Кіріспе

1956 жылы КСРО мен Жапония арасындағы дипломатиялық қатынастар қалпына келтірілді. 1956 жылы 19 қазанда Жапония мен Кеңес Одағы соғыс жағдайын тоқтатуды және екі ел арасындағы дипломатиялық қатынастарды қалпына келтіруді көздейтін бірлескен декларацияға қол қойды. Олар сондай-ақ бейбіт келісімге қол жеткізу үшін келіссөздерді жалғастыруға келісті. Сонымен қатар, Кеңес Одағы Жапонияның БҰҰ-ға мүшелігін қолдауға және Екінші дүниежүзілік соғыстан болған зиянды залалдарды өтеу туралы барлық талаптардан бас тартуға уәде берді. Бірлескен декларация сауда хаттамасымен бірге жасалды, ол өзара ең қолайлы мемлекеттің мәртебесін берді және сауданы дамытуға мүмкіндік берді. Жапония дипломатиялық қатынастарды қалыпқа келтіруден аз пайда көрді. 1950 жылдардың екінші жартысында мәдени алмасулар өсті.

Аумақтық ережелер

Бірлескен декларация 9-бапта екі ел арасындағы дипломатиялық қатынастарды қалпына келтіргеннен кейін бейбітшілік шартын жасасу үшін келіссөздерді жалғастыру туралы және "осыған байланысты Кеңес Социалистік Республикалары Одағы Жапонияның тілегін қанағаттандыруға және Жапон мемлекетінің мүдделерін ескеруге ниет білдіріп, Хабомаи аралдары мен Шикотон аралын Жапонияға беруге келіседі, бұл аралдардың Жапонияға нақты берілуі Кеңес Социалистік Республикалары Одағы мен Жапония арасындағы бейбітшілік шартын жасасқаннан кейін болады" деп белгіленді. Сол кезде АҚШ егер Жапония басқа аралдарды беріп жіберсе, Рюкю аралдарын ұстап қалумен қорқытты, бұл уәде етілген келісімді келіссөздер жүргізудің алдын алды. Оның үстіне, бұл шарт екі елдің арасындағы келісімге негізделген деп есептеледі, бірақ әрқайсысы оны әртүрлі түсіндіреді. Кеңес Одағы аумақтық мәселе шешілгенін және екі аралдың уәде етілген берілуінен басқа аумақтық демаркация талқыланбайтынын мәлімдеді. Жапондықтар келіссөздерді жалғастыру туралы сөйлемге "аумақтық мәселені қоса алғанда" деген үзінді енгізуге тырысқанда, кеңестер келіссөздерді жалғастыру туралы сөйлемге "аумақтық мәселелерді" қосатын түсіндірмені болдырмау үшін бұлай жасағанын ашық айтты. Жапондықтар бұл сөзді тастауға келісті, бірақ басқаша түсіндірме келді. Бірлескен декларацияның шарттары бойынша түпкілікті келісімге қол жеткізілгеннен кейін Жапон делегациясы декларацияны "Хатояма Булганин хаттары" және "Мацумото Громико хаттары"мен бірге түсіндіре отырып, оны болашақ бейбіт келіссөздерде аумақтық мәселені талқылауды қамтитын етіп түсіндіруге шешім қабылдады. Декларация бойынша соңғы келіссөздер алдында алмасқан олар "Аденауэр формуласы" деп аталатын дипломатиялық қатынастарды бейбітшілік шартына қол қоймай қалпына келтіру және аумақтық мәселені болашақ келіссөздер үшін қалдыру шарттарын растауды көздеді. Алайда, формула қабылданбады, өйткені кеңестік мәселелерді тоқтату туралы алдын ала келісімге қарамастан, Жапония оны келіссөздерде көтерді және декларацияда өздерінің аумақтық пункттерін алуға қол жеткізді, бірақ "үйде өкілетті өкілдердің бет-бейнесін сақтау үшін түсіндірілді": "Бірлескен декларацияда Хабомаис пен Шикотанға уәде берілді, ал Кунашири мен Эторофу мәселесі бейбітшілік туралы келісім келіссөздер кезінде шешілуі тиіс еді".

Мұра

2004 жылдың 14 қарашасында Ресейдің сыртқы істер министрі Сергей Лавров NTV телеарнасына берген сұхбатында Кеңес Одағының мұрагері Ресей Федерациясы 1956 жылғы декларацияны мойындағанын және осы негізде Жапониямен аумақтық келіссөздер жүргізуге дайын екенін айтты. Алайда, дау әлі де жалғасуда, бейбітшілік келісімге әлі қол қойылмаған, ал аралдар Ресей әкімшілігінің қарамағында.