Марокколық генерал Си Мохаммед Оуфкир: Өмір және қазасы

Кіріспе

Марокколық саясаткер және әскери офицер генерал Си Мохамед бен Ахмет Оуфкир (محمد أوفقير; 14 мамыр 1920 – 16 тамыз 1972) Марокконың көптеген маңызды мемлекеттік қызметтерді атқарған жоғары әскери шенді офицері болды. Оның 1972 жылғы Мароккодағы сәтсіз төңкеріс талпынысына қатысы болды деген күдікпен өлтірілгені саналады.

Өмірбаян

Мохамед Оуфкир Марокконың оңтүстік-шығысындағы Тафилат аймағындағы Айн Шаирдің тумасы, Марокконың оңтүстік-шығысындағы Жоғары Атлас тауларындағы марокколық берберлердің бекінісі. Оның әкесі 1910 жылы Хьюберт Лиоте тарапынан паша болып тағайындалды. Ол Мекнеске жақын Азрудағы Бербер колледжінде білім алды. 1939 жылы Дар-Эль-Бейда (Мекнес) әскери академиясына түсіп, 1941 жылы француз армиясына запастағы лейтенант болып қатарына қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол 1944 жылы Италия майданында француз экспедициялық корпусының (4-ші марокколық Tirailleurs полкі) құрамында ерекше көзге түсті, сонда ол Croix de Guerre орденімен марапатталды. 1944 жылы Монте-Кассино шайқасынан кейін генерал Марк У. Кларктың штаб бастығы, АҚШ армиясының генерал-майоры Альфред М. Грюнтер оған Күміс Жұлдыз орденін табыс етті. Соғыстан кейін ол 1947-1949 жылдардағы Бірінші Индокитай соғысында француздық Қиыр Шығыс экспедициялық корпусымен бірге шайқасты, онда оның батырлығы "аңызға айналды" делінді. 1949 жылы капитандыққа көтеріліп, "Құрмет легионы" орденімен марапатталды. 1960 және 1970 жылдарда патша Хасан II-нің жақын серігі ретінде Оуфкир саясаткерлерді, кәсіби одақтарды және діни институттарды мемлекеттік бақылауда ұстады. Ол полиция мен әскери күштердің қатаң шаралары, кең ауқымды үкіметтік тыңшылық, көрсетілген сот процестері және кісі өлтіру, күштеп жоғалу сияқты көптеген заңсыз әрекеттер арқылы саяси наразылықты күшпен басып тастады. Оппозициялық айналымдарда қорқынышты тұлға ретінде танылған ол билікке тым жақын болды. Оның ең танымал құрбандарының бірі – 1965 жылы Парижде "жоғалып кеткен" марокколық саясаткер Мехди Бен Барка болды. Француз соты оны кісі өлтіргені үшін кінәлі деп тапты. 1967 жылы Оуфкир ішкі істер министрі болып тағайындалды, бұл оның қауіпсіздік құрылымдарының көп бөлігін тікелей бақылауға алу арқылы билігін күрт арттырды. 1971 жылы сәтсіз аяқталған республикалық әскери төңкерістен кейін ол штаб бастығы және қорғаныс министрі болып тағайындалды, армияны тазартуға және өзінің жақтастарын жоғары лауазымдарға тағайындауға кірісті. Оның Марокко саяси аренасындағы үстемдігі толыққанды орнады, патша наразылықты басу үшін оған көбірек сене бастады. Л. Рон Хаббард пен Sea Org, Саентология шіркеуінің жоғары әскери эшелоны, Еуропаның Жерорта теңізіндегі көптеген порттарға кіруден бас тартылғаннан кейін Мароккоға қашып келді. Олар Оукфирді төңкеріс жасауға қатысқандарды ұстау үшін полиграф ретінде пайдалануға болатын E метрлерін ұсынып, оны өздеріне тартуға тырысты. Оуфкир 1972 жылы патша Хасан II-ге қарсы Мароккодағы төңкеріс жасауға қатысқан деген айып тағылды. Ресми дереккөздер генерал төңкеріс сәтсіз аяқталғаннан кейін өз-өзіне қол жұмсағанын мәлімдесе, оның қызы Малика Оуфкир өзінің "Ұрланған өмірлер: 20 жыл шөл түрмесінде" атты кітабында әкесінің денесінде суицидке сәйкес келмейтін бес оқ жарақаты бар екенін айтты. Ресми шеңберден тыс кеңінен қабылданған пікір бойынша, Оуфкир Марокко монархиясына адал күштер тарапынан өлім жазасына кесілді. Патшаның бұйрығымен Оуфкирдің барлық отбасы құландағы құпия түрмелерге жіберілді. Олар 1991 жылы АҚШ пен Еуропаның үкіметтерінің қысымынан кейін ғана босатылды. Бес жыл бойы полиция бақылауында болғаннан кейін олар Францияға қашып кетті, бұл оқиға Оуфкирдің қызы Маликаның "Ұрланған өмірлер" кітабында толыққанды сипатталған. Оның әйелі Фатима және ұлы Рауф та осы кезең туралы өздерінің естеліктерін жариялады.

Mohamed Oufkir was a native of Aïn Chaïr [fr], in the Tafilalt region, the stronghold of high Atlas Moroccan Berbers, in southeastern Morocco, where his father was appointed pasha by Hubert Lyautey in 1910. He studied at the Berber College of Azrou near Meknes. In 1939, he entered the Military Academy of Dar El Beida (Meknes), and in 1941, he enlisted as a reserve lieutenant in the French Army. During World War II, he served with distinction in the French Expeditionary Corps (4th Regiment of Moroccan Tirailleurs) on the Italian front in 1944, where he won the Croix de Guerre. He was also awarded the Silver Star in 1944 by U. S. Army Major General Alfred M. Gruenther, General Mark W. Clark's chief of staff, after the Battle of Monte Cassino. After the war, he fought with the French Far East Expeditionary Corps in the First Indochina War from 1947 to 1949, where his bravery was dubbed "legendary". In 1949 he was promoted captain and named to the Legion d'Honneur. As the right hand man of King Hassan II in the 1960s and early 1970s, Oufkir led government supervision of politicians, unionists and the religious establishment. He forcefully repressed political protest through police and military clampdowns, pervasive government espionage, show trials, and numerous extralegal measures such as killings and forced disappearances. A feared figure in dissident circles, he was considered extraordinarily close to power. One of his most famous victims is believed to have been celebrated Moroccan politician Mehdi Ben Barka, who had "disappeared" in Paris in 1965. A French court convicted him of the murder. In 1967, Oufkir was named interior minister, vastly increasing his power through direct control over most of the security establishment. After a failed republican military coup in 1971, he was named chief of staff and minister of defense, and set about purging the army and promoting his personal supporters. His domination of the Moroccan political scene was now near complete, with the king ever more reliant on him to contain mounting discontent. L. Ron Hubbard and the Sea Org, the paramilitary upper echelon of the Church of Scientology which had fled to Morocco after being denied entry to most European Mediterranean ports, sought to convert Oukfir by providing him with E meters to use as lie detectors to apprehend coup participants. Oufkir was accused of plotting the 1972 Moroccan coup attempt against King Hassan II. Though official sources claimed that the general had committed suicide in response to the failure of the coup, his daughter, Malika Oufkir, writing in her book Stolen Lives: Twenty Years in a Desert Jail, claims to have seen five bullet wounds in her father's body, all in positions not consistent with suicide. It is generally accepted outside of official circles that Oufkir was executed by forces loyal to the Moroccan monarchy. On orders of the king, Oufkir's entire family was then sent to secret desert prison camps. They were not released until 1991, after American and European pressure on the government. After five years under close police supervision, they fled to France, a story that was detailed by Oufkir's daughter Malika in Stolen Lives. His wife Fatima and his son Raouf also published their accounts of the period.