Кіріспе

Шетелдік жұмысшының өз еліне ақша жіберуі – көбінесе көшіп-қонған жұмысшылардың ақша аударуы.

Ақша жіберу – бұл шетелдік жұмысшының, диаспора қауымдастығының мүшесінің немесе шетелде туысқандары бар азаматтың өз еліне немесе отанына шаруашылық кірісі үшін коммерциялық емес ақша аударуы. Көшіп-қонғандардың елдеріне жіберген ақшасы дамушы елдерге түсетін ең ірі қаржы ағындарының бірі болып, халықаралық көмекпен бәсекелеседі. Жұмысшылардың жіберген ақшасы – халықаралық капитал ағынының маңызды бөлігі, әсіресе еңбек күшін экспорттаушы елдер үшін. Үндістан ірі диаспорасының арқасында ақша жіберу бойынша үздіксіз түрде көшбасшы болып табылады. 2022 жылы АҚШ долларымен есептегенде ақша жіберу бойынша алғашқы алты ел: Үндістан (100 миллиард доллар), Мексика (60 миллиард доллар), Қытай (51 миллиард доллар), Филиппин (38 миллиард доллар), Египет (32 миллиард доллар) және Пәкістан (29 миллиард доллар).

Әлемдік ауқымы

Дүниежүзілік банк ақшалай аударымдарды мигрант жұмысшысының табысының туған еліндегі отбасы мүшелеріне жіберетін бөлігі деп анықтайды. Әлем бойынша ақша аударымдарының ағыны 2001 жылы 72,3 миллиард АҚШ долларынан 2011 жылы шамамен 483 миллиард АҚШ долларына дейін өсті. Дүниежүзілік банктің мәліметтері бойынша, 2018 жылы жалпы әлемдік ақша аударымдары 10%-ға өсіп, 689 миллиард АҚШ долларына жетті, ал 2019 жылы дамушы елдерге 528 миллиард АҚШ доллары жіберілді. Экономикалық зерттеулер ақша аударымдарының себептерін қарастырды, нәтижесінде ақша аударымдарының негізгі қозғаушы күштері – қайырымдылық, өзара пайдаға бағытталған жеке мүдде және бұрынғы шығындарды өтеу екендігі анықталды. Мотивациялардың бірнешесі бір уақытта болуы мүмкін, ал ғылыми әдебиетте бұл жағдай «шектелген қайырымдылық және санай білген жеке мүдде» деп сипатталады. Ақша аударымдары дамушы елдердің экономикасының маңызды бөлігін құрайды. Көптеген елдер жыл сайын жалғыз ақша аударымдары арқылы ішкі жалпы өнімнің (ІЖӨ) 10%-дан астамын алады. Халықаралық ақша аударымдары әлемдегі дамушы елдерге зор әсер етеді, себебі ақша аударымдарының көп бөлігі, 2015 жылы 441 миллиард доллар, дамушы экономикаларға бағытталды. Бұл сома жаһандық ресми дамуға жәрдем ретінде бөлінген 131 миллиард доллардан үш есеге жуық.

Ең көп көмек алатын елдер

+Ақша жіберулерді ең көп алған елдер (миллиард АҚШ доллары)
Ел 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021
Үндістан 68.82 69.97 70.97 72.20 62.76 69.07 68.68 83.18 87
Қытай 57.99 59.49 61.49 63.90 61.06 46 70.35 59.55 53
Мексика 23.37 23.02 24.50 25.70 28.53 31.03 35.73 38.74 42.85 3
Филиппин 24.61 26.70 27.90 29.80 29.93 33.03 33.83 35.13 34.93 6
Мысыр 19.24 17.83 19.83 20.40 16.62 20.02 28.92 26.42 29.63 33.3
Нигерия 20.63 20.89 20.88 20.89 19.02 22.02 24.32 25.41 17.01 8
Пәкістан 14.01 14.63 17.80 20.10 19.82 20.02 21.02 21.92 26.13 33
Бангладеш 14.24 13.86 15.10 15.80 13.71 15.51 17.52 21.72 23
Вьетнам 10.00 11.00 11.80 12.30 13.41 14.01 15.91 16.71 17.01 8
Непал 5.96 6.01 5.29 5.86 6.40 6.68 8.15 9.18 8.18 5

Ескерту: Жоғарыда аталған елдер – 2013 жылға арналған ақша жіберулерді ең көп алған 15 ел. Барлық елдер мен жылдар үшін Дүниежүзілік банк деректері қолданылады. ЖІӨ-ге шаққанда, 2013 жылы ақша жіберулерді ең көп алған елдер: Тәжікстан (42,1%), Қырғызстан (31,5%), Непал (28,8%), Молдова (24,9%), Лесото (24,4%), Самоа (23,8%), Гаити (21,1%), Армения (21,0%), Гамбия (19,8%), Либерия (18,5%), Ливан (17,0%), Гондурас (16,9%), Шығыс Тимор (16,6%), Сальвадор (16,4%), Косово (16,1%), Ямайка (15,0%) және Босния мен Герцеговина (8,0%, бұл 2022 жылғы 31 желтоқсандағы € және АҚШ доллары арасындағы айырбас бағамы бойынша 1,963 миллиард доллар).

Негізгі операторлар

Лицензияланған ақша жіберуші Western Union клиенттерге ақшаны кез келген Western Union агентінен ала алатын алушыны белгілеуге мүмкіндік береді. Western Union сонымен қатар 8-12 пайыз аралығында комиссия алып, бюро де девиз ретінде де жұмыс істейді. Western Union – әлемдегі ең ірі ақша аударымдарын өңдеуші компания, ал 170 000 Western Union агенті әлемдік ақша аударымдарының шамамен 25 пайызын жүзеге асырады. MoneyGram сияқты басқа компаниялар да ондаған жылдар бойы маңызды рөл атқарды. Тек ақша аударумен айналысатын компаниялардың иелері әртүрлі салалардағы мүдделері бар аналық компаниялар болуы мүмкін. Халықаралық электрондық төлемдерді, екі банк шоты арасындағы аударымдарды екі жүйе басқарады: Клирингтік үй банкаралық төлемдер жүйесі (CHIPS) және Дүниежүзілік банкаралық қаржылық телекоммуникация қоғамы (SWIFT). Кәсіпорындар мен банктер халықаралық байланыс желісі Telex-ке тіркеліп, халықаралық қаржылық аударымдарды бастай алады. 2010 жылдары финтех стартаптар нарыққа енгеннен кейін ақша аударымдары нарығының үлесі кеңейсе де, Western Union ақша аударымдары нарығында басымдық сақтап тұр. Финтех пайда болғаннан бері көптеген цифрлық аударымдар пайда болды, нәтижесінде FXcompared және Monito (Еуропа) және Send4x (Оңтүстік-Шығыс Азия) сияқты салыстыру платформалары мен агрегаторлар пайда болды. Блокчейн технологиясын қолданатын ақша аударымдары компаниялары да қолданысқа енуде, олар жылдам аударым және салыстырмалы түрде төмен транзакциялық комиссия сияқты артықшылықтарды ұсынады.

2007-2008 жылдардағы қаржы дағдарысы

2007–2008 жылдардағы қаржы дағдарысы АҚШ-та басталды және дамыған елдердің қаржы жүйесі бойынша тарады. Дегенмен, 2007–2008 жылдардағы қаржы дағдарысы кезіндегі жұмыскерлердің жіберген ақшасы дамушы елдер үшін шетел валютасының салыстырмалы тұрақты көздерінің бірі болды. Қаржы әдебиетінде, мигрант жұмысшыларының туған еліндегі үй шаруашылықтарына жіберген ақшалай аударымдары, экономика қаржы дағдарысы, табиғи апат немесе саяси тұрақсыздық сияқты қиындықтарға ұшыраған кезде қарсы циклдық деп есептеледі. 2009 жылы дамушы елдерге жіберілген ақша аударымдары әлемдік қаржы жүйесі тарихында алғаш рет жалпы көлемде төмендеді. Бірақ 2009 жылы тек 5,2 пайызға төмендеуімен, ақша аударымдары жеке капитал ағындарынан, оның ішінде тікелей шетелдік инвестициялардан әлдеқайда аз осалдық танытты.

Өңір бойынша

1983 жылдан бері АҚШ әлемдегі ақша жіберуші елдердің бірінші орнында тұр. 2007 жылдан бері Ресей, Сауд Арабиясы және Швейцария ең ірі ақша жіберуші елдер болып табылады.

Азия

Ақшалай аударымдардың көп бөлігі Үндістан (2021 жылы шамамен 87,0 млрд АҚШ доллары), Қытай (2021 жылы шамамен 60,0 млрд АҚШ доллары), Филиппин (2020 жылы шамамен 33,5 млрд АҚШ доллары), Пәкістан (2020 жылы 26,0 млрд АҚШ доллары), Бангладеш (2020 жылы 21,5 млрд АҚШ доллары) сияқты Азия елдеріне бағытталды. Тажикстан және Непал сияқты Азия елдері ақшалай аударымдарға ең көп тәуелді елдердің қатарында, олардың ЖІӨ-сінің 35% және 25% құрайды. Ақша аударымдарының көп бөлігі агенттер арқылы жүзеге асырылады. Дегенмен, Интернеттің маңыздылығы мен таралу аймағының кеңеюіне байланысты онлайн және ұялы телефон арқылы ақша аударымдары айтарлықтай өсті.

Армения

Аймақтарға ақша аударымдары Армения экономикасының маңызды бөлігі болып табылады, 2011 жылы Арменияның ЖІӨ-сінің шамамен 13%-ын құрады. 2013 жылы Армения отбасыларының шамамен 40%-ы ақша аударымдары алды. Осының нәтижесінде, Армения әлемде ақша аударымдарын қабылдау бойынша алғашқы 20 елдің қатарында. Арменияға түскен ақша аударымдарының жалпы сомасы 2013 жылы 2,192 миллиард долларды құрады, бірақ 2014 жылы орыс рублінің құнсыздануынан кейін күрт төмендеп, 2019 жылы 1,528 миллиард долларға дейін жетті. Армения ақша аударымдарын қабылдау бойынша әлемдегі 20 елдің қатарында. Әлемдегі ең ірі диаспоралардың біріне ие Армения, ақша аударымдары мен олардың қамтамасыз ететін қаржылық қолдауға тәуелді дамушы экономиканың мысалы болып табылады. 2013 жылы Арменияға түскен ақша аударымдарының жалпы сомасы 1,87 миллиард долларды құрады, бұл 10,8% деңгейін көрсетті. 2004 жылы жүргізілген зерттеу ақша аударымдарының микро деңгейдегі әсерін қарастырып, орташа табысы бар отбасылардың мүшелерінің шетелде болу ықтималдығы жоғары екенін анықтады, себебі нашар отбасылардың отбасы мүшелерін елден шығаруға қаржылық мүмкіндігі болмады, ал ең бай отбасылардың мұндай қажеттілігі болған жоқ. 2017 жылы Арменияға түскен ақша аударымдарының көп бөлігі Ресейден келді, ол жалпы аударымдардың шамамен 60,5%-ын құрады. Бұл көрсеткіш Ресейде тұратын 2 миллионнан астам армянның арқасында 945 миллион долларға жуық соманы құрады. Келесі ірі ағын АҚШ-тан тіркелді (шамамен 500 000 – 1 000 000 армян), ол 160 миллион доллардан астам, бұл жалпы соманың 10,25%-ын құрайды. ХВҚ мәліметтері бойынша, 2010 жылдан бастап АҚШ доллары, армян драмасы және рубльмен түскен ақша аударымдары 2014 жылы ең жоғары деңгейге жеткенше өсті, содан кейін орыс рублінің құнсыздануына байланысты құлдырады. Драм мен доллармен түскен аударымдар 2010 жылғы деңгейге жуықтады.

Бангладеш

Болжам бойынша, шетелде жұмыс істейтін 10 миллион бангладештік 2018 жылы 15 миллиард доллар, ал 2019 жылы 18,32 миллиард доллар елге жіберді. Бұл елдің тоқыма өнеркәсібінен кейінгі екінші ірі шетелдік табысының көзі. Дүниежүзілік банк мәліметінше, Бангладеш көші-қон және ақша аударымдары бойынша әлемдегі алдыңғы 10 елдің қатарында. Ақша аударымдарының көп бөлігі Перс шығанағы елдерінен түседі.

Үндістан

Үндістан – әлемдегі ақша аударымдарын ең көп қабылдайтын ел, 2015 жылы әлемдік аударымдардың 12 пайызынан астамын құрады. Шетелде тұратын үндістер әлемдегі ең ірі диаспораны құрайды. Шетелдік үндістер ісі министрлігінің мәліметінше, шамамен 35 миллион үндістандық диаспорасы ақша аударымдары жібереді. 2017 жылы Үндістанға түскен ақша аударымдары 68,968 миллиард долларды құрады, ал Үндістаннан басқа елдерге жіберілген ақша аударымдары 5,710 миллиард долларды құрады, нәтижесінде 2017 жылы 63,258 миллиард доллар таза ағын болды.

Иордания

Иорданияға ақша аударымдары ағыны 1970 және 1980 жылдары Иордания Перс шығанағына білікті жұмыс күшін экспорттауды бастаған кезде қарқынды өсті. Бұл аударымдар көптеген дамушы елдер үшін, соның ішінде Иордания үшін маңызды қаржыландыру көзі болып табылады. Дүниежүзілік банк деректеріне сәйкес, 2010 жылы шамамен 3 миллиард АҚШ доллары көлемінде Иордания барлық дамушы елдер арасында 10-шы орынды иеленді. Иордания өткен он жылдық ішінде ақша аударымдарын ең көп алған 20 елдің қатарында болды. Сонымен қатар, Араб валюталық қорының (АВҚ) 2010 жылғы статистикасы көрсеткендей, Иордания Мысыр мен Ливаннан кейін Араб елдері арасында ақша аударымдарын ең көп алған үшінші ел болды. Иорданиялық экспаттардың басым бөлігі Сауд Арабиясы мен Біріккен Араб Әмірліктерінде жұмыс істейді, қолда бар деректер Иорданиялық мигранттардың шамамен 90% Перс шығанағында еңбек еткенін көрсетеді.

Филиппин

Дүниежүзілік банк жүргізген зерттеуге сәйкес, Филиппин Азиядағы ақшалай аударымдарды ең көп қабылдайтын екінші ел болып табылады. 1994 жылы мигранттар ресми банк жүйелері арқылы Филиппинге 2,6 миллиард доллардан астам ақша жібергені есептелді. Жеке қаржы компаниялары және елге оралған мигранттар арқылы жіберілген ақшаны ескергенде, 1994 жылғы жалпы сома жылдық 6 миллиард долларға жуық болды. Жалпы сома жыл сайын 7,8 пайызға өсіп, 2010 жылы 21,3 миллиард долларға жеткені бағаланады. Ақшалай аударымдар Филиппин үшін сенімді кіріс көзі болып табылады және елдің ЖІӨ-сінің 8,9 пайызын құрайды. 2000 жылы Эстрада басшылығы оны «Шет елдегі филиппин жұмысшыларының жылдығы» деп жариялады, бұл шетелдегі филиппин жұмысшыларының адал еңбегі мен құрбандықтарын мойындау мақсатын көздейді. Бұл жариялау Филиппинге түсетін ақшалай аударымдарды шетелдік валютадан түсетін ең жоғары табыс ретінде бекітеді. Сириядағы азаматтық соғыс басталғаннан бері Түркияда шетелде туған адамдардың саны артып келеді. Түркиядағы сириялықтар өз елдеріне ақша жіберу үшін «хавала» жүйесін пайдаланып жатқаны хабарланды. Экономист Гөзде Гюранның сөзіне қарағанда, хавала арқылы жіберілетін ақша Сирия экономикасының маңызды бөлігіне айналды.

Латын Америкасы мен Кариб бассейндері

Латын Америкасы мен Кариб бассейнінде ақша аударымдары аймақтың экономикасында маңызды рөл атқарады, 2007 жылы жалпы сомасы 66,5 миллиард АҚШ долларынан асып, оның шамамен 75 пайызы АҚШ-тан түскен. Бұл сома шетелдік тікелей инвестициялар мен ресми даму көмегінің жалпы сомасынан артық. Латын Америкасы мен Кариб бассейніндегі жеті елде ақша аударымдары ЖІӨ-нің 10 пайызынан астам құрайды және аймақтың дерлік барлық елдеріндегі ең ірі экспорттық тауардың доллар ағынынан басып өтеді. Америкааралық даму банкінің көпжақты инвестициялық қоры (АДБ МИК) аймақтық ақша аударымдарын зерттеуде жетекші ұйым болып табылады. Мексика 2007 жылы 24 миллиард АҚШ долларына жуық ақша аударымдары алды, оның 95 пайызы АҚШ-тан келді.

Нигерия

Нигерияның негізгі валюталық түсімдері шетелде тұратын нигериялықтардың елге жіберген ақшалай аударымдарынан құралады. 2014 жылы 17,5 миллион нигериялық шетелде тұрды, олардың 2 миллионнан астамы Ұлыбританияда және АҚШ-та өмір сүрді. АҚШ ресми аударымдардың ең үлкен үлесіне ие, одан кейін Ұлыбритания, Италия, Канада, Испания және Франция келеді. Африка құрлығында Нигерияға ақшалай аударымдардың маңызды көздері – Мысыр, Экваторлық Гвинея, Чад, Ливия және Оңтүстік Африка елдері, ал Азиядағы ең ірі аударымдар жіберуші ел – Қытай. 2016 жылдың тамызында Нигерияның Орталық банкі (NOB) елдегі барлық МТО-лардың қызметін, Western Union, MoneyGram және Rio компанияларынан басқа, тоқтату туралы шешім қабылдады, бұл шешімге күшті қарсылық білдірілді. Шешімнің жеткілікті негізделмегендігі айтылды, сондай-ақ бұл NOB-ның Western Union компаниясымен жасалған барлық өзгеше келісімдерге тыйым салу туралы бұрынғы шешіміне қайшы келді. Бұл шешім Western Union, MoneyGram және Rio компанияларының басымдықтарын одан әрі нығайтады деп есептелді. Бірақ қысымға көніп, Орталық банк шешімін кері қайтарып, бірқатар бәсекелес МТО-ларға жаңа лицензиялар берді.

Сомали

Сомалидің шетелде тұратын азаматтары көбінесе "Дахабшиль" және басқа да сомалилік меншіктегі ақша аудару компаниялары арқылы Ұлы Сомалидегі туыстарына ақша жібереді. Бұл қаражаттың "Аль-Шабааб" және басқа да жауынгерлік топтарға емес, нақты алушыларына жеткенін қамтамасыз ету мақсатында АҚШ, Австралия және бірқатар батыс елдерінің үкіметтері банктік талаптарды күшейтті немесе ақша аударымдарын толығымен тоқтатты. Бұл мәселені шешу үшін АҚШ Конгресі 2014 жылы Ақша аударымдарын жақсарту туралы заңды қабылдады.

Тарих

Еуропаның бірнеше елі, мысалы Испания, Италия және Ирландия, 19 және 20 ғасырларда эмигранттарынан түскен ақшалай аударымдарға зор тәуелділікте болды. Испания мысалында, 1946 жылы ақша аударымдары оның ағымдағы шоттағы кірісінің 21% құрады. Бұл елдердің бәрі ақша аударымдары саласындағы жан-жақты зерттеулердің нәтижесінде қалыптасқан саясатты жүзеге асырды. Мысалы, Италия 1901 жылы ақша аударымдарын қорғауға бағытталған заң қабылдаған әлемдегі алғашқы ел болды, ал Испания 1960 жылы Аргентинамен ақша аударымдарының бағасын төмендету мақсатындағы халықаралық шартқа қол қойған алғашқы ел атанды.

21 ғасыр

2000 жылдан бері әлем бойынша ақша аударымдары күрт өсті, 2012 жылы дерлік үш есеге көбейіп, 529 миллиард долларға жетті. 2012 жылы Үндістан мен Қытай мигранттары ғана өз елдеріне 130 миллиардтан астам доллар жіберді. 2004 жылы G8 Си-Айленд саммитінде бас қосып, мигрант жұмысшыларының өз елдеріндегі туыстары мен достарына ақша жіберуге байланысты шығындарын төмендету жөнінде шешім қабылдады. Осыған орай, G8 мемлекеттерінің даму ұйымдары, мысалы Ұлыбританияның Халықаралық даму департаменті (DFID) және USAID, ақша аудару құнын төмендету жолдарын іздеуге кірісті. 2008 жылдың қыркүйегінде Дүниежүзілік банк ақша аударымдары бағасының алғашқы халықаралық дерекқорын құрды. Remittance Prices Worldwide Database дерекқоры әлемдегі 200-ден астам "елдік бағыттар" бойынша ақша аударымдарын жіберу және қабылдау туралы мәліметтер ұсынады. Зерттелген "бағыттарға" 32 ірі елден 89 елге ақша ағыны кіреді, бұл дамушы елдерге келіп түсетін ақша аударымдарының 60%-дан астамын құрайды. Remittance Prices Worldwide Database жариялануы төрт маңызды мақсатқа қызмет етеді: жақсартуларды бағалау, елдерді салыстыруға мүмкіндік беру, тұтынушылардың таңдауын қолдау және қызмет провайдерлерін қызметтерін жақсартуға итермелеу. 2011 жылы Канн қаласында өткен G20 саммитінде Билл Гейтс: "Егер әлем бойынша ақша аударымдарының транзакциялық комиссиясы қазіргі 10%-дан 5%-ға дейін төмендетілсе, кедей елдерге жылына 15 миллиард доллар қосымша түсім болар еді" деді. Дамушы және дамып келе жатқан экономикаларға ақша аудару құнын төмендету мақсатында бірнеше төмен бағалы онлайн қызметтер пайда болды. Сондай-ақ, ақша аударымдары бойынша салыстыру сайттары да бар, олар шетелге ақша жіберудің құнын көрсетеді. Дүниежүзілік банк мәліметтері бойынша, 2018 жылы төмен және орташа табысты елдерге ақша аударымдары 529 миллиард долларға жетті, бұл рекордтық көрсеткіш.

Төтенше жағдайлар

Апаттық жағдайлар немесе төтенше жағдайлар кезінде, соғыс немесе табиғи апаттар салдарынан басқа табыс көздерінен айырылған адамдар үшін ақшалай аударымдар өте маңызды кіріс көзі болуы мүмкін. Шетелдік даму институтының мәліметінше, бұл көмек көрсететін ұйымдар тарапынан күштірек мойындалуда, олар төтенше жағдайларға жауап беру кезінде адамдарды қолдаудың тиімді жолдарын іздеп жатыр. Мысалы, Армения 1988 жылғы 7 желтоқсанда Спитак қаласында болған қатты жер сілкінісінен зардап шекті, сол кезде Қарабах жанжалы басталған еді. Шамамен 45 мың адам қаза тапты, ал 500 мың адам үйсіз қалды. Армения түрлі елдерден көмек алды, мысалы, АҚШ үкіметі дереу 10 миллион доллар жіберді, бұл экономиканы қалпына келтіруге көмектесті. Босқындар мен басқа да көшірілген адамдар да жиі соғыс аймақтарында қалған туыстарына ақша жібереді.

Қауіпсіздікке қатысты ықтимал мәселелер

Ақшаны жылыстатудың және/немесе терроризмді қаржыландырудың мүмкін болатын көздерін тоқтатуға бағытталған халықаралық үйлестірілген соңғы күш-сайыс, ақша аударымдарын жіберу құнын арттырды, тікелей аударымдарды жеңілдететін компанияларға шығындарды ұлғайтты, ал жанама түрде – аударым жіберуші адамға шығындарды арттырды. Кейбір бағыттарда аударымдардың айтарлық бөлігі бейресми арналар арқылы жіберіледі (туыстық байланыстар, бірге саяхаттайтын достар, жергілікті ақша берушілер және т.б.). Дүниежүзілік банк мәліметінше, кейбір елдер аударымдар туралы деректерді жарияламайды. Сонымен қатар, деректер бар болған жағдайда да, елдер аударым деректерін жинау үшін қолданатын әдістемелері көпшілікке жарияланбайды. 2010 жылы өткізілген орталық банктер арасындағы әлемдік сауалнамада елдер арасында аударым деректерін жинау сапасының айқын айырмашылықтары анықталды: кейбір орталық банктер тек коммерциялық банктерден алынған аударым деректерін пайдаланды, ал ақша аударым операторлары және почта бөлімшелері арқылы жүзеге асырылатын аударым ағындарын ескермеді. Аударымдарды қадағалау қиын болуы мүмкін және олар ақшаны жылыстату (АЖ) және терроризмді қаржыландыру (ТҚ) қауіптеріне сезімтал болуы ықтимал. 2001 жылғы 11 қыркүйекке дейін көптеген үкіметтер мен Қаржылық іс-қимыл жөніндегі жұмыс тобы (FATF) бейресми құн аударым жүйелерін реттеу үшін қадамдар жасады. Бұл елдердің Қаржылық барлау қызметтері (ҚБҚ) арқылы жүзеге асырылады. Бұл саладағы маңызды заңнамалық бастамалар – АҚШ-тың «Патриот» заңы, АҚШ-тың III тармағы және ЕО-дағы ақшаны жылыстатуға қарсы ЕО директиваларының бірнешесі. Көші-қоншылар өз отбасыларына ақша жібергенде қандай да бір террористік қауіп-қатер туғызбаса да, қаржы жүйесін дұрыс пайдалану үкімет үшін маңызды мәселе болып қалады.

Дамушы елдерге экономикалық пайда

Ақша аударымдарының дамушы елдерге қаншалықты пайда әкелетіні талқыланады. Дүниежүзілік банк экономистерінің пікірінше, ақша аударымдарын алушылардың банк шоты ашуға бейімділігі жоғары болғандықтан, ақша аударымдары жіберуші және алушы үшін қаржылық қызметтерге қол жеткізуді жеңілдетеді, бұл экономикалық дамуды ынталандыру үшін ақша аударымдарын пайдаланудың маңызды аспектісі саналады. Басқа зерттеулер ақша аударымдарының экономикалық өсімді ынталандыратын тағы бір арнасы – шаруашылық инвестициялары екенін көрсетеді. Мысалы, Оңтүстік Кавказда жүргізілген зерттеу Арменияда мигрант үйдің мүшесі болған отбасылардың өз бизнесін құру ықтималдығы жоғары екенін көрсетті. Осылайша, мигранттар жіберген ақшалар отандық инвестицияларды ынталандырып, экономикалық өсуге ықпал етуі мүмкін. Дегенмен, Армения бойынша жаңа мәліметтер ақша аударымдарының потенциалды мигранттарға көші-қон процесін жеңілдетуге көмектесетінін, мигранттар мен мигрант емес адамдар арасындағы шартық құрал емес, ресурс ретінде қызмет ететінін көрсетеді. Соның салдарынан, ақша аударымдары эмиграциялық ниеттерді күрт арттырады деген қорытындыға келді. Ақша аударымдарына қажеттілік, сондай-ақ мигранттардың әлеуметтік капиталының (немесе желісінің) мүмкіндігі мен күші эмиграциялық ниеттерді анықтайтын факторлардың бірі болып табылады. Алайда, көші-қон мәселесіндегі сыншыл ғалымдар ақша аударымдарының экономикалық дамудың құрылымдық себептерін шеше алу қабілетіне алаңдаушылық білдіріп, қаржыға басымдық беру саясатының өсуін кедейлерге ауыртпалық түсіретін «өз күшімен даму» парадигмалық өзгерісінің белгісі деп қарастырады. Ақша аударымдарының әдетте циклға қарсы болатыны қабылданған. Қаржылық дағдарыстар мен экономикалық төмендеу кезеңдерінде ақша аударымдарының тұрақты ағыны оларды дамушы елдер үшін валюталық түсімнің сенімді көзіне айналдырады. Ақша аударымдары жалпы сұранысты арттырып, экономикалық белсенділікті ынталандыра алатынына қарамастан, басқа зерттеулер ақша аударымдарының табыс теңсіздігін арттыру және алушы елдерде еңбек ресурстарын азайту арқылы макроэкономикалық салдары болуы мүмкін екенін көрсетеді. Дүниежүзілік банк және Халықаралық есептесулер банкі ақша аударымдары қызметтері үшін халықаралық стандарттарды әзірледі.