитайының генерал-губернаторы Лаосты француз әскерінің қатерлі әсерімен француз билігіне тапсыру үшін Бангкокқа елші жіберді. Сиам үкіметі оларды ағылшындар қолдайтынына қате сеніп, Меконг өзенінің шығысындағы аумақтарын бермей, керісінше әскери және әкімшілік күштерін күшейтті. Опиум контрабандасы күдігімен француз саудагерлерін қууы және Сиамнан оралған француз дипломатының өзіне-өзі қол жұмсауы француздықтарды Сиамның шығыс аумақтарын беруден бас тартуын соғысқа себеп деп қарастыруға итерді. 1893 жылы француздықтар флотқа Чао Прая өзенімен Бангкокқа баруға бұйрық берді. Олардың қарулары Сиамдық патша сарайына бағытталған күйде, француздықтар Сиамдықтарға даулы аумақтарды беруге және соғысқа дейін келген шығындарды өтеуге талап қойды. Сиам үлтіматумға шартсыз мойынұсынбағанда, француздықтар Сиам жағалауын блокадалады. Теңізде де, құрлықта да жауап бере алмаған Сиам француздық талаптарға толығымен бағынды, британдықтардан қолдау таппады. Сиамның келесі қақтығысы – Бірінші дүниежүзілік соғыста екі жылдық қатысуы, ол Одақтас державалар тарапынан соғысқа қатысты, Ұлы соғыста Еуропада күштерге ие болған жалғыз тәуелсіз азиялық мемлекет. 1917 жылғы бұл араласудың нәтижесінде АҚШ, Франция және Британ империясымен жасалған теңсіз сауда шартының кейбір шарттары қайта қаралып немесе толығымен жойылды, бірақ бұрынғы ғасырда жоғалған Сиамдық аумақтардың көп бөлігі қайтарылмады.

Екінші дүниежүзілік соғыс және Жапониямен одақ (19321945)

Таиланд үшін – 1939 жылы Сиамнан қайта аталған – Екінші дүниежүзілік соғыс аймақтағы Ось және Одақтас күштері арасындағы екіжақты күресті, сондай-ақ Оңтүстік-Шығыс Азиядағы тарихи қарсыластар арасындағы аймақтық күресті қамтыды. Басқа аймақтық ойыншылар сияқты, 1932 жылғы төңкерістен кейін әскери билікте болған және премьер-министр генерал-майор Плейк Пибульсонгграм (халық арасында «Фибун» деп танылған) басқарған Таиланд Францияның құлауы мен Жапонияның кеңеюінен туған биліктегі өзгерістерді пайдаланып, өткен ғасырдың жоғалтуларын өтеуге тырысты. Таиланд британдық және неміс техникасының қоспасына негізделген әскеріне, сондай-ақ жапондық және американдық ұшақтарынан құралған әуе күштеріне елеулі инвестиция жасады. Конфликт үш негізгі кезеңге бөлінді. 1940 жылы Францияның құлауынан кейін және Францияның Қиыр Шығыстағы отарлық аумақтарында жапондық базалар құрылғаннан кейін Таиланд Меконг шекарасында әуе шабуылын бастап, Виентьян, Сисофон және Баттамбанг қалаларына салыстырмалы түрде кедергісіз шабуыл жасады. 1941 жылдың қаңтар айының басында тай әскері Лаосты жылдам басып алып, Камбоджа үшін күрделі шайқасқа кірісті, онда француз бөлімшелерін қуу қиынға соқты. Теңізде француз флотының күшті күштері үстемдікке ие болып, Ко Чангта шайқаста жеңіске жетті, одан кейін Ко Чанг шайқасында француз жеңісі тіркелді. Жапондықтар қақтығысқа делдалдық жасады, 28 қаңтарда жалпы қарулы тоқтату туралы келісімге қол қойылды, ал 9 мамырда Токиода бейбіт келісімге қол қойылды, онда жапондықтар француздарды даулы аумақтардан бас тартуға мәжбүр етті. Екінші кезеңде Жапония британдықтардың аймақтағы бақылауын әлсіретуден пайдаланып, Таиландқа шабуыл жасады, осы елді британдық Малайяға және оның маңызды мұнай қорларына, сондай-ақ солтүстік-батысқа қарай Бирмаға апаратын жолдағы кедергі ретінде қарады. 1941 жылдың 8 желтоқсанында тай және жапондық әскерлері арасындағы қысқа ұрыстан кейін Таиланд жапондықтардың кіру талабын қабылдады. Сол айдың соңында Фибун Жапониямен өзара шабуылдау және қорғану одағы туралы келісімге қол қойды, бұл жапондықтарға тай теміржолдарына, жолдарына, әуежайларына, теңіз базаларына, қоймаларына, байланыс жүйелеріне және казармаларына толық қол жеткізуге мүмкіндік берді. Жапондықтардың қолдауымен Таиланд 1909 жылғы келісім бойынша иелене алмаған Солтүстік Малайзиядағы бұрынғы иеліктерін қайта иеленді және солтүстік шекарасындағы Бирмадағы Шан штаттарында бұрынғы одақтастарына қарсы науқан жүргізді. Соғыстың соңғы кезеңінде Жапонияның аймақтағы әлсіреуі және жапондықтардың жабдықтар мен материалды тартып алуы Таиландқа әскери пайданы азайтып, тең емес одақты барған сайын айқын оккупацияға айналдырды. Одақтас әуе күштері елде басымдыққа ие болып, Бангкокты және басқа да нысаналарды бомбалады. Азаматтық саяси элитаның көңілі Фибун режимі мен әскерилерге қарсы бұрылып, премьер-министрді 1944 жылдың маусым айында қызметтен кетуге мәжбүр етті. Жапонияның құлауымен Франция мен Ұлыбритания Таиландтың соғыс кезінде аннексиялаған жерлерін қайтаруды талап етіп, жағдайды соғысқа дейінгі жағдайға қайтарды. Бұл қақтығыс аймақтағы әуе күшінің маңыздылығын көрсетті, мысалы, 1941 жылы француз әскерлеріне қарсы пикируші бомбалаушыларды қолдану. Сондай-ақ, тиімді әуе соғысы үшін жақсы оқытылған ұшқыштардың маңыздылығын көрсетті. Нәтижесінде, қақтығыс көбінесе қиын өтуге болатын жерлердегі логистиканың қиындықтарын көрсетті, бұл қымбат әскери науқандарға әкелді – бұл француз Индокитайындағы қақтығыстар кезінде соғыстан кейінгі кезеңде қайта пайда болған ерекшелік.

Тайланд және аймақтық коммунизм (1945-1990)

Таиландтың соғыстан кейінгі әскери тарихы аймақта коммунизмнің өсуімен ерекшеленді, ол тез арада «суық соғыстың» бірінші қатарына айналды. Таиландтың бірден-бір үкіметтері Оңтүстік-Шығыс Азиядағы коммунистік блоктың көбінесе олардың тарихи әскери қарсыластарынан тұратындығын анықтады және аймақтық күреске, сондай-ақ отандық коммунистік көтеріліске барынша тартылды. Таиландтың соғыстан кейінгі басшылары көбінесе монархияның беделін қайта жаңғыртуға және Тайландтың дәстүрлі жауы – француздарға қарсы ашық көтеріліс ұйымдастырған вьетнамдықтармен тығыз байланысты коммунизмнің өсуін тоқтатуға ұмтылған дәстүрлілер еді. Корея соғысына Таиландтың қатысуынан және АҚШ-тың аймақтағы ықпалының артуынан кейін, 1954 жылы Оңтүстік-Шығыс Азия шартты ұйымы (SEATO) құрылғаннан кейін Таиланд ресми түрде АҚШ-тың одақтасы болды. Индокитайдағы соғыс вьетнамдықтар мен француздар арасында жүріп жатқанда, Таиланд екі бұрынғы қарсыласын тең дәрежеде ұнатпағандықтан, бастапқыда қақтығысқа араласудан бас тартты. Бірақ АҚШ пен вьетнамдық коммунистер арасындағы соғыс басталғаннан кейін, Таиланд АҚШ жағына берілді. 1961 жылы Таиланд АҚШ-пен құпия әскери келісімге келді, ал 1963 жылы АҚШ әскерлері үшін әуе және әскер базаларын пайдалануға рұқсат берді, содан кейін өз әскерлерін Вьетнамға жіберді. «Королеваның кобралары» аталған Таиландтың Корольдік ерікті полкі және кейіннен «Қара пантералар» аталған Таиландтың Корольдік армиясының экспедициялық дивизиясы (кейін бригада) 1967 жылдың қыркүйегінен 1972 жылдың наурызына дейін Оңтүстік Вьетнамда қызмет етті. Алайда, Таиланд 1964 жылдан 1972 жылға дейін Лаостағы жасырын соғысқа және жасырын операцияларға көбірек қатысты. Вьетнамдықтар Таиланд коммунистік партиясының елдің әртүрлі аймақтарындағы көтерілісін қолдап, кек алды. 1975 жылы Бангкок пен Вашингтон арасындағы қарым-қатынас нашарлады, нәтижесінде АҚШ-тың барлық әскери қызметкерлері мен базалары кері қайтарылды және Таиландтың тікелей қақтығысқа қатысуы аяқталды. Вьетнамдағы коммунистік жеңіс Таиландтағы коммунистік қозғалысты одан әрі күшейтті. 1976 жылы Таиландтың әскери қызметкерлері, полиция және басқалары Таммасат университетінде наразылық білдіргендерге оқ атқандары байқалды. Көптеген адамдар қаза тапты, ал аман қалғандары зорлық-зомбылыққа ұшырады. Бұл оқиға Таммасат университетіндегі қырғын ретінде танылды. Бұл қырғыннан кейін және Танин Крайвиксиеннің репрессивті саясатынан кейін қозғалысқа деген қолдау артты, ал 1970 жылдардың соңында қозғалыста 12 000-ға жуық қарулы көтерілісші бар деген болжам жасалды, олардың көпшілігі Лаос-Кхмер шекарасы бойындағы солтүстік-шығыста орналасқан. Тайланд армиясының қарсы көтеріліс науқандары 1980 жылдары көтерілісшілердің қызметі көбінесе тоқтатылғанын көрсетті. Сонымен қатар, 1978 жылы Вьетнамның Пол Пот режимін құлату мақсатымен Камбоджаға басып кіруі (Тайланд пен Қытай тарапынан үндеусіз қолдау көрсетілді) Вьетнамның Таиландқа қарсы соғысын Таиланд шекарасына жеткізді, нәтижесінде Вьетнамның Таиланд аумағындағы қалған Қызыл кхмер лагерлеріне қарсы шағын шекаралық шабуылдар мен рейдтер 1988 жылға дейін жалғасты. Тайланд АҚШ-тың қолдауымен 1979 жылдан бастап Таиланд аумағындағы базалардан Камбоджаның жаңа вьетнамдық үкіметіне қарсы әрекет еткен Кхмер халықтық ұлттық азаттық майданының құрылуына демеу берді. 1987-1988 жылдары Таиланд пен Лаос шекарасында да ұсақ-түйек қақтығыстар болды.

Коммунистік кезеңнен кейінгі кезең

Тайландтың соңғы жиырма жылдық әскери тарихында сыртқы шабуыл қаупі емес, тай әскерінің ішкі саясаттағы рөлі басым болды. 1980 жылдардың көп бөлігінде Таиландты премьер-министр Прем Тинсуланонда басқарды, ол парламенттік саясатты қайта жаңғыртып, демократиялық көшбасшы болды. Содан кейін ел 1991-1992 жылдардағы қысқа мерзімді әскери биліктен басқа демократиялық режимде қалды, бірақ 2006 жылы «Тай Рак Тай» партиясының жемқорлыққа қатысты күдік туғызған наразылықтары әскерилерді төңкеріс жасауға итермеледі. 2007 жылғы желтоқсандағы жалпы сайлауда азаматтық үкімет қайта орнатылды, алайда тай әскерінің ішкі саясатқа жиі араласу мәселесі күшін жойған жоқ. Сонымен қатар, 2004 жылы Яла, Паттани және Наративат провинцияларында этникалық малайлар мен ислами радикалдар жүргізген ұзақ жылдарға созылған оңтүстік көтерілісі күшейді, нәтижесінде тай азаматтарына жасалған шабуылдар көбейді. Тайландтың қарулы күштері жауап ретінде күш қолданды. Қазіргі уақытта тай әскерінен 155 адам қаза тапты, 1600 көтерілісші жойылды, 1500-ге жуық адам тұтқынға алынды, ал шамамен 2729 азамат қаза тапты. Президент Буш басқарған кезеңде АҚШ-тың «Терроризмге қарсы соғысы» аясында Таиландқа көрсеткен күшті әскери көмегі тай әскеріне осы көтеріліспен күресуде көмектесті, бірақ Тайланд Корольдік үкіметінде осы науқанды басқаруда әскерилердің және азаматтық биліктің рөлі туралы пікірталас жалғасуда. АҚШ Әуе күштерінің бөлімдеріне 2001 және 2003 жылдары Ауғанстан мен Ирак үстінен миссиялар орындау үшін тай әуе базаларын пайдалануға рұқсат берілді. Тайланд әскері Оңтүстік-Шығыс Азия Ұлттарының қауымдастығы (АСЕАН) аясында берік аймақтық қарым-қатынастарды сақтап келеді, мұны Тайланд, АҚШ, Жапония, Сингапур және Индонезиядан келген әскерилердің қатысуымен 2018 жылы өткен жылдық «Cobra Gold» оқу-жаттығулары көрсетеді. Бұл жаттығулар Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең ірі әскери жаттығулар болып табылады. Бұрынғы қарсыластарды біріктіретін бұл қауымдастық аймақтағы тұрақтылық пен бейбітшілікті сақтауда маңызды рөл атқарады.