Кіріспе

1972 жылы Бари Н. Мальцбергтің "Аполлоннан тыс" романы – американдық жазушы Бари Н. Мальцбергтің 1972 жылы "Рандом Хаус" баспасымен қатты мұқабада алғаш рет жарық көрген ғылыми-фантастикалық романы. Мальцберг романға шабыттанғандығын әріптес ғылыми-фантастика жазушысы Гарри Харрисонның 1969 жылғы "Менің сергегім бар" атты қысқа әңгімесінен алғанын айтады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Романның басты кейіпкері – Гарри М. Эванс, Венера планетасына жасалған, апатқа ұшыраған алғашқы экипажды экспедициясының жалғыз аман қалған мүшесі. Эванс, құрылысқа шақырған экспедицияның мән-жайларын жаңадан жазылып жатқан роман түрінде баяндайды, сонымен қатар ол өте сенімсіз баяндаушы екенін көрсетеді, өйткені оқиға барысында әңгімесінің егжей-тегжейін үнемі өзгертіп отырады. Оқырманға ол толыққанды ақылдан адасқан болуы мүмкін екендігі тез анық болады, себебі Эванстың Венера тұрғындарымен болған абсурдты әңгімелерін сипаттауында терең (және күлкілі) параноя сезімі жатыр. Эванстың өзінің экипаж мүшелерін өлтірген болуы мүмкін деген күдік туындайды. Роман, баспа үйінің Эванстың керемет ертегісінің құқықтарын сатып алу туралы ұсыныс жасауымен аяқталады.

Әдеби мәні және сын

Мальцбергтің көптеген шығармалары сияқты, "Аполлоннан тыс" романы да жарық көрген кезде қатты дау тудырып, әдеби сыншылардың мақтауы мен сынауына ұшырады. Джоанна Рас бұл романды "күшті, сапалы, толыққанды дамыған туынды" деп бағалап, Мальцбергтің кейбір сөздерді қайталап қолдануы оларды "бір түрлі грек хорына айналдырғанын, әңгімеде тікелей айтылмаған, бірақ әңгіме арқылы сезіліп тұратын қорқынышты да, әсерлі де мәселеге толы үндеу" деп атап көрсетті. Харлан Эллисон "Аполлоннан тыс" романын оқығаннан кейін үш күнге жұмыс істей алмадым деді. Ал Боб Шоу "Foundation" журналында: "Мальцбергтің "Аполлоннан тыс" романы – менің ойымша, соңғы он жылда ғылыми-фантастикалық әдебиетте болған барлық кемшіліктердің белгісі" деді.