Ayherre (ajɛʁ; ) is a commune in the Pyrénées Atlantiques department in the Nouvelle Aquitaine region of south western France.
География
Айхерре Арбероу аңғарында, бұрынғы Төменгі Наварра провинциясында, Байоннан оңтүстік-шығысқа қарай 23 шақырым қашықтықта және Хаспарреннен тікелей шығысқа қарай орналасқан. Коммунаға кіруге Хаспарренден D10 тас жолы арқылы болады, ол коммунаның батысынан өтіп, Ла Бастид Клеренсқа дейін солтүстікке қарай жалғасады. D251 тас жолы коммуна ішінде D10-нан шығысқа бұрылып, ауылға дейін барады, содан кейін Истурицке дейін жалғасады. D314 тас жолы ауылдан оңтүстік-батысқа қарай Бонлокқа дейін созылады. Коммунаның оңтүстігінен Бонлоктан Сент-Эстебенге дейінгі D14 тас жолы өтеді. Коммунаның көп бөлігі ауыл шаруашылығы жерлерімен және сирек орманды аймақтармен жабылған. Коммуна Адур өзенінің су жинау алабында орналасқан, және оны тығыз өзендер желісі жабады, олардың көпшілігі солтүстік-батысқа қарай ағады, соның ішінде коммунаның батыс шекарасының бөлігін құрайтын Джойез өзені де бар. Арбероу коммунаның оңтүстігінен басталып, солтүстікке қарай ағып, көптеген салаларын жинап, содан кейін солтүстікте Лихури өзенімен қосылады.
Ayherre is located in the Arberoue Valley in the former province of Lower Navarre some 23 km east by south east of Bayonne and immediately east of Hasparren. Access to the commune is by the D10 road from Hasparren which passes through the west of the commune and continues north to La Bastide Clairence. The D251 branches east off the D10 in the commune and goes to the village then continues east to Isturits. The D314 goes south west from the village to Bonloc. The D14 from Bonloc to Saint Esteben passes through the south of the commune. The commune is mainly farmland with scattered forests. The commune is located in the drainage basin of the Adour with a dense network of streams covering the commune, mostly flowing north westwards, and including the Joyeuse, which forms part of the western border of the commune. The Arbéroue rises in the south of the commune and flows north gathering many tributaries before joining the Lihoury to the north.
Тарих
1450 жылдың 18 наурызында Лаборд Аерредегі Белзунце сарайында бейбіт келісімге қол қойылғаннан кейін француз тәжіне қайта келді, бұл келісім аймақтағы ағылшын ықпалының аяқталуын білдірді. Сол кезде Лабордтың өкілдері бағынышты екендіктерін білдірді және 10 кепілді ұстап тұру арқылы сақталған 2000 алтын экю төлегеннен кейін өздерінің құқықтарын сақтап қалды.
On 18 March 1450, Labourd returned to the French crown after the signing of a peace treaty at the Château of Belzunce in Ayherre which marked the end of English influence in the region. On that the representatives of Labourd made their submission and, upon payment of 2,000 gold écus secured by the retention of 10 hostages, retained their privileges.
Демография
1749 жылғы құқық жарияланымда Айхерреде 162 отбасы тіркелген (130 үшінші қабаттан, бір дін қызметкері, екі ақсүйек (Аркангу және Бельсунс) және 29 мүліксіз адам). Коммуна тұрғындары Айхертарлар деп аталады.
The declaration of rights in 1749 counted 162 fires in Ayherre (130 third estate, one priest, two members of the nobility (Arcangues and Belsunce) and 29 non owners). The inhabitants of the commune are known as Aihertars.
Экономика
Коммунадағы экономикалық белсенділік негізінен ауыл шаруашылығымен байланысты. Коммуна Оссау-Ирати атауымен қорғалған өнімдердің (Appellation d'origine contrôlée (AOC)) аймағының бір бөлігі болып табылады. Лауак компаниясы (авиация және ғарыш өнеркәсібі) Айхерредегі өнеркәсіптік аймақта орналасқан. Аран өзеніндегі Ухагун диірмені 19 ғасырда салынған және гидроэлектр станциясына айналдырылған.
Economic activity in the commune is mainly agricultural. The commune is part of the Appellation d'origine contrôlée (AOC) zone of Ossau iraty. The Lauak company (aeronautical and aerospace industry) is located in the industrial zone of Ayherre. The Uhagun Mill on the Aran dates to the 19th century and has been converted into a hydro electric plant.
Діни мұра
Сент-Пьер шіркеуі (17 ғасыр) тарихи ескерткіш ретінде тіркелген.
The Parish Church of Saint Pierre (17th century) is registered as an historical monument.
Білім
Коммунада екі бастауыш мектеп бар: біреуі қалада, екіншісі – Безупречное ұғым мектебі.
The commune has two primary schools: one in the town and one private school of the Immaculate Conception.
Коммунамен байланысты танымал тұлғалар
1926 жылы Сен-Этьен-де-Байгорриде дүниеге келген Эмиль Ларр – баск тіліндегі француз дін қызметкері, тарихшы, Бертсолари, жазушы және ғалым. Ол баск дәстүрлерін белсенді түрде дамытушы болды және әсіресе баск өнерінің бертсоларизм және Баск Пелота сияқты түрлеріне ерекше мән берді. 1969 жылдан 1980 жылға дейін Айхерреде дін қызметкері болып жұмыс істеді.
Émile Larre, born in 1926 at Saint Étienne de Baïgorry, was a priest, chronicler, Bertsolari, writer, and French academic in the Basque language. He was an active promoter of basque traditions and particularly attached to the basque modes of expression such as the bertsolarism and Basque Pelota. He was priest of Ayherre from 1969 to 1980.