Кіріспе
Норвегиялық саясаткер
Инге Райан (15 тамыз 1956 жылы Оверхаллада туған) – Социалистік Сол партиясының Норвегиялық саясаткері. 2009 жылдан 2017 жылға дейін ол Норд-Трёнделаг округінің әкімі болды. Райан 1991 жылдан 1995 жылға дейін Намскоган қаласының мэрі болды және 2001 жылдан 2009 жылға дейін Норвегия Парламентінің депутаты болды, соңғы төрт жыл партиясының парламенттік фракциясының жетекшісі қызметін атқарды.
Ерте және жеке өмір
Райан 1956 жылғы 15 тамызда Оверхаллада орманшы Арвид Райан мен медбике Ирен Опдал отбасында дүниеге келген. Ол 1963-1969 жылдары Ойслетта мектебінде оқыды. Сегіз жасында ол "Тайгер" қоғамын құрып, шаңғы трамплинін салуға кірісті. 1969-1972 жылдары Оверхалла төменгі орта мектебінде білім алды.
2009 жылдың маусым айында Райан емделу үшін Ульлеволь университеттік ауруханасына түсті. Оның жақын досы және Еңбек партиясынан Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет министрі Бьярне Хокон Хансен, Райанның Рикшгоспиталетке неге қабылданбағанын және қажетті ем алатынын білу үшін Ульлеволь директоры Тове Страндқа телефон соқты. Бұл жағдайға байланысты көпшілік пікірталас өрбуіне себеп болды.
Кәсіби мансап
Орта мектепте оқып жүрген кезінде Райан бірнеше шағын жұмыс істеді, соның ішінде Øyvind Johansen үшін де. 18 жасында Райан Сорвердегі балық фабрикасында жұмыс істеді. Ол мемлекеттік жұмыссыздық саясатына наразылық білдіріп, жұмыстан кетті, себебі оған "Ішкі Намдалды халқынан босату" жөнінде тапсырма берілді, өйткені агенттік саясаты бойынша жергілікті жерде жұмыс таба алмаған адамдарды көшіру қажет болды. 1997 жылдан 2001 жылға дейін Райан Ішкі Намдал аймақтық кеңесінің директоры болды. 2001 жылдан 2009 жылға дейін Райан парламент мүшесі ретінде толық уақыт жұмыс істеді. 2008 жылдың 19 желтоқсанында Райан Норд-Трёнделаг округінің әкімі болып тағайындалды. Сол сайлауда Райан Норд-Трёнделаг округі кеңесінің де мүшесі болып сайланды. Келесі жылы Райан округке тиесілі Nord Trøndelag Elektrisitetsverk электр компаниясының басқарма мүшесі болып тағайындалды және 1999 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Ол сонымен қатар Социалистік солшыл партиясының Намскоган бөлімшесінің жетекшісі болды.
Парламент пен ұлттық саясат
1993 жылғы парламент сайлауына дейін Райан Солтүстік Тронделагтағы Социалистік солшы партиясының үш кандидаттың бірі болды. Райан Жорнн Хагелер мен Инге Стальдвиктен кейін тізімде үшінші орынға ұсынылды. Хагелер парламентке сайланды, ал Райан 1993-1997 жылдар аралығында оның екінші орынбасары болды. Үміткерліктен кейін Хагелер Райанның парламентте отыруға өзінен кем жарамды екенін айтқанына өкініш білдірді, оның себебі – оның қарапайымдылығы мен бейресми киім стилі. Партия 1997 жылы округтен бір мандатқа ие бола алмады. 1997 жылы Райан партия жетекшісінің орынбасары болуға үміткер болды, бірақ оның орнына орталық кеңес мүшесі болып тағайындалды. 1999 жылы ол жетекшінің орынбасары болып, 2001 жылға дейін осы лауазымда қалды. Райан партияның ең ірі парламенттік фракциясының мүшесі болды. 2001-2005 жылдар аралығындағы парламенттік сессияда Райан Бизнес және өнеркәсіп жөніндегі тұрақты комитеті мен Сайлау комитетінің құрамына кірді. Ол Солтүстік кеңесінің парламенттік делегациясының мүшесі болды. Сонымен қатар ол Еуропа комитетінің және Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының делегациясының мүшесі болды. Райан тұрғындарға қажетті барлық мемлекеттік қызметтерді бір орында алуға мүмкіндік беретін қоғамдық қызмет бюросын құрды. Ауылдық жерлерде тұратын адамдар үшін жергілікті дүкендермен ынтымақтастық орнатылды, онда стандартты өтінімдерді қабылдауға болады. Қарапайым өтінімдер, мысалы, қарапайым гараж салуға рұқсат, қызмет бюросында бірден мақұлданды. Социалистік солшы партиясы 1995 жылғы сайлауда Намскоганды мемлекеттік секторды жаңғыртудың үлгісі ретінде көрсетті. Райанның 1999 жылы партияның жетекші орынбасары болып сайлануына басты себеп – партияның 1999 жылғы Югославияны бомбалауға парламенттік қолдауы болды. Райан Норвегияның соғысқа қатысуына қарсы болған партиялық бағытты ұсынды және Кристайн Халворсен мен Ойштейн Дюпедалды толықтырды, олар екеуі де бомбалауды қолдады. 2001 жылы Райан жергілікті дүкендерге мемлекеттік спирттік дүкендер Vinmonopolet филиалдары ретінде жұмыс істеуге рұқсат беруді ұсынды, бұл ауылдық жерлерде спирттік сусындар мен шарап сатуға мүмкіндік берер еді. 2001 жылғы сайлауда Райанның басты мәселелері аймақтық саясатқа қатысты болды. Ол ауылдық жерлердегі жергілікті дүкендерге субсидиялар енгізуді және электр бағасындағы электр желісі құрауына бүкіл елде бірдей баға белгілеуді ұсынды. Сондай-ақ, мектептерге қаржыландыруды арттыру, салық салудың прогрессивтілігін күшейту және электр энергиясына салық салудың екі деңгейлі жүйесін құру мәселелері де қарастырылды. Сайланғаннан кейін Райан қоғамдық қызмет бюроларын құруға жұмыстанды және мемлекеттік органдарды оларға қатысуға міндеттеуді көздеді. Ол сондай-ақ, ауылдық шаруашылық министрінің жеке тағайындалуын қалады.
Қалалық сайлау
Партия 1983 1991 1995 1999 Дауыстар % Дауыстар % % Орындықтар Дауыстар % Орындықтар Еңбек 395 53.8 236 35.7 31.8 5 205 37.2 7 Социалистік сол 173 26.2 27.5 5 114 20.7 3 Орталық 71 9.7 111 16.8 20.9 4 — — — Либералды 36 4.9 — — — — — — Христиан-демократиялық — — 31 4.7 — — — — — Жергілікті тізім 232 31.6 110 16.6 19.8 3 232 42.1 7 Нәтиже Сайланбады Мэр Мэрдің орынбасары Сайланды
Облыстық сайлау
Партия 1991 1995 1997 2001 2005 % Орындықтар Дауыстар % Орындықтар Дауыстар % Орындықтар Дауыстар % Орындықтар Дауыстар % Орындықтар Еңбек 38.4 3 29,370 40.1 3 22,703 32.4 2 29,359 40.0 2 Орталық 31.1 2 14,003 19.1 1 10,878 15.5 1 11,966 16.3 1 Социалистік Сол 9.8 1 4,601 6.3 0 9,671 13.8 1 8,399 11.5 1 Прогресс 2.5 0 6,651 9.1 1 7,445 10.6 1 10,916 14.9 1 Христиан-демократиялық 4.6 0 8,845 12.1 1 7,260 10.4 1 3,439 4.7 0 Консервативті 8.1 0 4,981 6.8 0 7,191 10.3 0 5,094 6.9 0 Либералды 4.1 0 3,446 4.7 0 2,408 3.4 0 3,165 4.3 1 Басқа 1.0 0 1,394 1.8 0 2,550 3.6 0 1,000 1.4 0 Нәтижесі Екінші орынбасар сайланды Сайланбады Сайланды Сайланды