Кіріспе

Доминикандық газеті

Listín Diario (сөздік мағынасы – «Шағын күнделікті тізім») Доминикан Республикасының жетекші газеттерінің бірі және әлі де жарық көріп келе жатқан ең көне газет.

Шолу

Listín Diario, 1889 жылдың 1 тамызында Артуро Пелеррано Альфау мен Джулиан Атилес, екі сәтті кәсіпкерлер, Доминикан порттарына сауда кемелерінің келуі мен кетуі туралы халыққа мәлім ету мақсатымен құрылды. Көп ұзамай, бір беттік Listín Diario Marítimo Санто-Домингоның Колониялық айманындағы Пелеррано & Atiles кеңсесінде басылған кең форматты газетке айналды. Венесуэлалық жазушы және ақын Андрес Мата бір кезде оның редакторы болды. Пелеррано Альфау 1930 жылдардың басында қайтыс болғанға дейін газеттің редакторы және баспагері қызметін атқарды. Оның қызмет ету кезеңінде Listín Diario дәуірдің маңызды аймақтық мәселелерін қолдады, мысалы: 1894-1898 жылдар аралығында Куба тәуелсіздігі үшін күрескен доминикандық генерал Максимо Гомес жазған хаттарды үнемі жариялады; 1916-1924 жылдар аралығындағы американдық интервенция кезінде Listín интервенцияға қарсы тұрып, доминикандық патриоттар жазған мақалалар мен редакциялық бағаналарды тұрақты түрде жариялады. Listín-нің 20 ғасырдың бірінші жартысындағы ең ірі күресі генерал Рафаэль Леонидас Трухильоға қарсы болды, оған ол өкімет басындағы алғашқы он жылда қарсылық көрсетті, нәтижесінде диктатор оны қаржылық тұрғыдан қиын жағдайға түсірді, газет 21 жыл бойы жабылуға мәжбүр болды. Трухильо 1961 жылдың мамыр айында өлтірілгенге дейін Пелерраноның ұрпақтары газетті қайта жаңғыртуды жоспарлай бастады. 1963 жылдың 1 тамызында, газеттің құрылған күнінің 74 жылдығында, Карлос Альберто Рикарт Видаль (Артуро Пелеррано Альфаудың қызы Нелли Пелеррано Лопес Пенхаға үйленген) басшылығымен, Моисес Пелеррано Лопес Пенха, Рохелио Пелеррано Романо, Максимо Пелеррано Романо және басқа да жақын туыстарымен бірге Listín Diario қайтадан жарық көрді. Рикарт Видал 1963-1984 жылдар аралығында баспагер болды, зейнетке шығып, 1993 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымға Рохелио Пелерраноны тағайындады. Отбасы сол кездегі басқа да жетекші газеттің редакторы – El Caribe редакторы Рафаэль Эррера Кабралды Listín Diario редакторы етіп тағайындады. Эррера 1963 жылдан 1994 жылы қайтыс болғанға дейін қызмет етті және Доминикан Республикасының ең маңызды редакторының бірі саналады. Listín Diario-ның қазіргі бас редакторы Мигель Франжул. 1963 жылдың 1 тамызында Listín Diario 20 жылдан астам басылмай тұрғаннан кейін қайтадан жарық көрді. Бірінші беттегі алғашқы басылымда газеттің негізін қалаушы Артуро Пелеррано Альфау жазған патриоттық, азаматтық және моральдық идеалдарға арналған хабарлама жарияланды. Сондай-ақ, осы бетте Associated Press тарапынан келген сәлемдеме жарияланды. Бұл жаңа және қиын кезеңде Listín Diario 24 беттен, сегіз бағаннан тұрды, екі онжылдықтан кейін қайтадан жарық көрді. Жаңа басылымды 1960 жылы Сан-Хосе-де-Коста-Рикада Карлос Альберто Рикарт және оның отбасы жоспарлады. Доминикан Республикасындағы саяси жағдай жақсарғаннан кейін және Рафаэль Леонидас Трухильо қайтыс болғаннан кейін Моисес А. Пелеррано, Рохелио Пелеррано (Тутуро), Мануэль де Хесус Гомес Пекхам (Жүніор), Жизела Пелерраноның күйеуі, Хуанита Пелеррано және Нелли Пелеррано де Рикарт қайтадан бірікті. 1963 жылы жазылған алғашқы редакциялық мақала осы жауапкершілікті өз мойнына алған әрбір адам үшін міндетті болып табылады. "Cien años del Listín" жинағында бұл міндеттің Мануэль Амиамаға (Дон Кундоға) берілгендігі айтылады, өйткені ол жазушы және журналист ретінде мол тәжірибеге ие, сондай-ақ Доминикан журналистикасының тарихын жақсы біледі, сондықтан Listín ел үшін 53 жылдық тарихында нені білдіргеніне куәлік беру үшін. "Aquí está el Listín" – Доминикан тарихындағы ең маңызды редакциялық мақалалардың бірі, онда Аимиама Listín Diario-ның алғашқы басылымынан бері сақталған бейтараптығын растады.

Газеттердегі сәлемдесулер

Listín Diario-ның 128 жылдығына орай түрлі газеттер оны ұзақ және ерлікке толы жолымен құттықтады. El Día газеті бұл миссияның ұзақ, жемісті және қиындықтарға толы болғанын мәлімдеді. 128 жылдық еңбек – осы ғасырдың қазіргі құралдарын қолдану үшін күш-жігерді екі есе арттырып, коммуникациялық және конвенциялық қиындықтарды жеңуді білдіреді. Сондай-ақ, Listín Diario доминикан журналистикасында бірегей тарихқа ие екені, ал көптеген факторлардың, оның ішінде жылдар бойы маңызды шешімдер қабылдау қабілетінің арқасында, ол барлық газеттердің арасында ең көнесі болып табылады. Hoy газеті Listín Diario-ның уақыттың сынағынан өтіп, кейде одан да озып кеткенін айтады. Баспа басылымдары үшін цифрлық медианың күшеюі – қашалмайтын сын, және ол осы шындыққа мойын бұрды, бұл тұрақты жаңаруларды, сапалы ақпаратты және оқу материалдарын, сондай-ақ қоғамдық көпшілікке қызықты тақырыптарды уақтылы зерттеуді талап етеді.

Listín Diario-ның жаңа форматы

2019 жылдың 11 наурызында Listín Diario жаңа таблоид форматты жариялады. Бас редактор Мигель Франжуль бұл нұсқаның оқырмандар үшін қолайлы, басқаруға оңай және тартымды екенін түсіндірді. Франжульдің сөзіне göre, "LISTIN DIARIO" әлемдегі ең жоғары сенімділік пен қабылдауға ие газеттердің жолын қуа отырып, тек дизайнын жаңарту ғана емес, жаңалықтарды кез келген көзқараспен ашуға жаңа тәсілмен үнемі жаңаруға ұмтылады. Сондай-ақ, ол бұл өзгеріс баспа басылымдарын цифрлық басылымдармен үйлестіруге мүмкіндік беретін технологияларға жасалған ауқымды инвестициялармен бірге жүргенін, нәтижесінде аудитория едәуір өсіп, екі платформа арқылы монетизация жоспарларынан түсетін табыс артқандығын, баспа платформасының жарнамалық кірісінің азайғанын ескере отырып жасалғанын атап өтті. "Біз осы заманның жаңару мен инновация процестерін көрсететін трендтерге қадам салып, 130 жылдық еңбек тарихы мен ұлттық сананың заңды дауысы ретінде қалыптасқан өзіміздің ерекше белгілілігімізді сақтап қаламыз", - деді ол.