Кіріспе

Порт-Луидегі қор биржасы, Маврикий Маврикий қор биржасы (SEM) – Порт-Луиде орналасқан Маврикийдің негізгі қор биржасының жұмыс істеуіне жауапты ұйым. SEM екі нарықты басқарады: ресми нарық және даму және кәсіпкерлік нарығы (DEM). Ресми нарықта нарықтық капитализациясы шамамен 5,3 миллиард доллар болатын 40 компания тіркелген, ал 2012 жылдың 31 шілдесінде DEM нарығында нарықтық капитализациясы шамамен 1,5 миллиард доллар болатын 48 компания тіркелген. SEM Африкадағы жетекші биржалардың бірі және Әлемдік биржалар федерациясының мүшесі.

Шолу

SEM-нің "Ресми нарығы" үш нарықтық индекстен тұрады: SEMDEX, SEMTRI және SEM 10.

Тарих

1988 жылғы қор биржасы туралы заң шағын, бірақ дамып келе жатқан биржаны құрды, оны Маврикий қор биржасы (SEM) Ltd, жеке жауапкершілігі шектеулі серіктестігі басқарады. Заң сонымен қатар қор биржасы операцияларын бақылайтын және қадағалайтын Қор биржасы комиссиясын (SEC) құрды. Екі нарық жұмыс істеді: Ресми тізім және Биржадан тыс нарық (тізімдемелген емес акциялар үшін). Ресми тізімде 40-қа жуық компания, ал Биржадан тыс нарықта 80-ге жуық компания тіркелген. 10 компания облигациялары бағаланады. Биржа осы компанияларды жеті санатқа бөлді: банктер мен сақтандыру, өнеркәсіп, инвестициялар, қант, сауда, демалыс және қонақүйлер, көлік. Сонымен қатар, Лондон қор биржасында және Маврикий қор биржасында бірдей тізімделген екі қор бар. SEMDEX – барлық акциялар индексі – тізімделген әрбір акцияның капитализациясын көрсетеді, ол жалпы нарықтағы үлесіне пропорционалды түрде салмақталған. SEMDEX-тің ағымдағы құны есептеу кезінде 1989 жылдың 5 шілдесінде базалық кезең ретінде таңдалған, индекстің мәні 100-ге тең. Сауда аптасына бес күн жүргізіледі және ашық аукцион, тапсырысқа негізделген және бірыңғай бағалы аукциондық жүйе арқылы жүзеге асырылады. Әр акция (шетелдік акцияларды қоспағанда) бір сауда сессиясында максималды +/- 20% баға шегіне ие. Нарықтағы операцияларға ең көп дегенде 1,25% комиссия қолданылады. Дивидендтерге (кейбір маврикийлік резиденттерден басқа) немесе капиталдық табысқа салық салынады. Маңызды жаңалықтардың қатарында жаңа электрондық клиринг және есеп айырысу жүйесін құру және күнделікті сауда-саттықты енгізу (1997 жылдың соңында) болды. Болашақтағы жоспарланған дамуларға жаңа электрондық сауда жүйесін енгізу және жаңа қаржы өнімдерін қор нарығында тізімдеу кіреді. SEM жақында Халықаралық қор биржалары федерациясында (FIBV) сәйкес биржа статусынан филиалданған бағалы қағаздар нарықтарының статусына көтерілді, сонымен қатар Африка қор биржалары қауымдастығының (ASEA) негізін қалаушы мүшесі болып табылады. 1994 жылы Маврикийде шетелдік инвесторларға қол жеткізуге мүмкіндік берді, себебі валюталық бақылау жойылды. Шетелдік инвесторлар акциялармен сауда жасау үшін рұқсат алуға міндетті емес, егер инвестиция Маврикий компаниясын заңды немесе басқару бақылауына ие болу мақсатында болмаса. Бір ғана шектеу – шетелдік инвесторлардың қант компаниясындағы жеке үлесі 15%-дан аспауы керек. Валюта қайтаруына бақылау жоқ, валюталар толыққанды айырбасталады және нарықпен анықталады. Есеп айырысу шетел валютасында жүргізілуі мүмкін, ал Маврикийде шетел валютасында шоттар ашуға болады. Капиталдық табысқа салық және ресми тізімделген компаниялардың акцияларымен саудадан алынған дивидендтерге салық жоқ. 1998 жылғы маңызды жаңалық – барлық тізімделген компаниялар тіркелген орталық депозитарий жүйесін енгізу болды. Бұл жүйе T+3 күндік айналым негізінде төлемге қарсы жеткізуге (DVP) мүмкіндік береді. Маврикий банкі арқылы клирингтік орталықты құру бағалы қағаздар мен қор есеп айырысуының сәтсіздігіне қатысты шараларды қамтитын кепілдік қорын қамтамасыз етті. Биржа халықаралық кеңесшілермен бірлесіп, инвесторлар үшін үлкен ашықтықты қамтамасыз ету үшін жаңа тізімдеу және есеп беру ережелерін әзірледі. Бұл ережелер 1998 жылдың бірінші жартысында күшіне енді.