Кіріспе

Veniss Underground – американдық жазушы Джефф ВандерМирдің 2003 жылғы фантастикалық романы. Кітап, әдемі бірақ бұзылған, түс көруге ұқсайтын Венесс қаласындағы қысқа мерзім ішінде үш түрлі басты кейіпкердің ересек өмірін баяндайды. Венесс қаласының астында, аморальды қылмыс әміршісі Куин билік ететін, шатырлар мен кеніштерден құралған үлкен, құпия жер асты лабиринті жатыр.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Венеция метрополитені" бірнеше жерде Орфей мен Эвридика туралы мифке сілтеме жасайды. Орфей сияқты Шадрак та сүйіктісі Николаны қайтарып алу үшін жер астына түседі, бірақ бұл – киборгтар тозағы, онда генетикалық инженерия мен ДНК-ны біріктіру арқылы фантастикалық және қорқынышты жаратылыстар жасалады. Оқиғаның параллельдері Дантенің "Тозақ" поэмасында да бар. Роман бойына көк пен тозақ идеясы жиі кездеседі. Ник хаотикалық әлемге үңіліп, "жанды өнер" арқылы өмірлік мағынасын табуға тырысады. Ник жер астына саяхат жасап, Куин деп те аталатын "шайтанмен" келісім шартады. Оқиға дами келе, оқырман Николаның көзімен оқиғаны баяндайды және Никола Сальвадор деп атаған сурикатпен танысады. Сальвадор (Куин жіберген сурикат-қастандықшы) Николаға шабуыл жасайды, бірақ ол оны қарусыз қалдырады. Ник Николаның есігіне келіп, оны өлімге жуықтап тұрғанша тұншықтырып, ағзалар банкіне жібереді. Шадрак үшінші жақта оқиғаны баяндайды және жоғалған сүйіктісі Николаны жер астынан табуға кіріседі. Ол Сальвадорды Николаның пәтерінен жарақаттанған күйінде табады, сурикаттың басын кесіп, табаққа бекітіп, оны Жақия Баптист деп атайды. Кейін доктор Фергюсеннің көмегімен ол ағзалар банкінен жартылай қираған Николаны табады. Ол Николаны туннельдер арқылы балалық шағына алып келеді және Куиннің Кэндл атты туындысын кездестіреді. Кэндл Никті Рафтер есімді Психея шеберіне жетеледі. Рафтер Николаны құтқаруға бел буғаннан кейін, Шадрак Куинды өлтіру үшін жер астына тереңірек түседі. Ол Никті, енді "жанды өнердің" бөлігіне айналған, қоқыс қайта өңдеу зауытында шабуылға ұшыраған күйінде табады. Ник Шадракты төменге жетелеп, Куинге жету үшін қозғалып келе жатқан пойызбен парашютпен секіру керектігін айтады. Ник Шадракты пойыздан итеріп жібереді, бірақ ол құлағанда Шадрак оны атып өлтіреді. Шадрак парашютін ашып, жерге қатты соқтығысады. Кейін ол жағажайда және мұхит жағасында оянады, бас сүйекті тепкілеп, Куиннің Голлюкс атты тағы бір туындысын табады. Голлюкс оған шындықты айтады, ал Жақия Баптист өтірік айтады. Голлюкс Шадракты Зейлбер деп аталатын сәулелі жаратылысқа жетеледі, ол Шадракты мұхит арқылы және Куиннің әлеміне – іс жүзінде Левиафан деп аталатын алып миноуға апарады. Ол Куинды өлтіреді, пульті жарылып, барлық жерді қамшиды. Шадрак жардан жоғары көтеріліп, метро деңгейіне жетеді. Шадрак Николаны алып, екеуі де Венеция деп аталатын қалаға қарап тұрған көпірге шығады.

Түйіндік ескертулер

SF Site сайтынан Уильям Томпсон: «Автор әдеттегі батыл және қиялы мол шеберлігін танытады, егжей-тегжейлі болмаса да, көркем әлемді жасайды. Бұл шағын роман ең көп жақсылықты суреттеу арқылы, басқалар беттермен сипаттауға тырысатын нәрсені қысқаша көркем бейнелермен түсірудегі Вандермердің шеберлігінде тамаша. Роман кейіпкерлерге емес, көрініске негізделген, сондықтан оның кейіпкерлері, салыстырмалы түрде, басты рөлде емес, берілген рөлдерін ойнайды, жеке сипаттамалары мен қажеттіліктерінен гөрі, олардың бейнелегені үшін маңызды. Романның жалпы тақырыбына қызмет ететін, ашылатын символизм мен аллегория бар, ол соңғы тарауларда босатылып, «Жердегі ләззат бағы» картинасындағы қызу панельдерді еске түсіретін бейнелердің Бабелін тудырады. Ал повестің тақырыптары, драмалық, бірақ шеберлікпен ашылған, одан да шыншыл және уақтылы болуы мүмкін емес. Фэнтези жанрының ең шығармашылық таланттарының бірі ретінде танылған «Венис Андерграунд» Джефф Вандермердің инновациялық және қиялы мол туындылары үшін өсіп келе жатқан беделін одан әрі арттырады». The Guardian журналынан Майкл Муркок: «Бұл қысқа, мазмұны мол кітап, оны басқа автор оңай үш томдық эпопеяға дейін кеңейте алады. Бұл кітап, әлі де қызығушылық танытатын оқырман мен заманауи көрегендердің арасындағы қабырға құрап тұрған үлкен кітаптардан гөрі, құбалатын өзгеріс. Олар, 21-ғасырдағы әдебиеттің басты формаларын қалыптастыруға мүмкін».