Кіріспе

1955 жылғы жапон фильмі, Акира Куросаваның туындысы.

Бұл Акира Куросаваның режиссерлік жұмысы, продюсері Сожиро Мотоки, сценарийін Акира Куросава, Шинобу Хасимото және Хидео Огуни бірлесіп жазған 1955 жылғы жапон драмасы. Фильм ядролық шабуыл мүмкіндігінен қатты қорқып, бүкіл кеңейтілген отбасын Бразилиядағы ферманың қауіпсіздігі деп ойлаған жерге көшіруге бекінген жапондық қарт фабрика иесі туралы. Фильмде Куросаваның жиі түсетін актерлері Тоширо Мифунэ мен Такаши Шимура ойнаған. Бұл режиссердің композитор Фумио Хаясакамен соңғы жұмысы, ол фильм үстінде жұмыс істеген кезде қайтыс болды. Фильм қара-ақ түсті және 103 минутқа созылады. Фильм 1956 жылғы Канн кинофестиваліне ұсынылды.

Сюжет

Киичи Накаджима (Тоширо Мифунэ) – ескі құю фабрикасының иесі, Жапонияда қалса, өзі мен жақындарының ядролық соғыста қаза болатынына сенімді. Сондықтан ол оларды Бразилиядағы қауіпсіз деп санайтын жерге көшіруді шешеді. Ол ешкімнің баруға құштар еместігіне, тіпті үш заңды емес баласын, екі сүйіктісін әйелімен және олардың төрт баласымен бірге алып кетудің қиындықтарына қарамастан, олардың тірі қалуынан артық ештеңе жоқ дейді. Киичидің үлкен үш баласы анасына оның жоспарына мұраларын жұмсауын тоқтату үшін оны қабілетсіз деп жариялауға көндіреді. Осы үшін оны доктор Харада (Такаши Шимура) кіретін үш адамдық төрелік комиссиясына әкеледі. Отбасылық сотқа ерікті түрде қатысатын тіс дәрігері Харада Киичидің алаңдауын түсінеді және ядролық қарудан қорқудың барлық жапон азаматтарында бар екенін айтады. Ол, орташа адамнан артық алаңдағаны үшін бір адамды қабілетсіз деп тану дұрыс па екеніне ойланады. Бірақ комиссия Киичидің ақылға сыймас мінез-құлқының отбасының қаржылық шешімдерін өзі қабылдау құқығынан айыруды қажет етеді деп шешеді. Осыдан кейін Киичи көшіп кетуге тырысады, бірақ әрекеттері сәтсіз аяқталады. Өзін және отбасын ядролық апаттан құтқаруға ештеңе жасай алмайтынына көз жеткізгеннен кейін психикалық денсаулығы нашарлай бастайды. Көбірек үмітсіздікке бой алған ол, отбасының жұмысы немесе Жапониямен байланысты табыс көзі болмаса, Оңтүстік Америкаға олармен бірге кететініне сенімді болады және құю фабрикасын өртейді. Бұл оқиғадан кейін, оның қызметкерлері оның іс-әрекеттері олардың өміріне немқұрайлы екенін көрсетеді, ал күйеу баласы планетадағы барлық тіршілікті жоюға жеткілікті ядролық қару бар екенін және ешқандай жер қауіпсіз емес екенін айтады. Харада Киичиді оның жіберілген психиатриялық мекемесіне барады. Бөлмеге кіруді күтіп тұрғанда, Харада психологпен сөйлеседі. Психолог Киичидің жағдайының өзіне қатты әсер еткенін, себебі ол ядролық қатерді елемеу, оны тым қабылдаудан да ақылсыздық болар ма деп ойлағанын айтады. Харада Киичидің өзге планетаға қашып кеткеніне сенеді және айналасынан толық оқшауланғанын біледі. Бірақ сапар барысында Киичи терезенің арқылы Күнді көріп, оны жанып жатқан Жер деп қате түсініп, алаңдай бастайды.

Өндіріс

"Мен қорқып өмір сүремін" композитор Фумио Хаясаканың 1955 жылы туберкулезден қайтыс болғанға дейін жұмыс істеген соңғы фильмі болды. Ол 1948 жылғы "Мас періште" фильмінен бастап Акира Куросаваның жақын досы болды және бірнеше фильмде осымен бірге жұмыс істеді. Композитор мен режиссер «музыка мен орындаудың қарама-қарсы әдістерін» сынауға тырысты. «Деректей өмірбаян» еңбегінде Куросава Хаясакамен жұмыс істеу фильм музыкасын қалай қолдану керектігі туралы оның көзқарасын өзгерткенін айтты; содан бері ол музыканы бейнеге ғана қосымша емес, «контрапункт» ретінде қарастырды. Куросава 1954 жылғы сутек бомбасының сынақ апатынан кейін ядролық қару туралы Хаясакамен болған әңгіме «Мен қорқып өмір сүремін» фильмінің сюжетіне түрткі болғанын еске алды. Хаясаканың шәкірті Масару Сато фильмнің музыкалық қосымшасын өзі аяқтағанын мәлімдеді.

Шығару

Фильм 1963 жылы Нью-Йорк қаласындағы Заманауи өнер мұражайында өткен алғашқы Нью-Йорк кинофестивалімен бірге көрсетілді. Винсент Кэнби «фильмнің басты кемшілігі – қарт кісінің шынайылығына толық сену қиын, оны түсіну де оңай емес» деген пікірде болды және ағылшын тіліндегі субтитрлердің жақсы деңгейде екенін айтты.

Қайта шығарылғандар

Criterion Collection компаниясы Солтүстік Америкада «I Live in Fear» фильмін екі Куросаваға арналған жинақтың құрамында DVD форматында шығарды; 2008 жылғы «Postwar Kurosawa» және 2009 жылғы «AK 100: Akira Kurosawa-ның 25 фильмі» – бұл олардың Eclipse сериясының жетінші және тоғызыншы шығарылымдары.