Кіріспе

Сербиялық суретші (1898–1993)

Милан Коньович (28 қаңтар 1898 – 20 қазан 1993) (Милан Коњовић) – көрнекті сербиялық суретші, оның туындыларын алты кезеңге бөлуге болады. Ол көптеген шетелдік елдерде оқыды және 1924 жылдан 1932 жылға дейін Парижде тұрды. Оның өмірлік еңбегі оған көптеген наградалар әкелді, сондай-ақ Сербия ғылым академиясы мен өнер академиясының (Srpska akademija nauka i umetnosti, SANU) құрамына енді.

Өмір

Милан Коньович 1904-1916 жылдары Сомборда бастауыш және орта мектепті бітірді. 1914 жылы ол табиғатта салған елу шамасындағы туындыларын алғашқы көрмесінде ұсынды. 1919 жылы Прагадағы Көркемсурет академиясына Влахо Буковацтың класына қабылданды. Екінші семестрден кейін академияны тастап, білімін Прагада жалғастырды, онда авангардты чех суретшісі Ян Зрзавы оны Леонардо да Винчи өнерімен таныстырды. Кейін ол зерттеулерін Венаға көшірді және Мюнхен, Берлин, Дрезден қалаларындағы неміс музейлеріне сапар шекті. 1924 жылдың мамырында Парижге келді және 1932 жылға дейін сонда тұрды. Содан кейін туған жері Сомборға оралды. Оның ең маңызды және сәтті жеке көрмелері: 1931 жылғы "Galerie Bing et Cie", 1932 жылғы "Galerie van Leer" және 1937 жылғы "Galerie Mouradian Vallotton". Ол бірнеше Париж салондық көрмелерге қатысып, 1929 жылдан 1933 жылға дейін созылған өзінің көркемдік "көк кезеңінің" басталуын белгіледі. Кейінгі жылдары ол туған қаласы Сомборды, оның пейзажын, халқын және ортасын суретке түсіруге арнады. Жазда ол Далмация қалаларында, Млини, Кавтат және Дубровник сияқты жерлерде сурет салды. Коньовичтің "қызыл кезеңі" 1934 жылдан 1940 жылға дейін жалғасты. 1941 жылы Коньович Оснабрюктегі концентрациялық лагерде әскери тұтқын ретінде болды. Бостандыққа шыққаннан кейін Коньович 1943, 1944 және 1949 жылдары пастельдерді салуды бастады. Содан кейін ол 1945 жылдан 1952 жылға дейін "тұнық түстерде" майлы бояулармен жұмыс істеді, бұл оның туындыларының "сұр кезеңін" белгіледі. 1953 жыл Коньовичтің сурет салу стиліндегі маңызды өзгеріс болды. Оның жұмыстары таза, қарқынды түстермен және жарқырауымен ерекшелене бастады, бұл "түстілік кезең" деп аталатын жаңа кезеңге апарып соқты. Жаңа көркемдік бағыт "ассоциативтік кезеңде" (1960–1984) толыққанды дамыды және оның туындыларын сипаттады. Осы кезеңде Милан Коньович Воеводинадағы суретшілер колонияларының жұмысына белсенді қатысты. 1985 жылы Византия тарихынан алынған түрлі тақырыптарды бейнелейтін "Византия кезеңі" басталды. 1990 жылдың соңына қарай Коньович 30-ға жуық жаңа туынды жасап, 6000-ға жуық майлы суреттер, пастельдер, акварельдер, темпралар, суреттер, гобелендер, сахналық безендірулер, костюм эскиздері, боялған шыны терезелер, мозаикалар және графикадан тұратын әсерлі шығармасын аяқтады. Өмірі бойы Коньович 297 жеке және 700 топтық көрмеге қатысты, олар Прага, Нью-Йорк, Лондон, Амстердам, Сан-Паулу, Рим, Модена, Афина, Париж және Мәскеу сияқты танымал орындарда өтті. Оның мұрасы ең жақсы туған қаласы Сомборда сақталған, онда 1966 жылдың 10 қыркүйегінде ашылған "Милан Коньович" галереясында 1060-қа жуық таңдалған туындылары қойылған. 1979 жылы Воеводина ғылым және өнер академиясының мүшесі болып сайланды. 1986 жылы Югослав ғылым және өнер академиясының корреспондент-мүшесі, ал 1992 жылы Сербия ғылым және өнер академиясының мүшесі болды. 2008 жылдың маусым айында Сомбордағы Милан Коньович галереясында суретшінің туғанына 110 жыл толуына арналған көрме ашылды. "Милан Коньович: Сурет автономиясын қорғау" (Milan Konjović: Odbrana autonomije slike) деп аталған көрме 1946 жылдан 1951 жылға дейінгі социалистік реализм кезеңіндегі Коньовичтің шығармашылығын көрсетті, сол кезде "марксистік" сыншылар суретшіні (басқа нәрселермен қатар) "қоғам үшін емес, өзі үшін сурет салады" деп сынаған. 2011 жылдың қараша-желтоқсан айларында Милан Коньовичтің бірнеше туындылары Белградтағы Орталық әскери клубында Павел Бельянскийдің естелік жинағынан картиналар көрмесіне қосылды. Доктор Драшко Реджеп Коньовичтің өзінің көркемдік құндылығын ертерек сезінгенін және суреттерінің бағасын жоғары ұстағанын, сонымен қатар оларды қуанышпен сыйға тартқанын атап өтті.

Стиль туралы қысқаша түсініктеме

Милан Конжович сербиялық ең ұлы колорист ретінде сипатталады. Доктор Драшко Реджеп оны бидай далаларының, кең жазықтардың, Сомбор қаласының көріністерінің және Жерорта теңізінің жазғы демалыс көріністерінің суретшісі деп атайды, ал оның туындылары маңызды анықтамалық нүкте болып табылады. Конжовичтің пісіп-жетілген сурет салу стилі қалың бояу қабаттарымен ерекшеленеді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары майлы бояулардың тапшылығы болғандықтан ол пастельге көшкен. Кейіннен ол майлы бояуға қайта оралып, оларды бұрынғыдан да қалың қабаттармен жағуды бастады, бұл кейбір картиналарды тазалау кезінде қиындық тудырады. Оның соңғы жылдарындағы Византиялық кезеңі жұқа бояу қабаттарымен және боялмаған жерлермен сипатталады.

Жеке

Ол 1978 жылғы «Франция мисс» Брижит Конжовичпен туыс.