Қара көлік: Қанды оқиғалар жолы

Кіріспе

Эллиот Сильверштейннің 1977 жылғы фильмі. "Машина" – 1977 жылы Эллиот Сильверштейннің режиссерлігімен, Майкл Батлер, Деннис Шриак және Лэйн Слэйттің сценарийі бойынша түсірілген американдық табиғаттан тыс қорқыныш фильмі. Фильмде Джеймс Бролин, Кэтлин Ллойд, Джон Марли және Ронни Кокс, сондай-ақ нағыз әпкелер Ким мен Кайл Ричардс (Бролиннің қыздары рөлінде) ойнаған. Фильмде қара түсті, жүргішсіз, өздігінен басқарылатын, құпия көлік шағын қала тұрғындарына үрей келтіретін және өлтіруге бейім болып келеді. Фильмді Universal Pictures өндірді және таратты, оған 1970-ші жылдардың көптеген "жол фильмі" жанры әсер еткен, оның ішінде Стивен Спилбергтің "Дуэль" (1971) триллері және Роджер Корманның "Өлім жарысы 2000" (1975) фильмдері. "Машина: Қарымта алу жолы" атты жалғасы 2019 жылдың 8 қаңтарында шықты, онда Ронни Кокс қайтадан түсті.

Сюжет

Қаңқадан өтіп бара жатқан екі велоспортшыны қараңғы түсті машина қуып жетеді. Көпірде машина бір велоспортшыны қабырғаға қағып, екіншісін арт жағынан итеріп, көпірден құлатып жібереді. Автостоппен жүретін адам көлікке міне беріп, оны мазақтағаннан кейін, машина оны қасақана басып кетпек болады. Көлік тоқтап, кері жүріп, оны бірнеше рет басып, сосын кетеді. Жергілікті шериф кеңсесіне қатарынан адамдарды қағып кеткен шағымдар келіп түседі, соның ізімен машина туралы ақпарат алады. Амос Клеменс автостопкерді қағып кеткенін көргеннен кейін, машинаның көптеп өзгертілгені және тіркеу нөмірі жоқ екенін айтады. Сол түні, Амосты қасақана шалқып өте алмаған машина, шериф Эверетт Пекті қағып, басты орынбасар Уэйд Парентке қызметті тапсырады. Тергеу барысында, оқиға куәгері жүргізуші болмағандығын айтады, бұл Уэйдтің санасының шатасуына себеп болады. Уэйд өзінің сүйіктісі Лоуреннен, жергілікті мектеп мұғалімінен, олардың қауіпсіздігі үшін алдағы оркестр репетициясын тоқтатуын сұрайды. Лорен мен оның досы, Уэйдтің орынбасары Люк Джонсонның әйелі, оған репетиция жасауға рұқсат беруін өтінеді. Люк ойсыз келіседі. Машина қалаға кіріп, жергілікті алаңда репетиция жасап жатқан мектеп оркестріне шабуыл жасайды. Ол мұғалімдер мен студенттердің тобын зиратқа дейін қуалайды. Қызығы, машина қасиетті жерге кірмейді. Лорен жүргізушіні қысымға алады, оны қала тұрғындарының ешқайсысы әлі көрмеген. Көлік ашуланып, кірпіш қақпаны қиратып, кетеді. Полиция шөл даласындағы тас жолдармен жылдам қуып жетеді, бірақ машина оларға қарсы бұрылып, бірнеше патрульдік көлікті жойып, Уэйдтің бес орынбасарын өлтіреді. Уэйдтің бірде-бір оғы машинаның алдыңғы әйнегіне немесе дөңгелектеріне тимейді, ол таңғалады. Уэйд тоқтаған кезде машинаға кіруге тырысады, бірақ есік тұтқалары жоқ екенін байқайды. Машинаның есігі өздігінен ашылып, Уэйдті есінен айырып, машина қашуға мүмкіндік береді. Ауруханада Уэйдті қалған орынбасарлары мен Лорен жұбатады. Кейін ол оған таза киім алып беруді ұсынады. Сол кешке Лорен үйінде Уэйдпен телефонда сөйлесіп отырғанда, ашуланған машина үйіне тікелей кіріп, оны өлтіреді. Люк қайғыға батқан Уэйдке Лореннің өлімі Лореннің оны мазақтауына жауап ретінде болғанын түсіндіреді және ол қабірге кірмеген себебі "жер киелі" екенін айтады, бұл Библиядағы сілтеме. Уэйд қала сыртындағы каньонда бақыланатын жарылыс жасап, машинаны жою жоспарын құрады. Олар оны өзінің гаражында күтіп тұрғанын байқағаннан кейін, жоспарларын асығыс орындауға мәжбүр болады. Уэйдті машина таулы каньонға қуып жетеді, онда оның қалған орынбасарлары тұзақ құрған. Соңғы кездесуде Уэйд пен Люк жардың шетінде тұрып, машинаны тікелей оларға қарай жүгірткізеді. Олар машина жартастан құлап, динамитке түскенде жаққа секіріп, жарылыс болады. Өрттен қорқынышты, демондық бейне пайда болады, бәрі таңғалады. Уэйд Люктің әрекеттеріне қарамастан, отта көргендеріне сенбейді. Фильм Лос-Анджелес қаласының орталық көшелерінде апаттан аман қалған машинаның жүріп бара жатқан көрінісімен аяқталады.

Two cyclists riding through a canyon are followed down the road by a mysterious matte black car. At a bridge, the car proceeds to crush one cyclist against the wall and ram the other from behind, catapulting him off the bridge. A hitchhiker, hoping to get a ride, encounters the car and insults it after it purposely tries to run him down. It halts to a stop, reverses backwards, and runs him over several times before driving off. The local sheriff's office, called to a series of hit and runs, gets a lead on the car. It appears to be heavily customized and has no license plates, as pointed out by Amos Clemens after he saw it run over the hitchhiker. That night, after intentionally swerving around Amos, the car instead runs over Sheriff Everett Peck, leaving Chief Deputy Wade Parent in charge. During the resulting investigation, an eyewitness to the accident states there was no driver, furthering Wade's confusion. Wade asks his girlfriend, Lauren, a teacher at the local school, to cancel the upcoming marching band rehearsals for their safety. Lauren and her friend, the wife of Wade's deputy Luke Johnson, ask him to let them rehearse. Luke unwittingly agrees. The car enters the town and attacks the school marching band as it rehearses at the local showground. It chases the group of teachers and students into a cemetery. Curiously enough, the vehicle will not enter onto the consecrated ground. Lauren taunts the driver, which no one among the townsfolk have yet seen. Seemingly angered, the car destroys a brick gate post and leaves. The police go on a high speed chase along highways throughout the desert before the car turns on them, destroying several squad cars and killing five of Wade's deputies. None of Wade's bullets put a dent on the car's windshield or tires, much to his surprise. Wade attempts to enter the car when it stops, but discovers it has no door handles. The car's door then opens by itself, knocking Wade unconscious and allowing the car to escape. At the hospital, Wade is consoled by his remaining deputies and Lauren. He later offers to get her some spare clean clothes. That evening, Lauren is at her home, talking to Wade over the phone, when the enraged car drives straight through her house, killing her. Luke explains for a grief stricken Wade killing his girlfriend was an act of revenge for Lauren's insults and notes it apparently did not enter the cemetery because "the ground is hallowed," a biblical reference. Wade concocts a plan to destroy the car in a controlled explosion within canyons that lie outside of town. After discovering it waiting in his own garage, they are forced to carry out his plans with great haste. Wade is pursued by the car into a mountainous canyon area where his remaining deputies have set a trap. In a final confrontation, Wade and Luke stand at the edge of a cliff and bait the car into running straight at them. They jump aside as it goes over the cliff into the dynamite, causing an explosion. A monstrous, demonic visage appears inside the flames, to everyone's shock. Wade refuses to believe what the group saw in the flames despite Luke's insistence. The film concludes with the car prowling the streets of downtown Los Angeles, apparently having survived the crash.

Өндіріс

Фильмдегі зұлым, қара көлік – 1971 жылғы, арнайы жасалған, әйгілі голливудтық автокөлік дизайнері Джордж Баррис жасаған Lincoln Continental Mark III болды. Фильмге арналған төрт көлік алты апта ішінде дайындалды. Үшеуі трюктерге пайдаланылды, ал төртіншісі жақын планға түсіру үшін қолданылды. Трюк көліктері түсірілім барысында жойылды, ал төртіншісі қазір жеке коллекцияда сақталуда. Көліктің кузовы болат, інжу және күлгін түстермен боялған. Терезелер екі түрлі түсте ламинатталған: ішкі жағы қоңыр, сыртқы жағы ақшыл-сары, сондықтан көліктен сыртқа көруге болады, бірақ ішін көруге болмайды. Режиссер Эллиот Сильверштейннің сұрауы бойынша «көлікке» «қатыгез» көрініс беру үшін Баррис көліктің шатырын әдеттегіден төрт дюйм төмендетіп, бүйірлік қанаттарын да сол ұзындықта биік және ұзын етіп өзгертті. Сильверштейннің сөзіне сәйкес, «Көліктің» дауысы Морзе әліпбиінде X әрпін білдіретін ерекше дыбыс шығарады. Фильмнің бір бөлігі Сент-Джордж, Hurricane, LaVerkin көпірі, Zion, Kanab, Crazy Horse Canyon және Glen Canyon аймақтарында түсірілді. Кейіннен «Сайтан шіркеуінің» жетекшісі Антон ЛаВей фильмнің тікелей есімдері көрсетілмеген техникалық кеңесшісі ретінде танылды. Фильмнің басындағы титрлер «О, түндік ұлы ағалар, тозақтың ыстық желдерімен жүретіндер, шайтанның қамалында мекен ететіндер, қимылдаңдар және көрініңдер!» деген цитатамен басталады, бұл цитата ЛаВейге жатқызылған. Бұл цитата «Левиафан кітабы: Ашулы теңіз» кітабындағы «Жоюға шақыру» бөлімінен алынған мәтіннің сәл өңделген нұсқасы. «Сайтандық кітаптан» алынған түпнұсқа цитата: «О, түндік ұлы ағалар, менің жайлылығымды жасайтындар, тозақтың ыстық желдерімен жүретіндер, шайтанның қасиетті орнында мекен ететіндер, қимылдаңдар және көрініңдер!»

Фильмнің басты тақырыбы, көбінесе естілетін, Dies Irae-нің оркестрлік өңделген нұсқасы болып табылады. Бұл тақырыпты қасақана Dies Irae-ге қарағанда Берлиоздың «Симфония фантастикалық» (өзі де Dies Irae-ден шабыттанған) 5-ші бөлігіне ұқсатуға тырысты, себебі оның түпнұсқасына қарағанда зұлымдығы зор екені анықталды. Сонымен қатар, осы музыканың туындысы 1991 жылғы «Sleeping With The Enemy» фильмінде де қолданылған.

Қабылдау және үйдегі ақпарат құралдары

Фильм сыншылар тарапынан жазғырылып, нашар диалог пен актерлік шеберлікке сын бағыттады. Rotten Tomatoes сайтындағы 20 рецензия негізінде фильмнің мақұлдау деңгейі 30% құрады. The New York Times газетінің Винсент Канби фильм туралы: «Біреу қателесіп, оны тура етіп түсіргенмен, бұл пародияның барлық құрамдас бөліктеріне ие» деп жазды. Chicago Tribune газетінің киносыншысы Джин Сискел фильмге төрт жұлдыздан біреуін беріп, былай деді: «Нашар актерлік ойынынан да жаман нәрсе – «Автомобиль» оқиға ретінде түсініксіз. Кейбір сахналарда автомобиль табиғаттан тыс күшке ие, қалауынша пайда болатын болса, ал басқа сахналарда ол мүлдем шынайы көрінеді. Фильмнің арнайы эффектілерінің нашар сапасы да таң қалдырады». Variety журналының Артур Д. Мерфи: «Автомобиль – тотальдік сәтсіздік. Оқиға кішкентай батыс қаласында адамдарды өлтіретін фантом автомобиль туралы (аллегория ма?)» деп жазды. Los Angeles Times газетінің Кевин Томас фильмнің «арнайы эффектілері жоғары деңгейде» екенін айтса да, «көбінесе күлкілі диалогтар – оның бір бөлігі алдын ала көрсетімдерден кейін өшірілген – фильмнің тартымдылығы тек жаңа сезімдерді іздейтіндерге ғана шектеледі» деп мәлімдеді. The Washington Post газетінің Гари Арнольд оны «Duel және Jaws сияқты тамаша қорқыныш фильмдерінен элементтерді қайта өңдеуге жасалған ашық және өкінішті әрекет» деп сипаттады. The Monthly Film Bulletin журналының Джон Гиллетт фильмнің «әрекет автомобильге шоғырланғанда қызықты триллерге айналатынын» айтты, бірақ режиссер Сильверштейннің «шағын қалалық отбасылық сценарийге, шерифтің мектеп мұғалімімен араласуына, ішімдікке және неврозға толы полиция күштеріне, сондай-ақ жұлдызды актерлік құрамынан кем актерлердің нашар ойынына тап болғанын» айтты. Фильм «Алтын Разы» сыйлығының негізін қалаушы Джон Уилсонның «Расмий Рази кино нұсқауы» кітабында «барлық уақыттағы 100 ең қызықты жаман фильмнің» бірі ретінде тізілген. «Автомобиль» 1999 жылдың 20 шілдесінде Anchor Bay Entertainment компаниясы тарапынан VHS және DVD форматында стандартты сапада және қосымша мүмкіндіктерсіз шығарылды. Arrow Films 2015 жылдың 15 желтоқсанында «Автомобиль» фильмінің Blu-ray нұсқасын жарыққа шығарды. Blu-ray нұсқасында фильмнің алғашқы HD 1080p форматындағы көшірмесі, сонымен қатар түсіндірмелер мен қосымша мүмкіндіктер бар.

The film was panned by critics, citing poor dialogue and acting. The film holds a 30% approval rating from Rotten Tomatoes based on 20 reviews. Vincent Canby of The New York Times wrote that the film "has all the ingredients of a parody, although someone has made the mistake of doing it straight." Chicago Tribune film critic Gene Siskel gave the film one star out of four and wrote, "What's worse than the rotten acting is that 'The Car' makes absolutely no sense as a story. In some scenes the car is presented as a supernatural being, able to materialize at will. In other scenes however, the car is hopelessly realistic. Even more surprising is the poor quality of the film's special effects." Arthur D. Murphy of Variety wrote, " 'The Car' is a total wreck. Story concerns a phantom auto on a killing spree (allegory, anyone?) in a small western town where everybody overacts badly." Kevin Thomas of the Los Angeles Times wrote that the film's "various special effects are superior," but stated, "With often laughable dialogue—some of it deleted after previews—the film's appeal is limited to the undiscriminating seeking a new sensation." Gary Arnold of The Washington Post called it "a blatant, pitiful attempt to recycle elements from superior scare vehicles," namely Duel and Jaws. John Gillett of The Monthly Film Bulletin stated that the film "manages to be a fairly brisk thriller" when the action was focused on the car, but lamented that director Silverstein "has been saddled with one of those small town family scripts complete with Deputy Sheriff romping with his schoolteacher friend, a drink and neurosis ridden police force, and some generally strained acting by a less than starry cast." The film is listed in Golden Raspberry Award founder John Wilson's book The Official Razzie Movie Guide as one of the 100 Most Enjoyably Bad Movies Ever Made. The Car was released in standard definition and without additional features on VHS and DVD by Anchor Bay Entertainment on July 20, 1999. Arrow Films released The Car on Blu ray on December 15, 2015. The Blu ray release features the first HD 1080p transfer of the film, as well as commentary and additional features.

Спин-офф жалғасы

2019 жылы, түпнұсқа фильмнен 42 жыл өткен соң, "The Car: Road to Revenge" атты спин-офф (Ронни Кокс та түсті, бірақ басқа рөлде) көрермендер мен сыншылар тарапынан жағымсыз пікірлерге ие болды.