Кіріспе
Прокси-декларация – акционерлердің дауыстарын жинау кезінде компаниядан талап етілетін мәлімдеме. Бұл мәлімдеме жылдық жалпы жиналыстан бұрын ұсынылуы тиіс. Компания АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясына прокси-декларацияны, басқаша айтқанда DEF 14A нысанын (Definitive Proxy Statement) тапсыруға міндетті. Бұл мәлімдеме басқарушылыққа төленетін сыйақыны және аудиторлармен мүдделер қақтығысына қатысты мәселелерді бағалау үшін пайдалы.
Дауыс беру процесі
Көп жағдайда акционерлердің дауысы – әсіресе институционалдық акционерлердің дауысы – акционерлерге кеңес беретін прокси фирмалармен анықталады. Дәстүр бойынша, акционерлер өкілеттік қағазын қайтармаған жағдайда, брокерлік дилерлерге акционерлерінің атынан "қалыпты" ұсыныстарға дауыс беруге рұқсат етілген. Бұл мәселе көп дау тудырды, ал 2006 жылы NYSE Прокси жұмыс тобы ережелерді, мысалы 452-бапты өзгертуді ұсынды, соның нәтижесінде, қарсылығы жоқ директорлар сайлауы қалыпты жағдай деп есептелмейді. Брокерлердің дауыс беруі көбінесе 452-баппен реттеледі. 2010 жылдың шілде айында SEC прокси жүйесінің тиімділігі туралы халықтың пікірін білуге ниеттенгенін хабарлады.
Жалпыға бірдей өкілеттілікпен дауыс беру бюллетеньдері
Директорлар кеңесінің даулы сайлауларында акционерлер әдетте басқарудың ұсыныс парағын ("карта") қолданып, басқару кандидаттарына немесе қарсы кандидаттарды бөлек тізімдеп, қарсыластардың парағы арқылы дауыс беруі керек. 2016 жылы ҚҚМ акционерлерге кандидаттардың кез келген комбинациясына дауыс беруге мүмкіндік беретін "әмбебап" прокси картасын енгізуді ұсынды, бірақ 2019 жылға дейін бұл ереже қабылданбады.
Электрондық дауыс беру
2009 жылға дейін АҚШ-тағы компаниялар акционерлерге арналған материалдарды пошта арқылы жіберуге міндетті болды, бірақ 2009 жылы күшіне енген ереже өзгерісінен кейін компаниялар электрондық дауыс беруді қолдана алады. Бір зерттеу бойынша, 2019 жылы дауыс берудің шамамен 31 пайызы электрондық жолмен жүзеге асты. Broadridge тағы бір маңызды қызмет көрсетуші.
Өкілеттілік кеңес беру
Дауыс беру корпоративтік басқару үшін маңызды, бірақ көптеген дауыстар институционалдық акционерлермен жасалады, оның ішінде көптеген пассивті инвесторлар бар. Олар өз акцияларын жауапты түрде дауыс беруға көмектесу үшін, әсіресе Institutional Shareholder Services және Glass Lewis сияқты прокси-кеңесші фирмаларды пайдаланады.
Прокси-желіге кіру
1934 жылғы Бағалы қағаздар биржасы туралы заң SEC-ке проксилерді сұратуды реттеу құқығын берді, бірақ SEC ұсынған кейбір ережелер (мысалы, әмбебап прокси) даулы болды. "Проксиге қол жеткізу" мәселесі де қырқыс пікірталас тудырды, ол – белгілі бір акционерлерге прокси-декларацияда кандидаттарды тіркеуге мүмкіндік беретін тәсіл. Дәстүрлі түрде, кандидаттарды тек тағайындау кеңесі ғана прокси-декларацияға енгізе алады. Белсенді инвесторлар бәсекелес кандидаттарды ұсыну үшін әдетте өз дауыс бюллетеньдерін тікелей жіберетін. АҚШ-тың Додд-Фрэнк Уолл-стрит реформасы және тұтынушыларды қорғау туралы заңы SEC-ке осы мәселе бойынша шешім қабылдауға рұқсат берді. 2010 жылы SEC кейбір акционерлерге прокси-декларацияға кандидаттарды қоюға мүмкіндік беретін ереже бекітті; алайда, "Business Roundtable v. SEC" ісінде бұл ереже 2011 жылы Колумбия округінің Апелляциялық сотымен күштен шығарылды. 2015 жылдан бастап проксиге қол жеткізу ережелері ірі институционалдық инвесторлардың бастамаларымен кеңіне тарала бастады және 2018 жылға қарай S&P 500 компанияларының 71%-ы проксиге қол жеткізу ережесіне ие болды.
Жеке инвесторлар
Бір бағалау бойынша, шамамен 2011-2016 жылдар аралығында жеке инвесторлардың 46 пайызы дауыс берді. Егер жеке инвесторлар акцияларды өзара инвестициялық қорлар, мысалы, инвестициялық қорлар арқылы иеленсе, инвестор акциялар бойынша дауыс бере алмайды, себебі бұл құқық инвестициялық менеджерге тиесілі.