Саппертон каналының туннелі: Тарихы мен жағдайы

Кіріспе

Сапертон каналы туннелі – Англияның Глостершир графтығындағы Сиренсестер маңындағы Темза және Северн каналындағы туннель. 1789-1811 жылдар аралығында бұл туннель Англиядағы кез келген түрдегі ең ұзын туннель болды. Құрылысы парламент актісінен кейін 1784 жылы басталды. Туннель бойында 26 шахта қазылды және екі бағыттағы жұмыс беттері туннельдің диаметрі кеңейтілгенге дейін біріктірілді. Үлкен оолит (қатты әктас) және Фуллерс жерінің сазды топырағына байланысты қиындықтар туындады. Бұл 1789 жылы туннель ашылғаннан кейін де жалғасып, жиі күтімді қажет ететін шатырдың құлауына және каналдың тарылуына әкелді. Екі шетіндегі тас порталдар – ескерткіштер. 1911 жылға дейін қайықтар аяқпен итеріліп өткізілді. Канал 1933 жылы қолданудан шығарылды, ал кейінгі шатырдың құлауы оны қазірде жүзуге жарамсыз етті. Cotswold Canals Trust қайта жаңартуды ұсынды.

Тарих

Темза және Северн каналы 1783 жылғы 17 сәуірде Парламент актісімен бекітілді, бірақ туннельдің толық жоспары әзірленбеген еді және оның өлшемдері туралы пікірталас екі-үш айға созылды. Северн өзеніндегі жүк тасымалдаушы баржалардың ені 5 метр болса, Темзадағы баржалардың ені 4 метр болатын. Ол кезде елдегі ең ұзын туннель – Хэйркасл туннелі, ол 7 метр (2 м) ені бар тар қайықтарға арналған еді. Темзадан келген комиссарлар кең туннельдің құны тым жоғары болады деп санайтын, сондықтан оны тар қайықтарға лайықты етіп салуды ұсынды, ал троулар мен баржалар өз жүктерін туннельдің екі басында түсіретін болды. Жаздың соңына қарай биіктігі мен ені 5 метр болатын кең туннель салу туралы шешім қабылданды және қыркүйек айында туннель салушылар іздестіріліп жарияланды. Туннель ұзын болып, ең терең жерінде жер астында орналасатын еді. Оның құрылысын 1784 жылдың басында бастап, торт жыл ішінде аяқтау жоспарланған. Жұмысты жылдамдату үшін 26 шахта қазылып, бірнеше жұмыс участаларында бірдей жұмыс жүргізілді, ал ең терең шахтаның тереңдігі 74 метрге жетті. Кейін жұмысшыларды туннельге жеткізу және шығарылған материалдарды тасымалдау үшін уақытша теміржол құрылды. Туннельді толық өлшемге дейін кеңейту үшін жарылғыш заттар қолданылғандықтан, иіссіз түтін мен жаман ауа жиналды. Шахталардағы ауаны тазалау үшін түтін шығаратын құрылғылар орнатылды. Құрылыс келісімшарты Чарльз Джонсқа берілді, ол оның үштен бірін салуға үлкерді, бірақ кейін қаржылық қиындықтарға тап болды, сондықтан басқа мердігерлер шағын бөлімдерде жұмыс істеуге тартылды. Құрылыс кезіндегі қиындықтар әртүрлі геологиялық қабаттармен байланысты болды. Ұлы Оолит (қатты әктас) су өткізгіш жарықтарға ие болды, бұл тас құлауына және бұлақтардың пайда болуына әкелді, ал құрғақ кезде су каналдан шығып кетті. Туннель бес жылдық құрылыс жұмыстарынан кейін 1789 жылғы 20 сәуірде ашылды. Туннельде сүйреу жолы болмады, қайықтар аяқпен итеріліп жүргізілді. Салыну барысында кейбір кемшіліктер анықталды, бір жылдан кейін он апталық жөндеу жұмыстарына байланысты туннель жабылды. Қабырғаларды жөндеу және тұрақтандыру үшін тағы да бірнеше әрекеттер жасалды, оның ішінде балшық кеңейген кезде туннельдің қабырғалары ішке қарай жылжуын тоқтату үшін негізге емен ағашынан жасалған қабырғалар орнатылды, ал 1904 жылы кейбір бөліктері бетонмен қапталды. Бұл Ұлыбританиядағы ең биік, ең ұзын және ең терең туннель болып табылады, оның ені 2 метрге жетеді. 1824 жылы ашылған Темза және Медуэй каналындағы Струд туннелі де сол кездегі ең үлкен туннельдердің бірі болды, бірақ алты жылдан кейін оған өтпелі бекет қосылды. Соңғы коммерциялық жүк 1911 жылы осы туннель арқылы өтті, ал 1916 жылы тағы да төбе құлап түсті. 1933 жылға қарай бүкіл канал пайдаланылмай қалды. Cotswold Canals Trust қоры Темза мен Северн арасындағы тікелей маршрутты қайта ашу жобасының аясында туннельді қалпына келтіруді ұсынады. Қор қыс айларында туристерді туннельге бағытталған кеме саяхаттарына қатыстыруда.

The Thames and Severn Canal was authorised by an Act of Parliament on 17 April 1783 but details of the tunnel had not been worked out, and arguments about its size continued for two to three months. Regular barges on the Severn were trows which were 15 feet (5 m) wide; those on the Thames were Thames barges, 12 feet (4 m) wide. The only long tunnel in the country at the time was Harecastle Tunnel, suitable for narrow boats just 7 feet (2 m) wide. A party of Commissioners from the Thames thought that the cost of a wide tunnel would be prohibitive, and that it should be built for narrow beam boats, with the trows or barges unloading their cargos at each end of the tunnel. By late summer, the decision had been taken to build a broad tunnel, 15 feet (5 m) high and wide, and the company advertised for tunnellers in September. The tunnel would be long and below ground at its deepest point. It was expected to take four years to complete, beginning in early 1784. To speed the work, 26 shafts were sunk for many simultaneous workfaces, the deepest of which was 244 feet (74 m). A small temporary railway was later installed to take workers into the tunnel and remove waste materials. The use of explosives to expand the headings to the full size of the tunnel meant that acrid smoke and foul air built up. Chimneys were built in the shafts, with fires at their base to try to remove the foul air. The construction contract was awarded to Charles Jones, who managed to build about one third of it, but then had financial difficulties, and so other contractors were engaged to work on smaller sections. Difficulties during construction included different strata. Great Oolite (solid limestone) has water permeable fissure which led to rock falls and spring formation and, during dry periods, the water leaking out of the canal. The tunnel was opened on 20 April 1789, after five years of construction. It has no towpath; boats were propelled through the tunnel by legging. There were some defects in the workmanship, causing closure for ten weeks' repairs after a year. Further attempts to repair and stabilise the walls included the insertion of oak beams at the base to stop the sides of the tunnel moving inwards as the clay expanded and, in 1904, a concrete lining to some sections. that remains the highest, longest and deepest instance in Britain – which only accommodates 7 feet (2 m). Strood Tunnel on the Thames and Medway Canal was when it opened in 1824, but was interrupted six years later by a short section to create a passing basin. The last commercial traffic passed through the tunnel in 1911 and in 1916 further roof falls occurred. The whole canal was abandoned by 1933. Restoration is proposed by the Cotswold Canals Trust as part of their project to re open a direct route between Thames and Severn. The trust has operated tourist boat trips into the tunnel in winter months.

Порталдар

Саппертон ауылының жанындағы солтүстік портал 1784 және 1789 жылдар аралығында Джозиа Клоуз салған. Ол 1996 жылы қайта жаңартылды. Оңтүстік Коутс порталын инженер Роберт Уитворт салған, ол дориялық бағаналарымен және нақты өрнектелген тас қабырғасымен ерекшеленеді. Ол 1980 жылы қайта жаңартылды.