Кіріспе

Амендеуикс Оникс (amɛ̃døʃ ɔnɛʃ) — Францияның оңтүстік-батысындағы Жаңа Аквитания аймағындағы Пиреней Атлантика департаментіндегі коммуна. Коммуна тұрғындары Амендузтар деп аталады.

География

Амендевикс Оникс Байоннан шамамен 50 км шығыс-оңтүстік-шығысқа қарай, Ортезден 40 км оңтүстік-батысқа қарай, Миксе аймағында, бұрынғы Баск провинциясы – Төменгі Наваррада орналасқан. Ауылға батуға D124 тас жолы арқылы болады. Гаррис қаласынан батыс жағынан солтүстік-шығысқа қарай жол жүріп, ауылға жетіп, кейін солтүстікке қарай жалғасып D29 тас жолымен қосылады. D11 тас жолы да коммунаның оңтүстігінен Гаррис қаласынан Сен-Палаға дейін өтеді. Кішкентай D511 тас жолы коммуна ішінде D11 тас жолын D124 тас жолымен байланыстырады.

Гидрографиялық

Адур суайдырында орналасқан, коммунаның шығыс шекарасының солтүстік бөлігі Бидуз өзені болып табылады, ол солтүстікке қарай ағып, Пайрехорадтан батысқа қарай Адурға қосылады. Шығыс шекараның оңтүстік бөлігін көптеген салалары бар Джойеуз құрайды, оның ішінде Альгуэруко еркегі, Сальлартеко еркегі және Субиага еркегі де бар. Айтзегеррис өзені ауылдың оңтүстігінен басталып, Бидуз өзеніне құяды.

Тарих

XVI ғасырда (1594 ж.) сиқыршылықтың деректері Микстің прокуроры (Арбероу, Остабарет, Ириссарри, Осс, Байгорри және Ла Бастид Клеренс) Наварра штаттарына жолдаған ескерту арқылы хабарланды. Олар қудалаудың жетіспеушілігіне шағымданып, Төменгі Наварраның әрбір қаласы мен ауданынан "сыртқы сиқыршылық, діннен тайып кету және сиқыршылық жасағандарды анықтап, жазалау үшін күдікті емес екі адал кісіні" сайлауды сұрады. Бұл ескерту 1587 жылғы Амендевикс тұрғындарының өтінішінен кейін жасалды, олар «көбінесе жаман қасқырдың ұлығуы арқылы көрінетін» сиқырға ұшырағанын мәлімдеді. Oneix ауылы 1846 жылдың 27 тамызында Амендевикспен бірігіп, Amendeuix Oneix коммунасын құрды.

Демография

1350 жылы Oneix қаласында тоғыз өрт, ал Amendeuix қаласында 15-18 өрт тіркелді. 1412-1413 жылдарғы салық санағы, Карл III Наварраның бұйрығымен жүргізілді, бұл санақ 1551 жылғы адам санымен және қару-жарағымен салыстырылғанда, Наварра корольдігінің осы порттардан бергі жағындағы халқының қарқынды өскенін көрсетеді. Алғашқы санақ Амендеуиксте 13 отбасыны көрсетсе, екіншісі 40 (33 + 7 қосалқы отбасы) көрсеткен. Сол санақ бойынша 1412-1413 жылдары Oneix қаласында 8 отбасы болған, ал 1551 жылы 17 (14 + 3 қосалқы отбасы) болған. 1695 жылы Төменгі Наварра халқының санағында Амендеуиксте 63 отбасы, ал Oneix-те 20 отбасы тіркелді. 2017 жылы коммунада 448 тұрғын болды. Төмендегі кесте мен графикте келтірілген халық санына бұрынғы Oneix коммунасы да кіреді.

Экономика

Коммуна Оссау-Ирати Appellation d'origine contrôlée (AOC) аталымының аймағының бір бөлігі болып табылады.

Тілдер

1863 жылы князь Луи Люсьен Бонапарт жариялаған Жеті Баск провинциясының картасына сәйкес, Амендевик-Оникс ауылында сөйленетін баск тілі – шығыс төменгі Наварр диалектісі.

Білім

Коммунада балабақша бар. Амендевикс, Габат, Ильхарре және Лабетс Бискайя білім беруді үйлестіру тобын (RPI) құру үшін бірікті.