Уолтер Вангер: Американдық кино өндірушінің өмірі мен мансабы

Кіріспе

Американдық кино продюсері (1894–1968)

Уолтер Вангер (шын аты Уолтер Фёхтвангер; 11 шілде 1894 – 18 қараша 1968) – 1910 жылдардан бастап қызмет еткен американдық кино продюсері. Оның мансабы 1963 жылы түсірілген «Клеопатра» фильмінің даулы өндірісімен аяқталды. 1920 жылдары «Paramount Pictures» студиясында жұмыс істей бастады, соңынан келісімшарт немесе тәуелсіз продюсер ретінде дерлік барлық ірі студияларда жұмыс істеді. 1939 жылдан 1941 жылдың қазанына дейін және 1941 жылдың желтоқсанынан 1945 жылға дейін Кино өнері мен ғылымы академиясының президенті болды. Еуропалық фильмдердің күшті ықпалында болған Вангер интеллектуал және қоғамдық санасы жоғары кино өкілі ретінде танылды. Ол ой қозғаушы фильмдер мен жарқын романтикалық мелодрамаларды жасады. 1951 жылы әйелі Джоан Беннеттің агентіне атыс жасап, жаралаған, себебі олардың қарым-қатынаста екеніне күдіктенді. Ол қылмысы үшін сотталып, төрт ай түрмеде отырды, содан кейін киноға қайта оралды. Оның өлімінен кейін «Walter Wanger Productions» продюсерлік компаниясы «Time Life Films» компаниясына сатылып, оның құрамына енді. Бұл компания сонымен қатар оның және оның компаниясы түсірген көптеген фильмдерді сатып алды.

Ерте өмір

Вангер Сан-Францискода Уолтер Фойхтвангер болып дүниеге келді. Ол Стелла (Штеттхаймер) мен Зигмунд Фойхтвангердің ұлы, олардың екеуі де Германиядан келген еврей отбасыларынан шыққан және он тоғызыншы ғасырда Америка Құрама Штаттарына көшіп келген. Вангер дінге бейжай еврей отбасында өсті, кейін әйелімен бірге епископальдық шіркеуге баруды қалады. Америкалық қоғамға сіңісу үшін анасы 1908 жылы отбасының тегін Вангер деп өзгертті. Вангерлердің әлеуметтік байланыстары жақсы болды және олар жоғарғы орта тапқа жатты, бұл кейіннен Вангерді қарапайым отбасылардан шыққан басқа еврей киномагнаттарынан ерекшелендірді. Вангер Нью-Гэмпшир штатындағы Ганновер қаласындағы Дартмут колледжінде оқыды, онда ол Дартмут зертханалық театрының негісқалаушы мүшесі болды. Колледжді бітіргеннен кейін Вангер Нью-Йорк қаласында кәсіби театр продюсері болды, онда ол ықпалды британдық менеджер Харли Гранвилл Баркер және ресейлік актриса Алла Назимова сияқты тұлғалармен жұмыс істеді. 1917 жылы Америка Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін Вангер Италиядағы АҚШ армиясының байланыс корпусында қызмет етті, онда ол барлау миссияларында ұшқыш ретінде жұмыс істеді, содан кейін итальяндық халқына бағытталған үгіт-насихат операцияларында болды. Осы кезеңде Вангер алғаш рет кино өнерімен танысты. 1918 жылдың сәуір айында Вангер Халық ақпараты жөніндегі комитетке ауыстырылды және одақтас Италиядағы соғысқа қарсы немесе немісшіл көзқарастармен күреске қатысты. Бұл, ішінара, итальяндық кинотеатрларда көрсетілген, демократияны және одақтастардың соғыс мақсаттарын насихаттаған қысқа үгіт фильмдері арқылы іске асырылды. Одақтастар жеңіске жеткеннен кейін Вангер 1919 жылы Америка Құрама Штаттарына оралды және армиядан босатылды. 1919 жылы Вангер үнсіз фильмдердің актрисасы Джастин Джонстонға үйленді. Ол бастапқыда театр өндірісіне қайта оралды, бірақ фильм продюсері Джесси Ласкимен болған кездейсоқ кездесу оны коммерциялық кино түсіру әлеміне тартты. Ласки Вангердің идеялары мен театр тәжірибесіне әсерленді және оны кітаптар мен пьесаларды іріктеу және сатып алу үшін Нью-Йорк кеңсесінің басшысы етіп тағайындады, оларды Famous Players–Lasky (кейін Paramount) үшін фильмдердің сюжеттері ретінде пайдалануға болады, ол кезде әлемдегі ең ірі кино өндіріс компаниясы болды.

Wanger was born Walter Feuchtwanger in San Francisco. He was the son of Stella (Stettheimer) and Sigmund Feuchtwanger, who were from German Jewish families that had emigrated to the United States in the nineteenth century. Wanger was from a non observant Jewish family, and later attended Episcopalian services with his wife. In order to assimilate into American society, his mother altered the family name to Wanger in 1908. The Wangers were well connected and upper middle class, something which later differentiated Wanger from the other Jewish film moguls who came from more ordinary backgrounds. Wanger attended Dartmouth College in Hanover, New Hampshire, where he was a founding member of the Dartmouth Laboratory Theatre. After leaving college, Wanger became a professional theatrical producer in New York City where he worked with figures such as the influential British manager Harley Granville Barker and the Russian actress Alla Nazimova. Following the American entry into World War I in 1917, Wanger served with the United States Army in Italy initially in the Signal Corps where he worked as a pilot on reconnaissance missions, and later in propaganda operations directed at the Italian public. It was during this period that Wanger first came into contact with filmmaking. In April 1918 Wanger was transferred to the Committee on Public Information, and joined an effort to combat anti war or pro German sentiment in Allied Italy. This was partly accomplished through a series of short propaganda films screened in Italian cinemas promoting democracy and Allied war aims. After the Allied victory, Wanger returned to the United States in 1919 and was discharged from the army. Wanger married silent film actress Justine Johnstone in 1919. He initially returned to theatre production, before a chance meeting with film producer Jesse Lasky drew him into the world of commercial filmmaking. Lasky was impressed with Wanger's ideas and his experiences in the theatre, and hired him to head a New York office vetting and acquiring books and plays for use as film stories for Famous Players–Lasky (later to become Paramount), which was then the largest film production company in the world.

Бастысы

Уэнгердің Paramount-тағы жұмысы студияның жаңа сюжеттерге деген үлкен жылдық қажеттілігін қанағаттандыруға көмектесу болды. Компаниядағы алғашқы жылдары Вангердің басты жетістіктерінің бірі – британдық «Шейх» романын әлеуетті оқиға ретінде тануы. 1921 жылы ол Рудольф Валентиноның қатысуымен өте табысты фильмге айналды. Фильм шығыс жанрының танымалдығын арттыруға көмектесті, және Вангер өзінің мансабында бірнеше рет оған қайтып келді. 1921 жылы Уэнгер алған шарттарына қанағаттанбай, Paramount компаниясындағы жұмысын тастап кетті. Ол Ұлыбританияға барып, 1924 жылға дейін көрнекті кино және театр менеджері болып жұмыс істеді. Лондонға сапарында Paramount компаниясының негізін қалаушы Джесси Ласки оны жақсартылған шарттармен «өндірістің бас менеджері» етіп тағайындауға ұсынды, және Вангер қабылдады. Вангердің Paramount-тағы екінші кезеңі 1924 жылдан 1931 жылға дейін созылды, осы кезеңде оның жылдық жалақысы 150 000 доллардан 250 000 долларға дейін өсті. Ол студия басшыларының жұмысын қадағалауды міндет етті, яғни жеке фильмдердің өндірісіне аз қатысты. Нью-Йоркте болғандықтан, Уэнгер компанияның Квинстегі Астория студиясымен тығыз жұмыс істеді. Вангердің Астория өндірісіне және Голливудтағы Paramount өндірісін басқаратын Б. П. Шульбергтің өндірісіне әсер ететін бәсекелестік пайда болды. 1920-шы жылдардың ортасынан бастап компанияны индустрияның жетекші компаниясы ретінде жаңадан құрылған Metro Goldwyn Mayer компаниясы тез басып алды. Бұл үлкен бюджет фильмдеріндегі үлкен шығынмен бірге, Paramount басшыларының 1927 жылы Нью-Йорк операцияларын жабу және барлық өндірісті Голливудқа ауыстыру туралы шешім қабылдауына әкелді. Вангер бұл қадамға қарсылық білдірді және өзін компаниядан шығарып тастауды сезінді. 1926 жылы Warner Brothers музыка және дыбыс эффекттері бар «Don Juan» фильмін көрсетті, ал келесі жылы диалогтар мен ән салатын көріністермен «The Jazz Singer» фильмін шығарды. Басқа ірі компаниялармен бірге Paramount бастапқыда дыбысты фильмдерді қабылдауға қарсылық білдірді және тек үнсіз фильмдерді жасауды жалғастырды. Вангер әріптестерін дыбыстың маңыздылығына сендірді және 1928 жылы бейсбол туралы бейнем фильмді дыбысқа айналдыруды жеке бақылады. Дыбыстық нұсқасында музыка мен дыбыс эффекттері диалогсыз синхрондалған. Фильмнің сәтті түсірілуінен кейін компания үнсізден дыбысқа ауысты. Бір жылға жабылғаннан кейін, 1929 жылы Астория студиясы дыбысты фильмдер түсіру үшін қайта ашылды, бұл олардың Бродвейге жақын орналасуының артығын көріп, көптеген актерлер ерте сөйлейтін фильмдерде пайда болды. Вангер көптеген жаңа орындаушыларды жалдады, соның ішінде Морис Шевалье, Маркс ағайындылары, Клодетт Колберт, Жанетт Макдональд, Фредерик Марч және Мириам Хопкинс, сондай-ақ Джордж Кукор мен Рубен Мамулиан сияқты режиссерлер. Вангердің Нью-Йорк фильмдері көбінесе сахналық пьесалардан алынған және күрделі комедияларға, көбінесе еуропалық жағдайларға бағытталған, ал Шульберг Голливудтағы популистік оқиғаларға көбірек көңіл бөлген. 1930 жылдардың басында Ұлы депрессияның әсері кино индустриясына тиіп, Астория студиясы кассалық табысқа жететін фильмдерді шығару үшін барған сайын күресті, ал 1931 жылдың желтоқсанында ол қайтадан жабылды. Уангерге келісімшарты жаңартылмайтыны туралы хабарланды, және ол компаниядан кеткен болатын.

Wanger's job at Paramount was to help meet the studio's large annual requirement for fresh stories. One of Wanger's major successes in his early years with the company was his identification of the British novel The Sheik as a story with potential. In 1921 it was turned into an extremely successful film starring Rudolph Valentino. The film helped establish the popularity of the Orientalist genre, which Wanger returned to a number of times during his career. By 1921, Wanger was unhappy with the terms he was receiving and left his job with Paramount. He travelled to Britain where he worked as a prominent cinema and theatre manager until 1924. While on a visit to London, Paramount key founder Jesse Lasky offered to appoint him as "general manager of production" on improved terms and Wanger accepted. Wanger's second spell with Paramount lasted from 1924 to 1931, during which time his annual wage rose from $150,000 to $250,000. He was tasked with overseeing the work of the studio heads, which meant he had little involvement with the production of individual films. Because he was based in New York, Wanger worked more closely with the company's Astoria Studios in Queens. A rivalry developed between Wanger influenced Astoria productions and those of B. P. Schulberg who ran the Paramount productions in Hollywood. From the mid 1920s, the company was rapidly overtaken by the recently formed Metro Goldwyn Mayer as the industry's leading company and this along with heavy losses incurred on big budget films, led to Paramount's executives decision in 1927 to eventually close the New York operation and shift all production to Hollywood. Wanger opposed this move and felt he was being squeezed out of the company. In 1926, Warner Brothers premièred Don Juan, a film with music and sound effects, and the following year released The Jazz Singer with dialogue and singing scenes. Along with other big companies, Paramount initially resisted adopting sound films and continued to exclusively make silent ones. Wanger convinced his colleagues of the importance of sound, and personally oversaw the conversion of 1928 silent baseball film Warming Up to sound. The sound version had synchronized music and sound effects without dialogue. After the film's successful release, the company switched dramatically away from silent to sound. After being closed for a year, the Astoria Studios were re opened in 1929 to make sound films, taking advantage of their close proximity to Broadway where many actors were recruited to appear in early Talkies. Wanger recruited large numbers of new performers including Maurice Chevalier, the Marx Brothers, Claudette Colbert, Jeanette MacDonald, Fredric March and Miriam Hopkins and directors such as George Cukor and Rouben Mamoulian. Wanger's New York films were often adapted from stage plays and focused on sophisticated comedies, often with European settings, while Schulberg concentrated on more populist stories in Hollywood. As the effects of the Great Depression hit the film industry in the early 1930s, the Astoria Studios increasingly struggled to produce box office hits, and in December 1931 it was closed down again. Wanger had been informed that his contract would not be renewed, and he had already left the company.

Колумбия

Парамаунттан кеткеннен кейін Уэнгер өзін тәуелсіз өндіруші ретінде орнатуға сәтті болмады. Фильмдерге қаржы табуға мүмкіндік таппағандықтан, ол 1931 жылдың желтоқсанында Columbia Pictures компаниясына қосылды. Уэнгерді студияның негізін қалаушыларының бірі Гарри Кон жұмысқа алды, ол Columbia студиясын бұрынғы «кедейлер қатарынан» шығарып, әр жыл сайын бірнеше ерекше, жоғары бюджетті фильмдер өндіру арқылы студияның көптеген төмен бюджетті фильмдерін толықтыруды жоспарлаған. Уэнгер бұрынғыдан да көп фильмдерге жеке басшылық етуге тиіс болды, бірақ ол режиссерлер мен сценарийшілерге шығармашылық еркіндік беруге әрқашан тырысты. Дегенмен, оның еңбектері студия үшін Франк Капра түсірген, одан да сәтті фильмдермен көлеңкеленді.

Кейінгі мансап

Уэнгерге 1946 жылы Кино өнері мен ғылымы академиясының президенті қызметін атқарған алты жылы үшін Құрметті «Оскар» сыйлығы табысталды. 1949 жылы ол «Жоанна д’Арк» үшін тағы бір құрметті «Оскардан» бас тартты, себебі фильм, оның пікірінше, ең жақсы туындыларының бірі болса да, «Үздік фильм» номинациясына ұсынылмағанына наразы болды. 1958 жылы ол «Мен тірі қалғым келеді!» фильмін жасады, онда Сюзан Хейворд өлім жазасына қарсы тұратын рөлде ойнады. Бұл фильм – аталған мәселе бойынша ең жоғары бағаланған фильмдердің бірі. Хейворд осы фильмдегі рөлі үшін өзінің жалғыз «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. 1963 жылы Уэнгер «Клеопатра» фильмін жасауы үшін «Оскар» сыйлығының «Үздік фильм» номинациясына ұсынылды. 1966 жылдың мамыр айында Уэнгер Италияның үшінші жоғары наградасы – «Еңбегі үшін орденімен» марапатталды. Ол бұл сыйлықты консул Альваро Бетраниден «фильм индустриясының барлық салаларындағы Италия үкіметімен достық және ынтымақтастығы үшін» алды.

Жеке өмір және өлім

1919 жылы Вангер үнсіз фильмдер актрисасы Джастин Джонстонға үйленді. 1938 жылы олар ажырасып, 1940 жылы актриса Джоан Беннеттке үйленді, бірақ 1965 жылы қайта ажырасып кетті. Олардың екі қызы болды: Стефани (1943 жылы туған) және Шелли Антония (1948 жылы туған). Сонымен қатар, Вангер Беннеттің бұрынғы күйеуі Джон Фокспен некесінен туған қызы Диананы (1928 жылы туған) асырап алды. Вангер 74 жасында Нью-Йорк қаласында жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол Калифорния штатының Кольма қаласындағы Бейбітшілік зиратында жерленді.

Ашулы оқиға

1951 жылы Уангер әйелі Джоан Беннеттің агенті Дженнингс Лэнгке атқан оқиғасымен танымал болды. Бұрын «Jaffe Agency» вице-президенті болған Лэнг, «MCA»-ның Батыс жағалауындағы теледидарлық операциялардың басшысы болды. 1951 жылдың 13 желтоқсанында Беннет пен Лэнг жақын арада көрсетілетін телешоуды талқылау үшін кездесті. Уангер әйелінің машинасына қарап тұрып, Беннет Лэнгпен бірге машинасына келгенше күтті. Қызғаныштан кейін Уангер жақындасып, Лэнгке оқ атып жаралады. Бір оқ оның оң жамбасына, жамбасқа жақын жерге тисе, екіншісі шатқайнап кірді. Лэнг ауруханаға жеткізіліп, жазылып шықты. Оқ атылған дыбысты естіген полиция оқиға орнына келді және Уангерді ұстаған кезде Беннеттің машинасынан тапаншаны тапты. Уангер ұсталды, саусақ іздері алынды және ұзақ сұраққа алынды. Ол кісі өлтіруге қастандық жасады деген күдікпен айыпталды. «Мен оны үйімді бұзып жатыр деп ойладым, сондықтан аттым», - деді Уангер Беверли-Хиллз полициясының бастығына. Алайда Беннет кез келген романтикалық қатынасты жоққа шығарды. «Егер Уолтер мырза Лэнг пен менің арамыздағы қарым-қатынас романтикалық немесе қатаң бизнес емес деп ойласа, ол жаңылысады», - деді ол. Ол бұл мәселені Уангер қатысқан фильмдердің қаржылық қиындықтарына байланысты деп айтты және ол жүйкелік құлаудың алдында тұрғанын мәлімдеді. Келесі күні Уангер босатылып, Холмби-Хиллздегі үйіне оралды, мүліктерін жинап, көшіп кетті. Бірақ Беннет ажыраспайтынын айтты. 14 желтоқсанда Беннет мәлімдеме жасап, күйеуінің «өзінің агентіне жарақат келтіргені үшін тым көп кінәланбауын» тіледі. Уангердің адвокаты Джерри Гизлер «уақытша ақылдан адасу» қорғанысын қолданды. Уангер Кастаиктегі округтік құрмет фермасында төрт айға сотталды. Осы кезеңде «Allied Artists» компаниясының Уолтер Мириш Уангердің атын «Kansas Pacific» (1953) фильміне продюсер ретінде қосты, бірақ ол әлі түрмеде болды. Бұл Уангерге продюсерлік атау, жалақы және пайдадан үлес алуға мүмкіндік берді. Қылмыстық айыптаулар мен түрме жазасының барлық тәжірибесі Уангерге терең әсер етті, және 1954 жылы ол түрмедегі «11-ші блоктағы бүлік» фильмін түсірді.

In 1951 Wanger made headlines for shooting at Jennings Lang, agent of Wanger's wife Joan Bennett. Formerly the vice president of the Jaffe Agency, Lang had become the head of MCA's West Coast television operations. On the afternoon of December 13, 1951, Bennett and Lang had a meeting to talk over an upcoming television show. Wanger, who saw the parking car of his wife, waited there until Bennett came back to her car, in company of Lang. In a fit of jealousy Wanger walked up and shot and wounded Lang. One bullet hit him in the right thigh, near the hip, and the other penetrated his groin. Lang was taken to a hospital, where he recovered. The police, who had heard the shots, came to the scene and found the gun in Bennett's car when they took Wanger into custody. Wanger was booked and fingerprinted, and underwent lengthy questioning. He was booked on suspicion of assault with intent to commit murder. "I shot him because I thought he was breaking up my home," Wanger told the chief of police of Beverly Hills. Bennett denied a romance, however. "But if Walter thinks the relationships between Mr. Lang and myself are romantic or anything but strictly business, he is wrong," she declared. She blamed the trouble on financial setbacks involving film productions Wanger was involved with, and said he was on the verge of a nervous breakdown. The following day Wanger, out on bond, returned to their Holmby Hills home, collected his belongings and moved out. Bennett, however, said there would not be a divorce. On December 14, Bennett issued a statement in which she said she hoped her husband "will not be blamed too much" for wounding her agent. Wanger's attorney, Jerry Giesler, mounted a "temporary insanity" defense. Wanger served a four month sentence in the County Honor Farm at Castaic. During this time period Walter Mirisch of Allied Artists had Wanger's name put on Kansas Pacific (1953) as a producer, although he was still in prison. This allowed Wanger to receive a producer's billing, salary and profit participation. The entire experience with the criminal charges and jail sentence affected Wanger profoundly, and in 1954 he made the prison film Riot in Cell Block 11.

Кітап

"Клеопатрамен бірге өмірім", Уолтер Уэнгер және Джо Хайамс. Баспа: Bantam, 1963 жыл. ASIN: B0007EIVZ0
"Клеопатрамен өмірім: Голливуд классикасының тууы", Уолтер Уэнгер, Джо Хайамс және Кеннет Туран (Соңғы сөз). Баспа: Vintage; 2013 жылғы қайта басылымы.