Кіріспе

Георг Бюхнер сыйлығы (link=no) – неміс тіліндегі әдебиеттің ең маңызды сыйлығы. Бұл сыйлық драматург және жазушы Георг Бюхнердің құрметіне аталған, ол «Войцек» және «Леонс пен Лена» шығармаларының авторы. Георг Бюхнер сыйлығы жыл сайын «неміс тілінде жазып, өзінің шығармалары арқылы қазіргі неміс мәдени өмірін қалыптастыруға елеулі үлес қосқан» авторларға табыс етіледі.

Тарих

Георг Бюхнер сыйлығы 1923 жылы Георг Бюхнердің құрметіне құрылды және бастапқыда тек Бюхнердің туған жері Гессеннен шыққан немесе осы аймақпен тығыз байланысы бар суретшілерге ғана табысталды. Алғашқы рет сыйлық 1923 жылы салтанаттап тапсырылды. Оның алғашқы иегерлерінің көпшілігі – бейнелеу өнері шеберлері, ақындар, актерлер және әншілер болды. 1951 жылы сыйлық жалпы әдеби сыйлыққа айналды, және оны жыл сайын Германия тілі мен әдебиеті академиясы табыстайды. Сыйлық неміс тілінде жазатын авторларға беріледі, ал сыйлық иегерінің жылдық сөйлеуі Дармштадт қаласында өтеді. 2002 жылдан бері сыйлықтың сомасы 50 000 евроны құрайды.

Георг Бюхнер сыйлығы мен әдебиет саласындағы Нобель сыйлығы

Георг Бюхнер сыйлығының бес жеңімпазы – Гюнтер Грасс (1965), Генрих Бёлль (1967), Элиас Канетти (1972), Питер Хандке (1973) және Эльфриде Желинек (1998) – кейіннен әдебиет саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. Георг Бюхнер сыйлығы неміс тілінде жазатын болашақ Нобель сыйлығы лауреаттарын анықтаушы көрсеткіш ретінде жиі қарастырылады. Дегенмен, соңғы кезде Стокгольмдегі Швед академиясы неміс тілі мен әдебиеті академиясынан бұрын, неміс тілінде шығарма жазатын белгілі бір жазушыны марапаттады. Герта Мюллер әдебиет саласындағы Нобель сыйлығын алған, бірақ әлі Георг Бюхнер сыйлығына ие болған жоқ.

Әдеби сыйлықтың иегерлері, 1951 жылдан бастап

Жыл Аты Ұлты Ескермелер Сілтемелер 1951 Готфрид Бенн 1952 көрсетілмеген 1953 Эрнст Кройдер 1954 Мартин Кессель 1955 Мари Луизе Кашниц 1956 Карл Кролов 1957 Эрих Кестнер 1958 Макс Фриш 1959 Гюнтер Айх 1960 Поль Целан / 1961 Ханс Эрих Носсак 1962 Вольфганг Кёппен 1963 Ханс Магнус Энценсбергер 1964 Ингеборг Бахманн 1965 Гюнтер Грасс 1966 Вольфганг Хильдесхаймер 1967 Хайнрих Бёлль 1968 Голо Манн 1969 Хельмут Хайссенбюттель 1970 Томас Бернхард 1971 Уве Йонсон 1972 Элиас Канетти 1973 Петер Хандке 1999 жылы Югославияны НАТО бомбалауына қарсы наразылық білдіре отырып, сыйлық ақшасын қайтарады 1974 Герман Кестен 1975 Манес Спербер / 1976 Хайнц Пионтек 1977 Райнер Кунце 1978 Герман Ленц 1979 Эрнст Майстер қайтыс болғаннан кейін 1980 Криста Вольф 1981 Мартин Вальсер 1982 Петер Вайс қайтыс болғаннан кейін 1983 Вольфдитрих Шнурре 1984 Эрнст Яндль 1985 Хайнер Мюллер 1986 Фридрих Дюрренматт 1987 Эрих Фрид 1988 Альберт Драх 1989 Бото Штраус 1990 Танкред Дорст 1991 Вольф Бирманн 1992 Джордж Табори 1993 Петер Рюмкорф 1994 Адольф Мушг 1995 Дурс Грюнбайн 1996 Сара Кирш 1997 Ханс Карл Артманн 1998 Эльфриде Йелинек 1999 Арнольд Штадлер 2000 Волькер Браун 2001 Фридерике Майрёкер 2002 Вольфганг Хильбиг 2003 Александр Клуге 2004 Вильгельм Генацино 2005 Бригитте Кронауэр 2006 Оскар Пастиор / қайтыс болғаннан кейін 2007 Мартин Мозебах 2008 Йозеф Винклер 2009 Вальтер Каппачер 2010 Райнхард Йиргль 2011 Фридрих Кристиан Делиус 2012 Фелицитас Хоппе 2013 Сибилле Левитшарофф 2014 Юрген Беккер 2015 Райнальд Гётц 2016 Марсель Байер 2017 Ян Вагнер 2018 Терезия Мора 2019 Лукас Бэрфусс 2020 Эльке Эрб 2021 Клеменс Й. Зетц 2022 Эмине Севги Оздамар / 2023 Лутц Зайлер