Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Миласалық Гекатомнус немесе Гекатомнос (Ἑκατόμνως, Карий тілінде: 𐊴𐊭𐊪𐊵𐊫 k̂tmno “ұлының астында, ұрпақ(? )”) б.з.д. IV ғасырдың басында Карияны билеген адам. Ол парсы Ахеменид патшасы Артаксеркс II (б.з.д. 404–358) үшін Карияның сатрапы (әкімшісі) болды. Дегенмен, Гекатомнустың саяси билігінің негізі екі еді: ол парсылардың жоғары дәрежелі лауазымды шенеунігі және Гекатомнидтердің мұрагерлік әулетін құрған күшті жергілікті билеуші болды. Гекатомнидтер Кариядағы Лигдамидтердің (б.з.д. 520–450) бұрынғы автохтондық әулетінен кейін келді.
Hecatomnus of Mylasa or Hekatomnos (Ἑκατόμνως, Carian: 𐊴𐊭𐊪𐊵𐊫 k̂tmno “under son, descendant(? )”) was an early 4th century BC ruler of Caria. He was the satrap (governor) of Caria for the Persian Achaemenid king Artaxerxes II (404–358 BC). However, the basis for Hecatomnus' political power was twofold: he was both a high appointed Persian official and a powerful local dynast, who founded the hereditary dynasty of the Hecatomnids. The Hecatomnids followed the earlier autochthonous dynasty of the Lygdamids (520 450 BC) in Caria.
Өмірбаян
Геккатомн Миластың династиялық билеушісі Гиссальдомның ұлы және мұрагері болды. Геккатомн Тиссаферннің қолдаушысы болған және ол гипарх лауазымында оның қызметінде болған болуы мүмкін. Б.з.д. 395 жылдан кейін Геккатомн Карияның бірінші сатрапы болды, ол осыған дейін басқа сатрапиялардың, көбінесе Лидияның құрамында болған. Карияны жеке сатрапия ретінде белгілеу – Кирдің бүліктерінен кейін Артаксеркс II-нің Батыс Анатолиядағы парсы билігін қайта ұйымдастыруының бір бөлігі болды. Геккатомн – парсы емес алғашқы сатрап. Ол шамамен б.з.д. 394 жылы сатрап болып тағайындалған, бірақ б.з.д. 390 жылдан кешіктірмей, оны парсы патшасы Кипрдің Евагор I-ге қарсы соғысқа қатысуға арналған теңіз күштеріне басшылық етуге тағайындады. Изократтың мәлімдемесіне сәйкес, ол б.з.д. 380 жылы да билік етіп тұрған. Стефан Рузичка оның қайтысын б.з.д. 377/376 жылдары деп көрсетеді.
Hecatomnus was the son and successor of Hyssaldomus, a dynastic ruler of Mylasa. It is likely that Hecatomnus had been a supporter of Tissaphernes and might have been employed by him in the subordinate office of hyparch. At some time after 395 BC Hecatomnus became the first satrap of Caria, which was until then part of other satrapies, usually that of Lydia. The designation of Caria as a separate satrapy was part of a reorganization of Persian power in western Anatolia by Artaxerxes II in the aftermath of Cyrus's revolt. Hecatomnus was the first non Persian official to be elevated to the position of satrap. He acceded as satrap perhaps in 394 BC, but no later than 390 BC, when he was appointed by the Persian king to command the naval forces destined to take part in the war against Evagoras I of Cyprus. Isocrates states that he was still ruling in 380 BC. Stephen Ruzicka places his death in 377/376 BC
Ол үш ұл – Мавзол, Идрией және Пикодар, және екі қыз – Артемизия мен Аданы қалдырды. Олардың қыздары Мавзол мен Идриейге үйленді, және олардың бесеуі де кезек-кезек оның орнына билік жүргізді.
He left three sons, Mausolus, Idrieus and Pixodarus, and two daughters, Artemisia and Ada, who were married to their brothers, Mausolus and Idrieus, all five of whom in turn succeeded him as rulers.
Эвагормен келіссөздер жасады деген айып
Древгі екі дереккөз – Диодор мен Исократ Евагораға құпия түрде ақшалай көмек көрсетіп, жалдамалы әскер жинауға және тіпті парсы патшасына қарсы көтерілуге дайын болғанын хабарлайды. Алайда, Рузичка осы хабарлардың рас екендігіне күдікпен қарайды. Шындығында, Геккатом басқа кездерде парсы монархиясына бағынбаушылық танытқан жоқ немесе наразылық білдірген емес. Басқа көтерілісші сатраптардан (мысалы, Кіші Кір немесе Писутнес) ерекшеліктері, Геккатом ақсүйек немесе патшалық рудан тумаған парсы еді және басқа парсы шенеуніктердің адалдығын жеңуге үміттенбеді. Сондықтан, ол қандай да бір пайда күтпестен сатқындыққа бармауы ықтимал. Рузичка Диодор мен Исократтың хабарламаларына екі мүмкін түсіндірме ұсынады, олар замандас әңгімелерге негізделген болуы керек. Екі жағдайда да ол Евагорды осы әңгімелердің бастау көзі деп санайды. (i) Евагор Геккатомды өзінің билеушісі Артаксеркс алдында қаралайтын болған. Кейін ол өзіне қарсы науқан жүргізген тағы бір сатрапты (Оронт) қайтарып алуға және жазалауға қол жеткізді. (ii) Евагор Мысыр патшасы Хакорды таң қалдыру үшін, одан Артаксеркске қарсы қолдау алу мақсатында, Геккатом оның құпия одақтасы екенін көрсетуі мүмкін. Бұл әңгіме Мысырдан Афинаға сол кезде Хакордың әскери кеңесшісі қызметін атқарып жүрген афиналық генерал Хабриас арқылы жеткен болуы мүмкін.
Two ancient sources, Diodorus and Isocrates, report that Hecatomnus secretly supplied Evagoras with sums of money to raise mercenary troops and was in fact ready to rise against the Persian King. However, Ruzicka strongly doubts the veracity of these reports. Indeed, Hecatomnus had not shown at any other time insubordination or disaffection towards the Persian monarchy. Unlike other rebellious satraps (Cyrus the Younger or Pissuthnes, for example) Hecatomnus was not a Persian of noble or royal blood and could not hope to win the allegiance of other Persian officials. Thus, it seems highly unlikely that he would have engaged in treasonous activity without any tangible hope to benefit from it. Ruzicka offers two possible explanations for the reports by Diodorus and Isocrates, which must have been based on some contemporary rumours. In both cases he names Evagoras as the likely source of the rumours. (i) Evagoras might have wanted to compromise Hecatomnus in the eyes of his master, Artaxerxes. Later, he managed to engineer the recall and disgrace of another satrap (Orontes) who was campaigning against him. (ii) Evagoras might have wanted to create the impression that Hecatomnus was his secret ally in order to impress the Egyptian king Hakor with whom he was negotiating for support against Artaxerxes. From Egypt the rumour could have filtered to Athens through the Athenian general Chabrias who was then serving with Hakor as a military adviser.
Ақша шығару
Геккатомн Миласа қаласында туған және осы қаланы өзінің астанасы және үкімет орталығы етіп белгіледі. Сондықтан оның монеталарында Миласаның жанындағы сол атақты ғибадатханадан келе жатқан, иығында лабрис ұстаған Зевс Лабранденос бейнесі бейнеленген.
Hecatomnus was a native of Mylasa, and made that city his capital and the seat of his government. Hence the figure of Zeus Labrandenos appears on his coins walking and carrying a labrys over his shoulder, from the celebrated temple of that name near Mylasa.
Қабір
2010 жылы полиция Геккатомнның қабірі деп саналған жерде көне заттар іздеп қазып жатқан тонаушыларды ұстады. Қабірден мәрмәр саркофаг және көптеген фрескалар табылғанмен, көптеген жәдігерлер бұрын-ақ қабірден алынып, қара нарықта сатылған еді. Бұл қабір Кария өнері мен шеберлігін түсіну үшін өте маңызды, себебі оны олардың ең жақсы сәулетшілері мен мүсіншілері салған және ол Галикарнастағы ұлы Мавзолейге арналған алғашқы үлгі болды. Жақында қабірден ұрланған алтын тәж танылып, Түркияға қайтарылуына келісім берілді.
In 2010 police arrested looters digging for antiquities in what later was believed to be the tomb of Hecatomnus. A marble sarcophagus and numerous frescoes were discovered in the tomb, although many relics had already been taken from the tomb and sold on the black market. It is considered very important for understanding of Carian art and craftsmanship as it was built by their best architects and sculptors and was a predecessor of the magnificent Mausoleum at Halicarnassus. Recently a golden crown stolen from the tomb has been identified and agreed to be returned to Turkey.