Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Нобель бейбіт сыйлығын табыстайтын комитет. Норвегиялық Нобель комитеті (Den norske Nobelkomité) швед кәсіпкері Альфред Нобельдің өсиетіне сәйкес, оның атынан жыл сайын Нобель бейбіт сыйлығының иегерлерін анықтайды. Комитетке бес мүше Норвегия Парламентімен тағайындалады. Альфред Нобель өсиетімен Норвегия Парламентіне Нобель бейбіт сыйлығының лауреаттарын іріктеу міндетін жүктеген. Ол кезде Норвегия мен Швеция жеке бас одағында болған. Комитеттің мүшелері Парламент тағайындайтын болғанымен, ол жеке сыйлық беруге міндетті жеке құрылым болып табылады. Соңғы онжылдықтарда комитет құрамына көбінесе зейнеткерлікке шыққан саясаткерлер кірген. Комитетке Норвегия Нобель институтының хатшылығы көмектеседі. Комитет отырыстарын институт ғимаратында өткізеді, сондай-ақ жеңімпаз осы жерде жарияланады. Алайда, 1990 жылдан бері марапаттау рәсімі Осло қалалық үйінде өтеді.
Committee that awards the Nobel Peace Prize
The Norwegian Nobel Committee (Den norske Nobelkomité) selects the recipients of the Nobel Peace Prize each year on behalf of Swedish industrialist Alfred Nobel's estate, based on instructions of Nobel's will. Five members are appointed by the Norwegian Parliament. In his will, Alfred Nobel tasked the parliament of Norway with selecting the winners of the Nobel Peace Prize. At the time, Norway and Sweden were in a loose personal union. Despite its members being appointed by Parliament, the committee is a private body tasked with awarding a private prize. In recent decades, most committee members were retired politicians. The committee is assisted by its secretariat, Norwegian Nobel Institute. The committee holds their meetings in the institute's building, where the winner is also announced. Since 1990, however, the award ceremony takes place in Oslo City Hall.
Тарих
Алфред Нобель 1896 жылдың желтоқсан айында қайтыс болды. 1897 жылдың қаңтар айында оның өсиетінің мазмұны жарияланды. Ол 1895 жылы жазылған еді. Ол Нобель Бейбітшілік сыйлығын "ұлттар арасындағы бірлікке, тұрақты армияларды таратуға немесе қысқартуға, сондай-ақ бейбітшілік конгрестерін өткізуге және дамытуға ең үлкен үлес қосқан немесе ең жақсы жұмыс істеген адамға" беру керектігін және Нобельдің қаржысының бір бөлігі осы сыйлыққа бөлінуі керектігін жариялады. Нобель қоры мүлікті басқарады. Басқа Нобель сыйлықтарын Швециядағы бар институттар (Швед академиясы, Швеция Корольдік ғылым академиясы, Каролинский институты) табыстаса, ал Бейбітшілік сыйлығының жауапкершілігі Норвегия Парламентіне, атап айтқанда, олар сайлайтын "бес мүшеден тұратын комитетке" берілді. 1897 жылдың 26 сәуірінде Норвегия Парламенті бұл міндетті қабылдады, ал сол жылдың 5 тамызында комитет мүшелерін сайлау және олардың қызмет мерзімін ресімдеді. Бірінші Бейбітшілік сыйлығы 1901 жылы Анри Дюнан мен Фредерик Пассиге табысталды. Дегенмен, комитет құрамында әлі де басымдық саясаткерлерге тиесілі. 1903 жылы заң ғалымын (Эббе Герцбергті) сайлау туралы ұсыныс қабылданбады. Бұл тәжірибе бекітілді, бірақ күшті сынға ұшырады. Комитетке Норвегиядан тыс мүшелерді қосу туралы ұсыныстар болды, бірақ олар ешқашан іске аспады. Нобель институтының директоры сонымен қатар Норвегия Нобель комитетінің хатшысы болып қызмет етеді; қазіргі таңда бұл лауазым Олав Ньолстадқа тиесілі.
Alfred Nobel died in December 1896. In January 1897 the contents of his will were unveiled. It was written as early as in 1895. He declared that a Nobel Peace Prize should be awarded "to the person who shall have done the most or the best work for fraternity between nations, for the abolition or reduction of standing armies and for the holding and promotion of peace congresses", and that some of Nobel's money was to be donated to this prize. The Nobel Foundation manages the assets. The other Nobel Prizes were to be awarded by Swedish bodies (Swedish Academy, Royal Swedish Academy of Sciences, Karolinska Institutet) that already existed, whereas the responsibility for the Peace Prize was given to the Norwegian Parliament, specifically "a committee of five persons to be elected" by it. On 26 April 1897 the Norwegian Parliament accepted the assignment and on 5 August the same year it formalized the process of election and service time for committee members. The first Peace Prize was awarded in 1901 to Henri Dunant and Frédéric Passy. Nonetheless, the committee is still composed mainly of politicians. A 1903 proposition to elect a law scholar (Ebbe Hertzberg) was rejected. This practice has been cemented, but sharply criticized. There have been propositions about including non Norwegian members in the committee, but this has never happened. The director of the Nobel Institute also serves as secretary to the Norwegian Nobel Committee; currently this position belongs to Olav Njølstad.