Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венесуэла тарихындағы кезең 1999 жылдың 2 ақпанынан бастап Венесуэлада кең ауқымды және радикалды әлеуметтік саясаттағы өзгерістер орын алды. Бұл, өткен үкіметтің еркін нарық экономикасын және либерализация реформаларының қағидаларын ресми түрде қабылдауынан айырылып, табыс таратуға және әлеуметтік әл-ауқат бағдарламаларына қарай бет бұруға әкелді. Сол кездегі президент Уго Чавес Венесуэланың дәстүрлі сыртқы саясатын күрт өзгертті. Венесуэланың АҚШ және Еуропаның стратегиялық мүдделерімен бұрынғы байланысын жалғастырудың орнына, Чавес жаһандық оңтүстікке бағытталған балама даму және интеграция саясатын ілгерілетуге тырысты. Чавес 2013 жылдың 5 наурызында қайтыс болды, ал оның орнын вице-президент Николас Мадуро иеленді. Ол 2013 жылдың 14 сәуірінде өткен арнайы сайлауда шамалы көпшілік дауысын алып, 2013 жылдың 19 қарашасынан 2018 жылға дейінгі кезеңнің көп бөлігін жарлықтар арқылы басқарды.
Period in the history of Venezuela
Since 2 February 1999, Venezuela saw sweeping and radical shifts in social policy, moving away from the last government's officially embracing a free market economy and liberalization reform principles and towards income redistribution and social welfare programs. Then President Hugo Chávez dramatically shifted Venezuela's traditional foreign policy alignment. Instead of continuing Venezuela's past alignment with the United States and European strategic interests, Chávez promoted alternative development and integration policies targeted to the Global South. Chávez died in office on 5 March 2013 and was succeeded by his Vice President Nicolás Maduro, who gained a slim majority in the 14 April 2013 special election and has ruled by decree for the majority of the period between 19 November 2013 through 2018.
Бастапқы тарихы: 1970-1992 жылдар
Уго Чавестің саяси қызметі 1980 және 1990 жылдары басталды, бұл кезеңде Венесуэлада экономикалық құлдырау мен саяси дүрбелең болды. Венесуэланың экономикалық әл-ауқаты оның негізгі экспорттық тауары – мұнайға деген тұрақсыз сұранысқа байланысты өзгеретін. Мұнай Венесуэла экспортының үштен екі бөлігін, үкіметтің бюджеттік кірісінің жартысын және елдің ЖІӨ-сінің төрттен бірін құрайды. 1970 жылдар мұнай өркендеген жылдар болды, осы кезеңде Венесуэланың барлық әлеуметтік топтарының материалдық тұрмысы жақсарды. Бұл, әсіресе, биліктегі AD және COPEI партияларының әлеуметтік әл-ауқатқа бағытталған жобаларға инвестициялауының нәтижесінде болды. Олар үкіметтің мұнай табысының арқасында жеке байлыққа ауыр салық салудан аулақ бола алды. Венесуэлалық жұмысшылар Латын Америкасындағы ең жоғары жалақы алып, азық-түлік, денсаулық сақтау, білім беру және көлік салаларында қолдауға ие болды. Алайда, "1970 жылдардың соңында бұл тенденциялар өзгеріске ұшырады". Мұнайдан түсетін жан басына шаққандағы табыс және жалпы жан басына шаққандағы табыс төмендеді, бұл сыртқы қарыз дағдарысына және 1983 жылы боливардың құнсыздануына әкелді. Халық арасында қауіпсіздіксіздік сезімі күшейді, бұл "құқықбұзушылықтың өркендеп дамыған мәдениетіне" алып келді, бұл Венесуэла қоғамында бұрын басым болған төзімділік пен бейбітшілік мәдениетінен өте ерекшеленеді (Briceño León және басқалар, 1997: 213). Жұмыссыздықпен қатар, жеке қауіпсіздік халықтың ең маңызды проблемасы ретінде қарастырылды. 1986 жылдан 1996 жылға дейін 10 мың тұрғынға шаққандағы кісі өлтіру көрсеткіші 13,4-тен 56-ға дейін өсті, бұл 418 пайыздық өсімді білдіреді, ал құрбандардың көп бөлігі жас еркектер болды (Сан-Хуан, 1997: 232–233). Орта және жоғарғы топтағы аудандардағы көптеген көшелер жабылып, жекешелендірілді. Осы аудандардағы үйлер мен ғимараттарды тоқ пен электр торымен қоршауға алу жиі кездесетін жағдайға айналды. "Қауіпті топтың" құрылымдаған қаупі бұқаралық ақпарат құралдарында басты орын алды, сонымен қатар қатаң шаралар қабылдау туралы талаптар күшейді, оның ішінде өлім жазасы немесе полицияның тікелей өкімдігі. Бұл кезеңде көптеген венесуэлалықтар үшін 1970 жылдары қол жетімді болып көрінген лайықты өмір сүру перспективасы алыстады, кедейлік пен шеттету көптеген адамдар үшін қашусыз болып көрінді. Ландердің сөзінше:
Hugo Chávez's political activity began in the 1980s and 1990s, a period of economic downturn and political upheaval in Venezuela. Venezuela's economic well being fluctuated with the unstable demand for its primary export commodity, oil. Oil accounts for three quarters of Venezuela's exports, half of its government's fiscal income, and a quarter of the nation's GDP. The 1970s were boom years for oil, during which the material standard of living for all classes in Venezuela improved. This was partly due to the ruling AD and COPEI parties' investing in social welfare projects which, because of the government's oil income, they could do without heavily taxing private wealth. Venezuelan workers enjoyed the highest wages in Latin America and subsidies in food, health, education and transport. However, "toward the end of the 1970s, these tendencies began to reverse themselves." Per capita oil income and per capita income both declined, leading to a foreign debt crisis and forced devaluation of the bolivar in 1983. A sensation of insecurity became generalized throughout the population, constituting "an emerging culture of violence. . very distinct from the culture of tolerance and peace that dominated Venezuelan society in the past." (Briceño León et al., 1997: 213). Along with unemployment, personal safety topped the problems perceived as most serious by the population. Between 1986 and 1996 the number of homicides per 10,000 inhabitants jumped from 13.4 to 56, an increase of 418 percent, with most of the victims being young males (San Juan, 1997: 232–233). Countless streets in the middle and upper class neighborhoods were closed and privatized; increasingly, bars and electric fences surrounded houses and buildings in these areas. The threat represented by the "dangerous class" came to occupy a central place in the media – along with demands that drastic measures be taken, including the death penalty or direct execution by the police. During this period, the prospect of a reasonably comfortable life for most Venezuelans, which had appeared attainable in the 1970s, became increasingly remote; poverty and exclusion appeared inescapable for many. According to Lander:
Осы дағдарыстық жағдайлар қоғамның тұрақты ерекшеліктеріне айналып барады. Біз мұнда қоғамның жалпы құрамына қатысты "шегіндірілген" деп саналатын азшылықтың шеттетуі туралы емес, халықтың басым көпшілігінің өмірлік жағдайлары мен мәдени жаңғыруы туралы айтып отырмыз. Нәтижесінде Ивес Педразини мен Магалай Санчес (1992) "жылдамдық мәдениеті" деп атаған құбылыс пайда болды. Олар ресми емес экономиканың, заңсыздықтардың, заңсыздықтардың, зорлық-зомбылықтың және ресми қоғамға сенімсіздіктің кең таралған іс-әрекет мәдениетін сипаттайды. Алехандро Морено (1995) бұл басқа мәдени әлемді батыс заманауилығынан өзгеше, матриархалдық отбасылық құрылыммен ұйымдастырылған, уақыт, еңбек және қоғам туралы әртүрлі түсініктерге ие және үстем қоғамның абстрактілі ұтымдылығынан ерекшеленетін халықтық өмірлік әлем ретінде сипаттайды. Бұл мәдени контекст батыстың либералды демократиясымен байланысты азаматтық модельмен үйлесімсіз. Президенттік лауазымға келгеннен кейін көп ұзамай Перес, халықаралық резервтердің, фискалдық және сауда балансының тапшылығымен және төленбеуі мүмкін болған сыртқы қарызбен (34 миллиард доллар) күрескенде, Халықаралық валюта қорымен либерализация және түзету бағдарламасын жүзеге асыруға келісетін ниет хатын қол қойды. Келісім парламенттік талқылауға ұсынылмады және қол қойылғаннан кейін ғана жарияланды. 1989 жылдың 25 ақпанында үкімет бензин бағасын өсірді, ал екі күннен кейін қоғамдық көліктің бағасының өсуі Караказоға, яғни Каракаста және Венесуэланың басқа да ірі қалаларында жаппай наразылықтар мен тәртіпсіздіктерге әкелді. Перес азаматтық құқықтарды тоқтатты және әскери жағдай режимін енгізді. Әскерилердің бүлікке басуы үкіметтің мәлімдемесі бойынша 300 адамның өліміне әкелді, ал басқа деректер 1000-нан астам адамның қаза тапқанын көрсетеді.
These crises like conditions increasingly became permanent features of society. We are dealing here not with the exclusion of a minority categorized as "marginal" in relation to society as a whole but with the living conditions and cultural reproduction of the great majority of the population. The result was the development of what Ivez Pedrazzini and Magalay Sánchez (1992) have called the "culture of urgency". They describe a practical culture of action in which the informal economy, illegality, illegitimacy, violence and mistrust of official society are common. Alejandro Moreno (1995) characterizes this other cultural universe as the popular life world that is other, different from Western modernity – organized in terms of a matriarchal family structure, with different conceptions of time, work, and community, and a relational (community oriented) rationality distinct from the abstract rationality of the dominant society. This cultural context is scarcely compatible with the model of citizenship associated with liberal democracies of the West. Shortly after attaining office, Pérez, faced with a severe crisis of international reserves, fiscal as well as trade and balance of payment deficits, and an external debt ($34 billion) that under these conditions could not be paid," signed a letter of intent with the International Monetary Fund stipulating that he carry out a liberalization adjustment program. The agreement was not submitted to parliamentary consultation and was made public only after having been signed. On 25 February 1989, the government announced an increase in gasoline prices, and two days later a public transit price rise precipitated the Caracazo, a series of mass demonstrations and riots in Caracas and Venezuela's other principal cities. Pérez suspended civil rights and imposed martial law. The military's suppression of the rebellion resulted in, by the government's own admission, 300 deaths; and others estimate the toll at more than 1000.
1999 ж.: Экономикалық дағдарыс және жаңа конституция
Көптеген венесуэлалықтар елдегі саясаттан шаршағандықтан, 1998 жылғы сайлауда Венесуэла тарихындағы ең төмен сайлауға қатысу тіркелді. Чавес 6 желтоқсан 1998 жылы халықтың 56,4% дауысымен президенттікке жеңді. Оның ең жақын қарсыласы – Хенрике Салас Рёмер, ол шамамен 40% дауыс алды. Ол 2 ақпан 1999 жылы президенттік қызметке ант берді. Оның мандатының басты бағыттары конституцияны реформалау, оның қолдаушылары қалыптасқан олигархия деп есептейтін құрылымды тарату, Венесуэланың экономикалық құлдырауын тоқтату, мемлекеттің экономикадағы рөлін күшейту және байлықты кедейлерге қайта бөлу болды. Чавестің билікке келген алғашқы айлары конституциялық реформаға арналды, ал екінші бағыты – жаңа әлеуметтік бағдарламаларға мемлекеттік қаражатты дереу жұмсау болды. Алайда, тарихи төмен мұнай бағасы мен халықаралық пайыздық ставканың өсуі Венесуэла экономикасын дүр сілкіндірген кезде, азайған мемлекеттік қазына Чавестің уәде еткен ірі популистік бағдарламаларын іске асыруға жеткілікті қаражат таппады. Әлі де қиын жағдайдағы экономика 10%-ға төмендеді, ал жұмыссыздық деңгейі 20%-ға жетті, бұл 1980-жылдардан бергі ең жоғары көрсеткіш. Бұл келісімдер корпорацияларға Венесуэла мұнайын өндіруден түскен ондаған миллиард долларлық табыстан тек 1% салық төлеуге мүмкіндік берді. Содан кейін Чавес Венесуэланың мұнай ресурстарын толық мемлекеттік меншікке алу ниетін білдірді. Мұнай компанияларымен жаңа келісімдер жасауға тырысқанымен сәтті болмады, Чавес бұрынғы кемшіліктері бар салық жинау және аудит жүйесін жақсартуға, әсіресе ірі компаниялар мен жер иелері үшін, белгілеген мақсатына назар аударды. Чавес байлықты қайта бөлуді, реттеуді және әлеуметтік шығыстарды арттыруды қаласа да, шетелдік тікелей инвестицияларды (ШТІ) төмендетуді көздемеді. Өзінің ізашарлары сияқты, Чавес капитал қашу мен инфляция тудыратын экономикалық дағдарыстың алдын алу үшін ШТІ ағынын арттыруға тырысты. Мұндай шараларға және мұнай бағасының үш есеге өсуіне қарамастан, Чавестің күмәнді әрекеттеріне байланысты 1999 жылы 4 миллиард доллар болған капитал қашуы 2002 жылы 9 миллиард долларға дейін екі еседен астамға өсті. 2001 жылдың соңында әскери шенеуніктердің сыбайлас жемқорлыққа қатыстылығы туралы айыптаулар мен мәлімдемелер орын алды, оның ішінде 2002 жылдың сәуірінде президентке қарсы бүлік шығарған және президентке байланысты болған офицерлер де болды, бұл жоспардың сәтсіздікке ұшырауына себеп болды.
With many Venezuelans tired of politics in the country, the 1998 elections had the lowest voter turnout in Venezuelan history, with Chávez winning the presidency on 6 December 1998 with 56.4% of the popular vote. His nearest opponent was Henrique Salas Römer with about 40%. He took the presidential oath of office on 2 February 1999, the principal points of his mandate were to reform the constitution, break up what his supporters perceived as an entrenched oligarchy, reverse Venezuela's economic decline, strengthen the role of the state in the economy, and redistribute wealth to the poor. Chávez's first few months in office were dedicated primarily to constitutional reform, while his secondary focus was on immediately allocating more government funds to new social programs. However, as a recession triggered by historically low oil prices and soaring international interest rates rocked Venezuela, the shrunken federal treasury provided very little of the resources Chávez required for his promised massive populist programs. The economy, which was still staggering, shrunk by 10% and the unemployment rate increased to 20%, the highest level since the 1980s. These agreements had allowed the corporations to pay in taxes as little as 1% of the tens of billions of dollars in revenues they were earning from their extraction of Venezuelan oil. Afterwards, Chávez stated his intention to complete the nationalization of Venezuela's oil resources. Although unsuccessful in his attempts to renegotiate with the oil corporations, Chávez focused on his stated goal of improving both the fairness and efficiency of Venezuela's formerly lax tax collection and auditing system, especially for major corporations and landholders. Chávez wished to promote the redistribution of wealth, increased regulation, and social spending, he did not wish to discourage foreign direct investment (FDI). In keeping with his predecessors, Chávez attempted to shore up FDI influxes to prevent an economic crisis of chronic capital flight and inflation. Despite such actions and a tripling in oil prices, capital flight more than doubled from $4 billion in 1999 to $9 billion in 2002 due to the uncertainties of Chávez's controversial actions. The plan faltered at the end of 2001 with accusations and revelations of corruption by military officers, including both military officers who later rebelled against the president in April 2002 and officers linked to the president.
Жаңа конституция
1999 жылдың сәуірінде ұлттық референдум өтті, онда Венесуэланың жаңа Конституциясын әзірлеу үшін сайланған құрылтайды құру мәселесі қарастырылды. Референдум нәтижесінде дауыс бергендердің 71,8 пайызы жақтап дауыс берді. Осыған байланысты 1999 жылдың шілдесінде құрылтайға делегаттар сайлауы өтті. Сайлауда Чавестің кандидаттары дауыстардың 52 пайызын алды, бірақ үкімет бұрын шешім қабылдаған дауыс беру тәртібіне сәйкес 131 орынның 125-ін, яғни 95 пайызын жеңіп алды. Сайлауға жарамды сайлаушылардың 54 пайызы қатыспады. Assemblea Nacional Constituyente (ANC) деп аталған құрылтайдың міндеті – алты айдың ішінде немесе одан да аз уақытта жаңа Конституцияны әзірлеу еді. Содан кейін жобаны Венесуэла халқы референдум арқылы қабылдауға немесе қабылдамауға ұсынылатын еді. Құрылтай нақты тақырыптар бойынша жұмыс істеу үшін 21 комиссия құрды. Бірақ Конституциялық құрылтай мен оны реформалауға немесе алмастыруға тиіс ескі институттар арасында көп ұзамай қақтығыс туды. 1998 жылғы президенттік науқаны кезінде және 25 шілдеде өтетін құрылтай сайлауы алдында Чавес жаңа органның қазіргі Ұлттық құрылтай мен соттардан жоғары басымдыққа ие болатынын, тіпті қажет болған жағдайда оларды таратуға құқылы болатынын мәлімдеген еді. Оған қарсы оның кейбір оппозициясы, әсіресе Жоғарғы соттың төрағасы Сесилия Соса Гомес, Конституциялық құрылтай жасаған Конституция ратификацияланғанға дейін қолданыстағы институттарға бағынысты болуы керек деп мәлімдеді. 1999 жылдың тамыз айының ортасында Конституциялық құрылтай елдің сот жүйесін қайта құруға кірісті, судьяларды қызметтен босатуға өкілеттік берді. «Нью-Йорк Таймс» бағалағандай, елдің 4700 судьясы, кеңсе қызметкерлері мен сот орындаушыларының шамамен жартысына қатысты жемқорлық бойынша аяқталмаған тергеулерді жеделдетуге тырысты. 23 тамызда Жоғарғы сот 8:6 дауыспен құрылтайдың осы өкілеттіктерді қабылдауда конституцияға қайшы емес екенін шешті. Алайда, келесі күні Сесилия Соса Гомес наразылық білдіріп отставкаға кетті. Соңында 190-нан астам судья сыбайлас жемқорлық айыптарымен қызметтен шеттетілді. Ақырында Жоғарғы сот та таратылды және Чавестің жақтастары болып табылатын жаңа судьялар тағайындалды. 1999 жылдың 20 қарашасында Конституциялық құрылтай ұсынылған Конституцияны ұсынды, оны елдің сайлаушылары қабылдауы немесе қабылдамауы керек еді. 350 баптан тұратын бұл Конституция әлемдегі ең ұзын Конституциялардың бірі болды. Осы Конституцияның басты ерекшелігі – қатысушылық және өкілді демократияны орнатуға бағытталғандығы. Нақты мәселелерде елдің ресми атауы «Венесуэла Республикасынан» «Венесуэла Боливариан Республикасына» өзгертілді. Сонымен қатар, президенттік мерзім бес жылдан алты жылға дейін ұзартылды, бір емес, екі рет қатарынан президенттік мерзімге рұқсат берілді және ұлттық президенттік референдумдарды өткізу ережесі енгізілді, яғни Венесуэла сайлаушылары президентті оның президенттік мерзімі аяқталғанға дейін қызметтен алу құқығын алды. Мұндай референдумдар қажетті қол қоюлар санымен өтініш беру арқылы іске асырылады. Президенттікке көбірек билік берілді, соның ішінде Ұлттық құрылтайды тарату құқығы да берілді. Жаңа Конституция бұрын екі палаталы болған Ұлттық құрылтайды бір палаталы заң шығарушы органға айналдырды және оның көптеген бұрынғы өкілеттіктерiн алып тастады. Президенттің, Ұлттық құрылтайдың және Конституцияның қызметін тексеруге өкілеттілік берілген жаңа лауазым – Халықтың қорғаушысы құрылды. Чавес Халықтың қорғаушысын Венесуэланың жаңа үкіметінің «адамгершілік саласының» қорғаушысы деп сипаттады, оған қоғамдық және адамгершілік мүдделерді қорғау міндеті жүктелген. 1999 жылдың 15 желтоқсанында бірнеше апта бойы қатты жаңбыр жауғаннан кейін штаттың барлық жеріндегі лас көшкіндер салдарынан шамамен 30 000 адам қаза тапты. Сыншылар Чавестің назары референдумға аударғанын және үкімет су тасқыны болған күні шығарылған төтенше жағдай туралы азаматтық қорғаныс есебін елемегенін айтады. Алайда, Чавестің үкіметі бұл талаптарды қабылдамады. Кейін Чавес жеке өзі көмек көрсету жұмыстарын басқарды. 2000 жылы болған лас көшкіннен 3 адам қаза тапты.
In April 1999, a national referendum was held, the question being whether to create an elected assembly to draw up a new Constitution of Venezuela. The result of the referendum was 71.8% in favour. Consequently, in July 1999, elections were held to choose delegates to the assembly. In these elections, Chávez's slate of candidates received 52% of the vote but won 95% of the seats, 125 of the 131 seats, due to the voting procedures decided by the government beforehand. Fifty four per cent of the eligible electorate did not vote. The job of the assembly, which was called the Assemblea Nacional Constituyente (ANC), was to come up with a new constitution in six months or less. The draft would then be submitted to the Venezuelan people for acceptance or rejection via a referendum. The Assembly set up 21 commissions to work on specific topics. Conflict soon arose between the Constitutional Assembly and the older institutions it was supposed to reform or replace. During his 1998 presidential campaign, and in advance of the 25 July elections to the Assembly, Chávez had maintained that the new body would immediately have precedence over the existing National Assembly and the courts, including the power to dissolve them if it so chose. Against this, some of his opponents, including notably the chief justice of the supreme court, Cecilia Sosa Gomez, argued that the Constitutional Assembly must remain subordinate to the existing institutions until the constitution it produced had been ratified. In mid August 1999, the Constitutional Assembly moved to restructure the nations judiciary, giving itself the power to fire judges, seeking to expedite the investigations of corruption outstanding against what the New York Times estimated were nearly half of the nation's 4700 judges, clerks, and bailiffs. On 23 August, the supreme court voted 8 6 that the Assembly was not acting unconstitutionally in assuming those powers; however, the next day Cecilia Sosa Gomez resigned in protest. Over 190 judges were eventually suspended on charges of corruption. Eventually the Supreme Court was also dissolved and new judges were appointed that were supporters of Chávez. On 20 November 1999 the Constitutional Assembly presented the proposed constitution that was to be accepted or rejected by the nation's voters. With 350 articles, it was one of the world's lengthiest. A general tendency of this Constitution is that it attempts to establish a participatory as well as a representative democracy. On specific points, it changes the country's official name from "Republic of Venezuela" to "Bolivarian Republic of Venezuela". It also increased the presidential term of office from five to six years, allowed for two consecutive presidential terms rather than one, and introduced provisions for national presidential recall referendums—that is, Venezuelan voters gained the right to remove the president from office before the expiration of his presidential term. Such referendums are activated by a petition to do so with the required number of signatures. The presidency was given more power, including the power to dissolve the National Assembly. The new constitution converted the formerly bicameral National Assembly into a unicameral legislature, and stripped it of many of its former powers. Provisions were made for a new position, the Public Defender, an office with the authority to check the activities of the presidency, the National Assembly, and the constitution. Chávez characterized the Public Defender as the guardian of the "moral branch" of the new Venezuelan government, tasked with defending public and moral interests. On 15 December 1999, after weeks of heavy rain, statewide mudslides claimed the lives of an estimated 30,000 people. Critics claim Chávez was distracted by the referendum and that the government ignored a civil defense report, calling for emergency measures, issued the day the floods struck. However, Chávez's government rejected these claims. Chávez then personally led the relief effort afterwards. Subsequent mudslides in 2000 left 3 dead.
2000-2001: қайта сайлау, жарлықпен басқару, жер реформасы
Жаңа бірпалаталы Ұлттық Ассамблеяға сайлау 2000 жылдың 30 шілдесінде өтті. Осы сайлау барысында Чавес өзі де қайта сайлануға түсті. Сайлауға дейін Чавес үкіметтің үш саласын да бақылауда ұстады. Бірақ, президенттік сайлау халықтың еркін білдіргені заңды деп саналды. Кейін, 2000 жылдың 3 желтоқсанында жергілікті сайлаулар мен референдум өтті. Чавес қолдаған референдумда Венесуэланың еңбек одақтарын мемлекеттік бақылауда сайлау өткізуге міндеттейтін заң да ұсынылды. Бұл референдумды Халықаралық Еңбек Ұйымы сияқты халықаралық еңбек ұйымдары үкіметтің кәсіподақтардың ішкі істеріне артық араласуы деп сынады және Венесуэлаға санкция салу мүмкіндігін ескертті.
Elections for the new unicameral National Assembly were held on 30 July 2000. During this same election, Chávez himself stood for reelection. Going into the elections, Chávez had control of all three branches of government. However, they concluded that the presidential election legitimately expressed the will of the people. Later, on 3 December 2000, local elections and a referendum were held. The referendum, backed by Chávez, also proposed a law that would force Venezuela's labor unions to hold state monitored elections. The referendum was widely condemned by international labor organisations—including the International Labour Organization—as undue government interference in internal union matters; these organisations threatened to apply sanctions on Venezuela.
Жарлықпен құқық беретін актілер мен ережелер
2000 жылдың мамыр және шілде айларындағы сайлаулардан кейін Чавес Ұлттық Ассамблеяның өкілеттік беру актісін қабылдауын қолдады. Бұл акт Чавеске бір жылға декрет арқылы билік жүргізуге мүмкіндік берді. 2001 жылдың қарашасында, Өкілеттік беру актісінің мерзімі аяқталуға аздай қалғанда, Чавес оны өзінің бағдарламаларын іске асыруға бағытталған 49 заң жиынтығын енгізу үшін пайдаланды. Олардың ішінде мұнай өнеркәсібіне мемлекеттік бақылауды күшейтуге арналған Көмірсутектер заңы да болды. Заң мұнай өндіру саласындағы трансулттық компанияларға салынатын салықты 30%-ға дейін арттырды және «аралас компанияларда» мемлекеттік қатысудың ең төменгі деңгейін 51% деп белгіледі, осы арқылы мемлекеттік мұнай компаниясы Petróleos de Venezuela S. A. (PDVSA) жеке компаниялармен бірлесіп өнеркәсіпті басқару мүмкіндігіне ие болды. Чавестің президенттігінің алғашқы жылдарында мұнайдан түскен үлкен табыс болды, ал экономикалық өсім 4 пайызды құрады. Чавес әкімшілігі сондай-ақ бастауыш мектептерге бір миллион оқушының қабылдануының артқанын хабарлады. Экономикалық қайта бөлуге жасалған алғашқы маңызды қадам болған 49 заңға қарсылық күшті болды. Чавес өзімен келіспеген көптеген әлеуметтік топтармен қарым-қатынасы және Мұхаммед Хатами, Саддам Хусейн және Муаммар Каддафи сияқты даулы президенттермен тығыз байланысы оның беделін түсірді. 49 заңға наразылық білдіру үшін наразылық акциялары өтті. Лопес Майяның сөзіне сүйенсек, осы кезде Федекамаралардың президенті Педро Кармона Эстанга оппозициялық қозғалыстың жетекшісі ретінде көзге шықты. «Паро» мыңдаған адамды қамтыды. Ереуілдің басталуымен үкімет пен оппозицияның ұстанымдары қатаңдады. Оппозиция 49 заңға түзетулер енгізілмесе, мәселені шешу үшін тағы да көшеге шығатындарын ескертті, ал кейіннен заңдарды толығымен жоюды талап етті. Үкімет өз тарапынан заңдарға түзетулер енгізуді қарастырудан бас тартты.
After the May and July 2000 elections, Chávez backed the passage of an enabling act by the National Assembly. This act allowed Chávez to rule by decree for one year. In November 2001, shortly before the Enabling Act was set to expire, Chávez used it to put into place a set of 49 laws central to the implementation of his programs. These included a Hydrocarbons Law, through which it sought to gain greater state control over the oil industry. The law increased the transnational companies taxation in oil extraction activities to 30% and set the minimum state participation in "mixed companies" at 51%, whereby the state run oil company, Petróleos de Venezuela S. A. (PDVSA), could have joint control with private companies over industry. With large oil incomes in Chávez's first years of presidency, while economic growth was steady at four percent. Chávez's administration also reported an increase in primary school enrollment by one million students. The 49 laws, representing as they did the first major concrete step toward economic redistribution, were received with significant opposition. Chávez's clashes with multiple social groups he supposedly alienated and his close ties with controversial presidents Mohammad Khatami, Sadaam Hussein and Muammar Gaddafi also hurt his approval rating. to protest the 49 laws. According to López Maya, at this time the president of the Fedecamaras, Pedro Carmona Estanga, emerged as the leader of the opposition movement. The paro attracted thousands of people. With the strike, the positions of both government and opposition became more intractable. The opposition warned that if the 49 laws were not amended, they would take to the streets again to attempt to force the issue, and later demanded the outright revocation of the laws. The government, for its part, refused to consider amending the laws.
2002: Төңкеріс және ереуіл/бұғаттау
2001 жылғы желтоқсанда басталған азаматтық наразылық 2002 жылға дейін жалғасты. Оппозиция "Демократия және бостандық координациялық тобын" құрды, кейіннен ол "Демократиялық координатор" (Coordinadora Democrática, CD) деп белгілі болды. 23 қаңтарда оппозиция үлкен шеру ұйымдастырды, оған үкімет тарапынан қолдау көрсетушілердің қарсы шеруымен жауап берілді. 4 ақпанда үкіметті қолдаушылардың шеруі бірнеше қалада оппозициялық шерулерге қарсы шықты. Экономист Франсиско Родригестің сөзіне сүйенсек, "2002 жылдың бірінші тоқсанында ЖІӨ 4,4 пайызға төмендеді және валюта құнының 40 пайыздан астам бөлігі жоғалды. Осы жылдың қаңтарында-ақ Орталық банк валютаны қорғауға жасаған сәтсіз әрекеттер нәтижесінде 7 миллиард доллардан астам қаражатты жоғалтты. Экономикалық дағдарыс саяси дағдарыстан бұрын басталды – бұл факті кейінірек саяси қырқыстардан кейін ұмытылып қалды." CTV, Fedecámaras және басқа да оппозициялық топтардың қолдауымен 2002 жылдың 9 сәуіріне бір күндік ереуілге шақырды; кейін ереуіл мерзімі 24 сағатқа ұзартылды, содан кейін ол мерзімсіз деп жарияланды және 11 сәуірде наразылық ретінде Каракастағы PDVSA штаб-пәтеріне шеру ұйымдастыруға шақырылды. 11-і күні таңертең PDVSA кеңсесінің алдында жүздеген мың адам жиналғанда, CTV жетекшісі Карлос Ортега кенеттен Милафлорестегі президенттік сарайға қарай шеруді жалғастыруға шақырды, "Ұлы жауапкершілікпен біздің ұлт атынан демократиялық Венесуэла үшін өтініш жасап, бұл халық толқынының Милафлореске бірігіп, Венесуэла халқының сатқынын қууға бару мүмкіндігін жоққа шығармаймын" деді. Алайда, Милафлорес 9 сәуірден бері Чавестің жақтастарымен қоршалып алынған еді; оппозицияның ниеттері туралы хабар тарағаннан кейін мыңдаған адамдар Чавес тарапын күшейту үшін ағылып келді. Түстен кейін екі топтың арасы шамамен 200 метрді құрады. Сағат 14:30-да атыс басталды, нәтижесінде Чавестің жақтастары мен оппозиция өкілдері қаза тапты, оқиғаға кінәлі тарапты анықтау қиын болды. Атыс басталғаннан кейін вице-адмирал Рамирес Перес басқаратын наразы әскери шенеуніктер тобы телеарнадан сөйлеп, "Республика Президенті халықтың сенімін сатты, ол снайперлер арқылы бейкүнә адамдарды өлтіруде. Жақында ғана Каракаста алты адам қаза тауып, ондаған адам жарақат алды" деді және осы себепті олар Чавесті Венесуэла президенті ретінде танымайтындарын мәлімдеді. Чавес түстен кейін бірнеше рет "cadena" деп аталатын, яғни мемлекеттік телеарналарды басып алып, хабар тарату арқылы наразылық білдірушілерді үйлеріне қайтуға шақырды, ұзақ жазылған сөздерін ойнатты және осы зорлық-зомбылық туралы хабар таратуды тоқтатуға тырысты. Венесуэла Қарулы Күштерінің Бас қолбасшысы Лукас Ринкон Ромеро жалпыұлттық хабарлама арқылы Чавестің президенттік лауазымынан кеткенін жариялады. Чавес әскери базада ұсталған кезде әскери жетекшілер Федекамаралардың президенті Педро Кармонаны Венесуэланың уақытша президенті етіп тағайындады. Кармона парламент пен Жоғарғы сотты тарату, омбудсменді жою және губернаторлар мен мэрлерді қызметтен босату туралы жарлық шығарды. Ол сонымен қатар елдің атын Венесуэла Республикасы деп өзгертті және Чавестің негізгі әлеуметтік және экономикалық саясатын кері қайтарды. Кармонаның жарлықтарынан кейін Каракаста Чавес жақтастарының көтерілісі мен тонаулар басталды. Бұл оқиғаларға жауап ретінде Чавесқа адал Венесуэла сарбаздары қарсы төңкеріске халықтан кең қолдау сұрады. Кейіннен бұл сарбаздар президенттік сарайға шабуыл жасап, оны қайта басып алды және Чавесті тұтқындықтан босатып алды. Венесуэла тарихындағы ең қысқа өмір сүрген үкімет құлатылды, ал Чавес 2002 жылдың 13 сәуірінде президенттік лауазымына қайта оралды. Осы оқиғадан кейін Ринкон Чавес тарапынан Армия қолбасшысы, ал кейіннен 2003 жылы Ішкі істер министрі болып қайта тағайындалды.
The atmosphere of heightened confrontation initiated by the December 2001 paro cívico continued into the year 2002. The opposition formed a "Coordinating group for Democracy and Freedom," later known as the Democratic Coordinator (Coordinadora Democrática, CD) to organise joint action against the government. On 23 January, the opposition staged a massive march, which was met by a counter march by government sympathisers. On 4 February, a pro government march was countered by opposition marches in several cities. According to economist Francisco Rodríguez, "real GDP contracted by 4.4 percent and the currency had lost more than 40 percent of its value in the first quarter of 2002 As early as January of that year, the Central Bank had already lost more than $7 billion in a futile attempt to defend the currency [an] economic crisis had started well before the political crisis—a fact that would be forgotten in the aftermath of the political tumult that followed." The CTV, supported by Fedecámaras and other opposition groups, called for a one day strike for 9 April 2002; later it extended the strike for 24 hours, and then announced that it would be indefinite, and called for a march to the PDVSA headquarters in Caracas on 11 April in protest. On late morning of the 11th, by which time hundreds of thousands of people were standing outside the PDVSA offices, CTV leader Carlos Ortega suddenly called for a continuation of the march to the presidential palace at Milaflores, saying "With a great sense of responsibility I address our nation to request in the name of democratic Venezuela. I do not rule out the possibility that the crowd, this human river marches united to Milaflores to expel a traitor to the Venezuelan people." At this time, however, Milaflores was already surrounded by Chávez supporters who had been conducting a vigil there since 9 April; and, when news of the opposition's movements spread, thousands more rushed there to augment the pro Chávez side. By early afternoon the two sides were about 200 metres apart. Around 2:30, shooting began with gunfire killing both Chávez supporters and opposition while causing great confusion of who committed the violent actions. After the shooting had begun, a group of dissident military officers, headed by Vice Admiral Ramirez Pérez, appeared on television and stated that "The President of the Republic has betrayed the trust of the people, he is massacring innocent people with snipers. Just now six people were killed and dozens wounded in Caracas." and that because of this they no longer recognised Chávez as president of Venezuela. Chávez took over the Venezuelan airwaves several times in the early afternoon in what is termed a cadena, or a commandeering of the media airwaves to broadcast public announcements, asking protesters to return to their homes, playing lengthy pre recorded discourses, and attempting to block coverage of the ensuing violence. Lucas Rincón Romero, Commander in Chief of the Armed Forces of Venezuela, announced in a nationwide broadcast that Chávez had tendered his resignation from the presidency. While Chávez was held in a military base, military leaders appointed the President of the Fedecámaras, Pedro Carmona, as Venezuela's interim president. Carmona issued a decree dissolving parliament and the supreme court, abolishing the ombudsman, and firing governors and mayors. He also reverted the country's name to República de Venezuela and reversed Chávez's main social and economic policies. Carmona's decrees were followed by pro Chávez uprisings and looting across Caracas. Responding to these disturbances, Venezuelan soldiers loyal to Chávez called for massive popular support for a counter coup. These soldiers later stormed and retook the presidential palace, and retrieved Chávez from captivity. The shortest lived government in Venezuelan history was thus toppled, and Chávez resumed his presidency on the night of Saturday, 13 April 2002. Following this episode, Rincón was reappointed by Chávez as Commander of the Army, and later as Interior Minister in 2003.
Төңкеріс туралы дау
2002 жылы сәуірде Чавес президенттік лауазымға қайта келгеннен кейін, бірнеше тергеу жүргізуді бұйырды. Олардың ресми нәтижелері Чавестің 2002 жылғы төңкеріске АҚШ қолдау көрсеткені туралы мәлімдемесін растады. 2002 жылдың 16 сәуірінде Чавес АҚШ тіркеу нөмірі бар ұшақтың Венесуэланың Орчила аралындағы әуе базасына келгенін және сол жерде ол тұтқынға алынғанын мәлімдеді. 2002 жылдың 14 мамырында Чавес АҚШ-тың сәуірдегі төңкеріске қатысқандығының нақты дәлелі бар екенін мәлімдеді. Ол төңкеріс кезінде Венесуэланың радарлық суреттері АҚШ әскери кемелері мен ұшақтарының Венесуэла сулары мен әуе кеңістігінде болғанын көрсеткенін айтты. The Guardian басылымында Уэйн Мэдсеннің (сол кезде) солшыл басылымдарда жазатын, конспирологиялық теориялардың жақтасы және бұрынғы Әскери-теңіз күштерінің аналитигі, сондай-ақ Джордж Буш әкімшілігінің сыншысы) АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қатысқандығы туралы мәлімдемесі жарияланды. АҚШ сенаторы Кристофер Додд Вашингтонның Чавестің биліктен кетуіне келісім берген сияқты көрінетініне қатысты алаңдаушылықты тергеуді сұрады. Тергеу нәтижесінде «АҚШ шенеуніктері тиісті әрекет етіп, Венесуэла президентіне қарсы сәуірдегі төңкеріске ықпал етпеді» деген қорытындыға келді. Democracy Now! басылымының мәліметінше, ЦРУ құжаттары Буш әкімшілігінің 2002 жылғы сәуірдегі әскери төңкеріс жоспары туралы бірнеше апта бұрын білгенін көрсетеді. Олар 2002 жылдың 6 сәуіріндегі құжатқа сілтеме жасайды, онда: «Оппозициядағы әскери топтар осы айда президент Чавесқа қарсы төңкеріс ұйымдастыруға күш салуда» делінген. Венесуэла елшісі Уильям Браунфилдтің айтуынша, АҚШ елшілігі 2002 жылдың сәуірінде Чавеске төңкеріс жоспары туралы ескертті. АҚШ Мемлекеттік департаменті мен Бас инспектордың кеңсесі жүргізген тергеуде «АҚШ-тың Венесуэлаға көмек көрсету бағдарламалары, соның ішінде Демократияны дамыту ұлттық қоры (NED) қаржыландыратын бағдарламалары АҚШ заңдарымен немесе саясатымен сәйкес келмейтінін» немесе «төңкеріске тікелей ықпал еткенін немесе оған ықпал етуді көздегенін» көрсететін ешқандай дәлел табылған жоқ. Чавес төңкерістен кейін АҚШ оны құлатуға тырысатынын да мәлімдеді. 2002 жылдың 6 қазанында ол жаңа төңкеріс жоспарын жолынан қайтарғанын, ал 2002 жылдың 20 қазанында Еуропаға сапарынан оралғанда қастандықтан мүжілгенін мәлімдеді. Чавес келісімге ұмтылып, кейбір министрлерін оппозицияға көбірек ұнайтын адамдармен алмастырды, ақпан айында жұмыстан босатылған PDVSA менеджерлерін қайта қызметке орналастырып, олардың орнын алмастырғандарды алып тастады, сондай-ақ үкімет пен оппозиция арасында делдалдық жасауға көмектесу үшін елге түрлі халықаралық тұлғалар мен ұйымдарды шақырды. Чавес төңкеріс әрекетінің қайталану мүмкіндігін азайту үшін тағы бір шара қолданды: ол әскери қызметшілердің арасында қолдауды күшейтуге тырысты, ардагерлерге арналған қолдау бағдарламаларын, жұмысқа орналастыруды және жәрдемақыларды арттырды. Ол сондай-ақ жаңа азаматтық-әскери даму бастамаларын жариялады. Осы шараларға қарамастан, 2002 жылдың қалған бөлігінде шиеленіс сақталды. 22 қазанда генерал Энрике Медина Гомес басқаратын, төңкеріске қатысқандары үшін қызметінен шеттетілген 14 әскери офицер Каракастың шығысындағы бай ауданда орналасқан Франсия де Алтамира алаңын басып алып, оны «азат етілген аумақ» деп жариялады. Қараша айының басында Каракастың орталық қаласында үкімет пен оппозиция демонстранттары арасында ірі қақтығыс болды; айдың ортасында Каракастың Боливар алаңында қалалық полиция мен Ұлттық гвардия арасында атыс болды, нәтижесінде үш адам қаза тапты.
After Chávez resumed his presidency in April 2002, he ordered several investigations to be carried out, and their official results supported Chávez's assertions that the 2002 coup was sponsored by the United States. On 16 April 2002, Chávez claimed that a plane with U. S. registration numbers had visited and been berthed at Venezuela's Orchila Island airbase, where Chávez had been held captive. On 14 May 2002, Chávez alleged that he had definitive proof of U. S. military involvement in April's coup. He claimed that during the coup Venezuelan radar images had indicated the presence of U. S. military naval vessels and aircraft in Venezuelan waters and airspace. The Guardian published a claim by Wayne Madsen – a writer (at the time) for left wing publications, conspiracy theorist and a former Navy analyst and critic of the George W. Bush administration – alleging U. S. Navy involvement. U. S. Senator Christopher Dodd, D CT, requested an investigation of concerns that Washington appeared to condone the removal of Mr Chavez, which subsequently found that "U. S. officials acted appropriately and did nothing to encourage an April coup against Venezuela's president", nor did they provide any naval logistical support. According to Democracy Now!, CIA documents indicate that the Bush administration knew about a plot weeks before the April 2002 military coup. They cite a document dated 6 April 2002, which says: "dissident military factions are stepping up efforts to organize a coup against President Chávez, possibly as early as this month." According to William Brownfield, ambassador to Venezuela, the US embassy in Venezuela warned Chávez about a coup plot in April 2002. The United States Department of State and the investigation by the Office of the Inspector General found no evidence that "US assistance programs in Venezuela, including those funded by the National Endowment for Democracy (NED), were inconsistent with US law or policy" or " directly contributed, or was intended to contribute, to [the coup d'état]." Chávez also claimed, during the coup's immediate aftermath, that the U. S. was still seeking his overthrow. On 6 October 2002, he stated that he had foiled a new coup plot, and on 20 October 2002, he stated that he had barely escaped an assassination attempt while returning from a trip to Europe. Chávez attempted conciliation by replacing some of his cabinet ministers with people more acceptable to the opposition, reinstating the PDVSA managers whom he had fired in February and removing their replacements, and inviting various international figures and organisations to the country to help mediate between the government and opposition. Chávez also took another measure to reduce the likelihood of a recurrence of the coup attempt: he sought to strengthen support among rank and file soldiers by boosting support programs, employment, and benefits for veterans. He also promulgated new civilian military development initiatives. Despite these measures, conflict simmered throughout the rest of 2002. On 22 October 14 military officers who had been suspended for participating in the coup, led by General Enrique Medina Gómez, occupied the Francia de Altamira Plaza in a wealthy Eastern Caracas neighbourhood and declared it a "liberated territory". In early November, there was a major clash of government and opposition demonstrators in downtown Caracas; and, in the middle of the month, a shootout which resulted in three deaths occurred in Caracas' Bolivar Plaza between the Metropolitan Police and the National Guard.
Жалпы ереуіл
Федекамарас пен CTV 2002 жылдың 2 желтоқсанында басталатын төртінші "paro cívico" шақыруға шақырды. Бұл ереуіл 2002–2003 жылдардағы Венесуэланың жалпы ереуілі ретінде белгілі болды және төрт ереуілдің ең маңыздысы саналды. 4 желтоқсанда оппозиция қайта дауыс беру референдумы үшін қол жинау күнін жариялады. Ереуілдің басты факторы – Petróleos de Venezuela компаниясында өндірісті тоқтату болды, бұл басшылықтың жұмыскерлерді кәсіпорындарға кіргізбеуі арқылы жүзеге асырылды. Кейбір мәліметтерге сәйкес, жабдықты істен шығару үшін компьютерлік парольдер де өзгертілді. Венесуэла сыртқы міндеттемелерін орындау үшін мұнай импорттауға көшті; ішкі нарықта автокөліктерге арналған бензинге қол жеткізу қиын болды, көптеген жанармай құю станциялары жабылды, ал қалғандарында ұзақ кезектер пайда болды. Көптеген жекеменшік бизнес ереуілге қолдау көрсеткендіктен немесе отын тапшылығы мен экономикалық дағдарыс салдарынан жабылды немесе қысқартылған жұмыс режиміне көшті. Ереуілдің алғашқы апталарында Чавесқа қарсы және оның жақтастары тарапынан үлкен шерулер өтті, оппозиция 9 желтоқсанда оны мерзімі белгіленбегенге дейін ұзартуға шешім қабылдады. 2003 жылдың ақпан айында ереуіл әлсірегенге дейін, ол ауыр экономикалық салдарға әкелді. 2003 жылдың бірінші тоқсанында елдің ЖІӨ-сі 25%-ға төмендеді; ереуілге дейін және кейін шамамен 15% болған ашық жұмыссыздық 2003 жылдың наурызында 20,3%-ға жетті; 2003 жылы өндірілген шикі мұнай көлемі алдыңғы жылға қарағанда 5%-ға азайды, ал тазартылған мұнай өнімдерінің көлемі 17%-ға төмендеді. 2003 жылдың ақпан айында ереуіл әлсіреген кезде, "шағын және орта бизнес есіктерін қайта ашып, ереуіл енді бизнестерін толық құртуға әкелетін "өз-өздерін жоюға" ұласу қаупі бар екенін мойындады". Үкімет PDVSA компаниясының бақылауын біртіндеп қайта орнатып, мұнай өндірісі ереуілге дейінгі деңгейге жетті. Ереуілден кейін үкімет 18 000 PDVSA қызметкерін, яғни компания жұмыс күшінің 40%-ын жұмыстан босатты.
Fedecámaras and the CTV called for a fourth paro cívico to begin on 2 December 2002. This strike, known as the Venezuelan general strike of 2002–2003, turned out to be the most significant of the four strikes. On 4 December, the opposition called for a day of signature gathering for a recall referendum. The key element of the paro was the stoppage of production at Petróleos de Venezuela, which was effected by management's locking workers out of facilities. According to some sources, it also included changing computer passwords so as to disable equipment. Venezuela had to begin importing oil to meet its foreign obligations; domestically, gasoline for cars became virtually unobtainable, with many filling stations closed and long queues at others. Many privately owned businesses closed or went on short time, some out of sympathy for the strike, others because of the fuel shortage and economic paralysis. Large pro and anti Chávez marches were held in the first weeks of the strike, which on 9 December the opposition had declared to be of indefinite duration. Before the strike began to dissolve in February 2003, it produced severe economic dislocation. The country's GDP fell 25% during the first trimester of 2003; open unemployment, which was running about 15% before and after the shutdown, reached 20.3% in March 2003; the volume of crude oil produced was 5% less in 2003 than the previous year; and the volume of refined oil products was 17% less. The strike began to dissolve in February 2003, when "small and medium sized businesses reopened their doors, admitting that the strike now threatened to turn into a 'suicide watch' that could well bankrupt their businesses for good." The government gradually reestablished control over PDVSA and oil production reached pre strike levels. In the aftermath of the strike, the government fired 18,000 PDVSA employees, 40% of the company's workforce.
2003-2004: қайта шақыру туралы дауыс беру
2003 және 2004 жылдары Чавес бірқатар әлеуметтік және экономикалық науқандарды іске қосты, бұл алғаш рет мүмкін болды, себебі ол жақсы экономикаға ие болды және мұнай өнеркәсібі – Венесуэла экспортының 80% құнын, оның ЖІӨ-нің 25% және үкімет кірісінің 50% құрайтын сала – алғаш рет жаушылық басқаруда болмады. 2003 жылдың шілдесінде ол "Робинсон миссиясын" іске қосты, бұл 1999 жылғы сайлауға дейін сауатсыз болған 1,5 миллионнан астам венесуэлалық ересектерге тегін оқу, жазу және арифметика сабақтарын ұсынуға бағытталған науқан. 2003 жылдың 12 қазанында Чавес "Гуаикайпуро миссиясын" бастады, ол Венесуэланың жергілікті халқының тіршілігін, дінін, жерін, мәдениетін және құқықтарын қорғауға бағытталған бағдарлама. 2003 жылдың соңында Венесуэла президенті "Сукре миссиясын" (тәуелсіздік соғысының батыры генерал Антонио Хосе де Сукре есімімен аталған) іске қосты, ол негізінен жоғары білім беруге стипендия беру бағдарламасы. 2005 жылға қарай, ол әр жыл сайын 100 000-ға жуық гранттарды табысы аз, бірақ дарынды студенттерге берді, бұрын қаржылық жағдайына байланысты университеттерге қабылдана алмаған жандарға көмектесті. 2003 жылдың қарашасында Чавес Венесуэланың бес миллион мектеп бітірушісіне оқуды толықтыру және диплом алу мүмкіндігін беруді уәделеген "Рибас миссиясын" жариялады. "Робинсон миссиясының" құрылған күнінің бір жылдығында Чавес Каракастағы Тереза Карреньо театрында бұрын сауатсыз болған 50 мың венесуэлалықтың алдында: "Біз бір жыл ішінде 1 250 000 венесуэлалықты бітірдік" деді. Дегенмен, маңызды кері кетулер де болды. Атап айтқанда, 2002 жылы инфляция 31%-ға дейін өсті және 2003 жылы 27%-ды құрады, бұл кедейлерге үлкен қиындықтар туғызды. 2004 жылдың 9 мамырында Каракас маңындағы фермаға жасалған шабуыл кезінде 126 колумбиялық азамат ұсталды. Чавес оларды өзінің билігін күшпен құлатуды көздеген, шетелден қаржыландырылатын жартылай әскери күш деп айыптады. Бұл оқиғалар венесуэлалық қоғамның Чавес жақтастары мен қарсыластары арасындағы өте қатыгез және зорлық-зомбылыққа толы поляризациясын одан әрі күшейтті. Чавестің 2004 жылғы төңкеріс әрекеті туралы айыптаулары бүгінге дейін дау туғызып, күмәндіктерді қоздыруда. 2003 жылдың басында және ортасында Súmate – халықтық бастамадағы, ерікті азаматтардан құралған сайлау құқықтарын қорғау ұйымы – Чавестің 1999 жылғы Конституциясында көзделген президенттің қызметтен алынуына қатысты ережелерді іске асыру үшін қажетті миллиондаған қол жинау процесін бастады. 2003 жылдың тамызында шамамен 3,2 миллион қол қойылды, бірақ олар Ұлттық сайлау кеңесінде (CNE) Чавес жақтастары көпшілікпен қабылданбады, себебі олардың көп бөлігі Чавестің президенттік мерзімінің ортасынан бұрын жиналған. Кейін оппозиция және халықаралық ақпарат құралдарында Чавестің петицияға қол қойғандарға жазалау шараларын қолданғаны туралы хабарлар пайда болды, ал Чавес жақтастары жұмыс берушілері оларды жұмыс орындарында қол қоюға мәжбүрлегенін айтты. 2003 жылдың қараша айында оппозиция төрт күннің ішінде 3,6 миллион адамның қолы қойылған жаңа петиция жинады. Чавестің қол қойғандарға қарсы алаяқтық жасады деген айыптаулары бүкіл елде көтерілістерге әкелді. Конституцияда президенттің қызметтен алынуына рұқсат беретін ереже сайлаушылардың 20% қол қоюын талап етеді. Сонымен қатар, жеке куәлік нөмірлері (cedulas) және петицияға қол қойғандардың жеке басы құпия емес, тіпті Луис Таскон – Чавестің партиясының (Бесінші Республика қозғалысы MVR) және Тачира штатының коммунистік партиясының Ұлттық Ассамблеясының депутаты – оларды жариялады. Үкімет заңсыз көшіп келгендер мен босқындарға азаматтық беру арқылы сайлаушылар тізімін ұлғайтты деп айыпталды; ал оппозиция бұл дауыс беру үшін азаматтық беру бағдарламасы деп мәлімдеді. Референдумға дейін сайлаушылардың саны 2 миллионға өсті, бұл іс жүзінде президенттің қызметтен алынуы үшін қажетті 20% шекті көтерді. Кейбір хабарларға сәйкес, Чавес және оның одақтастары ашық түрде жарияланған петицияға қол қойғандарды жазалап отыр. Олардың арасында мемлекеттік министрліктер, PDVSA мемлекеттік мұнай компаниясы, Каракас метрополитені және Чавестің саяси одақтастары басқаратын мемлекеттік ауруханалар бар. Ақырында, оппозиция басшылары CNE-ге 2 436 830 қол қойылған жарамды петиция ұсынғаннан кейін, президенттің қызметтен алынуы туралы референдумды шақыру туралы өтініш берді, және 2004 жылдың 8 маусымында CNE референдумды шақырды. Чавес және оның саяси одақтастары бұған "жоқ" дауысымен қайта шақыруды қабылдамауды көтермелеу үшін қолдаушыларын жұмылдыру арқылы жауап берді. 2004 жылдың 15 тамызында қайта шақыру туралы дауыс беру өтті. Рекордтық дауыс берушілер 59% "жоқ" деп дауыс беріп, қайта шақыру әрекетін жеңді. Сайлауды Картер орталығы мен Америка мемлекеттері ұйымы бақылады және оны әділ және ашық деп мойындады. Еуропалық Одақ байқаушылары қатыспады, себебі үкімет олардың қатысуына тым көп шектеулер қойған. Сынаушылар нәтижелерді жалған деп мәлімдеді, шын нәтижелер жарияланған нәтижелерге кері болғандығын көрсететін құжаттарға сілтеме жасады және дауыс беру машиналарын үкімет меншігінде болуі туралы сұрақтар қойды. "Жалғандаудың кең таралғаны" туралы айыптаулар жасалды және Картердің қорытындылары күмәнді деп бағаланды, бірақ бес басқа оппозициялық сауалнамалар Чавес жеңіске жеткенін көрсетті. Америка мемлекеттері ұйымы байқаушылары және тартыншақ Буш әкімшілігі нәтижелерді мақұлдады, бірақ Гарвард университетінен Рикардо Хаусманн және MIT-ден Роберто Ригобон сияқты бірнеше сынаушылар сайлаудағы кейбір процедуралар үкіметтің алдауына мүмкіндік бергенін айтты. Картер орталығы Тейлордың "талдауының бір моделінде қателік болғанын, бірақ нақты нәтиже статистикалық мүмкіндік шегінде екенін" мойындады. Қуанышпен толған Чавес кедейлікке де, "империализмге" де қарсы күшін екі есеге арттыруға уәде берді, сонымен қатар қарсыластарымен диалог құруға дайын екенін мәлімдеді. Чавестің үкіметі кейін Súmate ұйымының негізін қалаушыларын шетелден қаржы алғаны үшін, сайлаушыларға білім беруге бағытталған қаражатты алғаны үшін мемлекетке қарсы қылмыс жасады және құлық жасады деп айыптады, бұл адам құқықтары ұйымдары мен АҚШ үкіметінен пікірлерге әкелді. Сот процесі бірнеше рет кейінге жылдырылды. 2006 жылғы президенттік сайлауға дейін Венесуэлаға көшіп келген иммигранттарды тіркеуді жеделдетуге бағытталған "Жеке куәлік миссиясы" іске қосылды, соның ішінде Чавестің үкіметтік жәрдемесінен пайда көріп отырған Чавес жақтастары да болды. Чавес сонымен қатар жерді қайта бөлу және әлеуметтік көмек бағдарламаларын кеңейту үшін көптеген жаңа "Боливарлық миссияларды" рұқсат етіп, қаржыландырды, оның ішінде "Вуэльта аль Кампо миссиясы"; 2005 жылдың маусымында басталып, екінші және үшінші кезеңдері бүкіл ел бойынша орта (диагностикалық орталық) және жоғары (аурухана) денсаулық сақтау мекемелерін салуға, қаржыландыруға және қайта жаңартуға бағытталған "Барио Адентро миссиясы"; және азаматтық милиция құрған "Миранда миссиясы". Сонымен қатар, Венесуэла дәрігерлері жаңа Боливарлық мекемелерге мемлекеттік қаражаттың бұрынғы мекемелерден ауыстырылуына наразылық білдірді, олар кубалық дәрігерлер басқарады. Чавес 2004 және 2005 жылдары Венесуэланың сыртқы қатынастарында жаңа екі және көпжақты келісімдер арқылы, соның ішінде гуманитарлық көмек және құрылыс жобалары арқылы көп көңіл бөлді. Чавес түрлі деңгейде сәттілікпен Аргентинаның Нестор Киршнер, Қытайдың Ху Цзиньтао, Кубаның Фидель Кастро, Иранның Махмуд Ахмадинежад және Ресейдің Владимир Путин сияқты көптеген шетелдік көшбасшылармен байланыс жасады. 2005 жылдың 4 наурызында Чавес АҚШ қолдаған Америка еркін сауда аймағының (FTAA) "өлгенін" жариялады. Чавес неолибералдық даму моделі Латын Америкалықтардың өмірін жақсартуда толығымен сәтсіз болғанын және капитализмге қарсы жаңа модель қажет екенін мәлімдеді...
In 2003 and 2004 Chávez launched a number of social and economic campaigns which had become possible as for the first time he had a good economy and the oil industry, which produces 80% of Venezuela's exports by value, 25% of its GDP, and 50% of the government's income, was for the first time not under hostile management. In July 2003 he launched "Mission Robinson", billed as a campaign aimed at providing free reading, writing and arithmetic lessons to the more than 1.5 million Venezuelan adults who were illiterate prior to his 1999 election. On 12 October 2003, Chávez initiated "Mission Guaicaipuro", a program billed as protecting the livelihood, religion, land, culture, and rights of Venezuela's indigenous peoples. In late 2003, the Venezuelan president launched "Mission Sucre" (named after independence war hero General Antonio Jose de Sucre), which is primarily a scholarship program for higher education. As of about 2005, it was giving out about 100,000 need based grants each year to bright students who would have been financially barred from university education in the past. In November 2003, Chávez announced "Mission Ribas", with the promise of providing remedial education and diplomas for Venezuela's five million high school dropouts. On the first anniversary of Mission Robinson's establishment, Chávez stated in Caracas's Teresa Carreño theater to an audience of 50,000 formerly illiterate Venezuelans, "in a year, we have graduated 1,250,000 Venezuelans." Nevertheless, there were also significant setbacks. Notably, the inflation rate rocketed to 31% in 2002 and remained at the high level of 27% in 2003, causing a great deal of hardship for the poor. On 9 May 2004, a group of 126 Colombians were captured during a raid of a farm near Caracas. Chávez soon accused them of being a foreign funded paramilitary force who intended to violently overthrow his rule. These events merely served to further the extreme and violent polarization of Venezuelan society between pro and anti Chávez camps. Chávez's allegations of a putative 2004 coup attempt continue to stir controversy and doubts to this day. In early and mid 2003, Súmate, a grassroots volunteer civilian voter rights organization, began the process of collecting the millions of signatures needed to activate the presidential recall provision provided for in Chávez's 1999 Constitution. In August 2003, around 3.2 million signatures were presented, but these were rejected by the pro Chávez majority in the Consejo Nacional Electoral (CNE; "National Electoral Council") on the grounds that many had been collected before the midpoint of Chávez's presidential term. Reports then began to emerge among opposition and international news outlets that Chávez had begun to act punitively against those who had signed the petition, while pro Chávez individuals stated that they had been coerced by employers into offering their signatures at their workplaces. In November 2003, the opposition collected an entirely new set of signatures, with 3.6 million names produced over a span of four days. Riots erupted nationwide as allegations of fraud were made by Chávez against the signature collectors. The provision in the Constitution allowing for a presidential recall requires the signatures of 20% of the electorate in order to effect a recall. Further, the cedulas (national identity card numbers) and identities of petition signers are not secret, and in fact were made public by Luis Tascón, a member of the Venezuelan National Assembly representing Chávez' party (Fifth Republic Movement MVR) and the Communist Party of Venezuela of Táchira state. The government was accused of increasing the voter rolls by giving citizenship to illegal immigrants and refugees; and the opposition claimed that it was a citizenship for votes program. Voter registration increased by about 2 million people ahead of the referendum, which in effect raised the threshold of the 20% of the electorate needed to effect a recall. Reports again emerged that Chávez and his allies were penalizing signers of the publicly posted petition. Charges were made of summary dismissals from government ministries, PDVSA, the state owned oil corporation, the Caracas Metro, and public hospitals controlled by Chávez's political allies. Finally, after opposition leaders submitted to the CNE a valid petition with 2,436,830 signatures that requested a presidential recall referendum, a recall referendum was announced on 8 June 2004 by the CNE. Chávez and his political allies responded to this by mobilizing supporters to encourage rejection of the recall with a "no" vote. The recall vote itself was held on 15 August 2004. A record number of voters turned out to defeat the recall attempt with a 59% "no" vote. The election was overseen by the Carter Center and the Organization of American States, and was certified by them as fair and open. European Union observers did not attend, saying the government had placed too many restrictions on their participation. Critics called the results fraudulent, citing documents which indicated that the true results were the complete opposite of the reported ones, and raising questions about the government ownership of voting machines. "Massive fraud" was alleged and Carter's conclusions were questioned, although five other opposition polls showed a Chávez victory. While the OAS observers and a reluctant Bush administration, endorsed the results, a few critics, including economists Ricardo Hausmann of Harvard and Roberto Rigobon of MIT, alleged that certain procedures in the election may have allowed the government to cheat. The Carter Center admitted Taylor had "found a mistake in one of the models of his analysis which lowered the predicted number of tied machines, but which still found the actual result to lie within statistical possibility." A jubilant Chávez pledged to redouble his efforts against both poverty and "imperialism", while promising to foster dialogue with his opponents. Chávez's government subsequently charged the founders of Súmate with treason and conspiracy for receiving foreign funds, earmarked for voter education, from the United States Department of State through the National Endowment for Democracy, triggering commentary from human rights organizations and the U. S. government. The trial has been postponed several times. A program called "Mission Identity", to fast track voter registration of immigrants to Venezuela—including Chávez supporters benefiting from his subsidies—has been put in place prior to the upcoming 2006 presidential elections. Chávez also worked to expand his land redistribution and social welfare programs by authorizing and funding a multitude of new "Bolivarian Missions", including "Mission Vuelta al Campo"; the second and third phases of "Mission Barrio Adentro", both first initiated in June 2005 with the stated aim of constructing, funding, and refurbishing secondary (integrated diagnostic center) and tertiary (hospital) public health care facilities nationwide; and "Mission Miranda, which established a national citizen's militia. Meanwhile, Venezuela's doctors went on strike, protesting the siphoning of public funds from their existing institutions to these new Bolivarian ones, run by Cuban doctors. Chávez focused considerably on Venezuela's foreign relations in 2004 and 2005 via new bilateral and multilateral agreements, including humanitarian aid and construction projects. Chávez has engaged, with varying degrees of success, numerous other foreign leaders, including Argentina's Néstor Kirchner, China's Hu Jintao, Cuba's Fidel Castro, Iran's Mahmoud Ahmadinejad and Russia's Vladimir Putin. On 4 March 2005, Chávez publicly declared that the U. S. backed Free Trade Area of the Americas (FTAA) was "dead". Chávez stated that the neoliberal model of development had utterly failed in improving the lives of Latin Americans, and that an alternative, anti capitalist model would be conceived in order to increase trade and relations between Venezuela, Argentina and Brazil. Chávez also stated his desire that a leftist, Latin American analogue of NATO be established. Over the course of 2004 and 2005, the Venezuelan military under Chávez also began in earnest to reduce weaponry sourcing and military ties with the United States. Chávez's Venezuela is thus increasingly purchasing arms from alternative sources, such as Brazil, Russia, China and Spain. Friction over these sales escalated, and in response Chávez ended cooperation between the militaries of the two countries. He also asked all active duty U. S. soldiers to leave Venezuela. In October 2005, Chávez banished the Christian missionary organization "New Tribes Mission" from the country, accusing it of "imperialist infiltration" and harboring connections with the CIA. At the same time, he granted inalienable titles to over 6,800 square kilometres of land traditionally inhabited by Amazonian indigenous peoples to their respective resident natives, though this land could not be bought or sold as Western style title deeds can. Chávez cited these changes as evidence that his revolution was also a revolution for the defense of indigenous rights, such as those promoted by Chávez's Mission Guaicaipuro. During this period, Chávez placed much greater emphasis on alternative economic development and international trade models, much of it in the form of extremely ambitious hemisphere wide international aid agreements. For example, on 20 August 2005, during the first graduation of international scholarship students from Cuba's Latin American School of Medicine, Chávez announced that he would jointly establish with Cuba a second such medical school that would provide tuition free medical training—an ex gratia project valued at between $20 and 30 billion—to more than 100,000 physicians who would pledge to work in the poorest communities of the Global South. He announced that the project would run for the next decade, and that the new school would include at least 30,000 new places for poor students from both Latin America and the Caribbean. Chávez has also taken ample opportunity on the international stage to juxtapose such projects with the manifest results and workings of neoliberal globalization. Most notably, during his speech at the 2005 UN World Summit, he denounced development models that are organised around neoliberal guidelines such as liberalisation of capital flows, removal of trade barriers, and privatisation as the reason for the developing world's impoverishment. Chávez also went on to warn of an imminent global energy famine brought about by hydrocarbon depletion (based on Hubbert peak theory), stating that "we are facing an unprecedented energy crisis Oil is starting to become exhausted." In 2005, Chávez demanded the extradition of Luis Posada Carriles, accused of conspiring to bomb Cubana Flight 455. A Texas judge blocked the extradition on the grounds that he could be tortured in Venezuela; the Venezuelan embassy blamed the Department of Homeland Security for refusing to contest such accusations during the trial. Chávez also requested the extradition of former Venezuelan officers and members of Militares democraticos, Lt. German Rodolfo Varela and Lt. Jose Antonio Colina, who are wanted for bombing the Spanish and Colombian embassies after Chávez made a speech criticizing both governments.
2006-2008 жылдар
2005 жылдың желтоқсан айында BBC хабарлағандай, Чавес "2012 жылы президент сайлауына қайтадан қатысу үшін конституцияға өзгерістер енгізуді жасырмады". Ол 2021 жылы Венесуэла президенті қызметінен кетуге ниетті екенін мәлімдеді. Келесі жылы Чавес қайта сайлануға үміттенді, ал тамыз айында оның қолдау көрсеткіші 55%-ды құрады. 2006 жылы Чавес Венесуэланың БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде тұрақты емес орынға ие болуға үмітттенді; Вашингтон шенеуніктері Латын Америкасы және Кариб теңізі елдерін Гватемалаға дауыс беруге шақырды. Forbes журналы келтірген сарапшылар, егер Пекин Венесуэланың БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне кіруін қолдаса, Чавес Қытайға қажетті шикі мұнайдың 20%-ын жеткізуді ұсынатынын айтты. Чилиде баспасөз Венесуэланың су тасқынынан зардап шеккендерге көмек көрсетуі үкіметтің БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне мүше болу үшін қай елді қолдауға болатыны туралы шешім қабылдауына әсер етуі мүмкін деп алаңдады. Алайда Венесуэла 2006 жылдың қазан айында БҰҰ-ның 41 жеке дауыс беруінде Гватемаладан көп дауыс ала алмады. Дауыс берудегі тұрақтанған жағдайдың салдарынан Панама консенсус үміткері ретінде таңдалды және кейіннен Латын Америкасының Қауіпсіздік Кеңесіндегі орынға сайлауда жеңіске жетті. Сыртқы саясатының бағытына сәйкес Чавес Латын Америкасының бірнеше елдеріне, сондай-ақ Португалияға, Беларуське, Ресейге, Катарға, Сирияға, Иранға, Вьетнамға, Мали мен Бенинге барды. Гамбия президенті Яхья Джаммедің өтініші бойынша Чавес 2006 жылы Банжулда өткен Африка одағының саммитіне қатысты. Сондай-ақ, ол Қытай Халық Республикасы мен Малайзияға барды. 2006 жылы Чавес АҚШ-ты Колумбияны Венесуэланың қарсыласына айналдыруға тырысып баққандықтан айыптады. "АҚШ империясы бізге шабуыл жасап, арамызда араздық тудыру мүмкіндігін жібермейді. Бұл империяның стратегиясының бірі: бізді бөлініп қалуға тырысу", - деді Чавес АҚШ үкіметіне жауап ретінде. 2006 жылдың 3 желтоқсанында Чавес 63% дауыспен қайтадан OAS және Картер орталығының ұлттық сайлау сертификатын жеңіп алды. Жеңістен кейін Чавес социализмге қарай радикалды бетбұрыс жасауға уәде берді. Datos Information Resources мәліметтеріне сәйкес, 2003-2006 жылдар аралығында ең кедей топтардағы отбасылық табыстар 150%-дан астамға өсті. 2007 жылдың 8 қаңтарында президент Чавес министрлердің көпшілігін алмастыра отырып, жаңа кабинет құрды. Хорхе Родригес жаңа вице-президент болып тағайындалды, ол Жозе Висенте Рангельдің орнын басты. Чавес елдің ең ірі телефон компаниясын (Cantv) және электр секторының басқа да компанияларын қайта ұлттықтандыруға өкілеттік беруді сұрайтын жаңа заң жобасын Ұлттық Ассамблеяға жіберемін деп мәлімдеді. Ол сондай-ақ Орталық банктің дербестігін жоюды сұрады. 2007 жылдың 31 қаңтарында Венесуэланың Ұлттық жиналысы Чавеске 18 ай бойы белгілі бір аймақтарда жарлықпен басқару өкілеттігін беретін актіні мақұлдады. Ол өзінің Боливарлық революциясын жалғастырып, экономикалық және әлеуметтік өзгерістер енгізуді жоспарлап отыр. Ол экономиканың негізгі салаларын мемлекеттік меншікке қайтаруды қалайтынын айтты. Жаңа алты жылдық өкілеттігі басталған Чавес бұл заң Венесуэланың социалистік қоғамға айналуын нығайтатын "максималды революция" жаңа дәуірінің бастамасы болады дейді. Алайда, кейбір сыншылар оны бақылаусыз билік иелері билік басына көтерілген қадам деп атайды. 2007 жылғы 8 ақпанда Венесуэла үкіметі AES корпорациясынан Electricidad de Caracas компаниясының 82,14% үлесін сатып алу туралы келісімге қол қойды. AES президенті және бас директоры Пол Ханрахан келісім инвесторлардың құқықтарын құрметтейтін әділ процесс болғанын айтты. 2007 жылдың ақпан айында Венесуэла үкіметі Verizon Communications компаниясынан CANTV акцияларының 28,5% үлесін сатып алды. 2007 жылдың 30 сәуірінде Чавес Венесуэланың Халықаралық валюта қорынан (ХВҚ) және Дүниежүзілік банктен ресми түрде шығатынын жариялады, ол өзінің қарызын бес жыл бұрын төлеп, 8 миллион АҚШ долларын үнемдеді. 1999 жылы қарыз 3 миллиард АҚШ долларын құрады. Содан кейін Чавес Оңтүстік банкі деп аталатын аймақтық банк құру туралы жариялады және ХВҚ мен Дүниежүзілік банк дағдарысқа ұшырағанын айтты. Келесі күні ол Ориноко белдеуіндегі мұнай жобаларын қайтадан бақылауға алу ниеті туралы мәлімдеді, ол "дүниедегі ең үлкен шикі мұнай қоры" деп атады. Қазіргі заманғы технологияларды қолдана отырып, Венесуэланың мұнай қоры Сауд Арабиясынан жоғары болуы мүмкін. 2007 жылдың мамыр айында Чавес үкіметі 2002 жылғы төңкеріске қатысқан деп, елдің ең танымал телеарнасы Radio Caracas Televisión (RCTV) лицензиясын жаңарудан бас тартты. Бұл Каракаста көптеген, ұзаққа созылған наразылықтарға әкелді. Сондай-ақ, ондаған мың адам президент Чавес шешімін қолдау үшін Каракас көшелерімен шеруге шықты.
In December 2005, the BBC said that Chavez "has made no secret of the fact that he is in favour of amending the constitution so that he can run again for president in 2012." He has stated that he intends to retire from the Venezuelan presidency in 2021. The following year Chavez sought re election and his approval ratings in August stood at 55%. In 2006 Chávez announced Venezuela's bid to win a non permanent seat on the UN Security Council; Washington officials encouraged Latin American and Caribbean nations to vote instead for Guatemala. Analysts quoted by Forbes magazine said that Chávez would offer to supply 20% of China's crude oil needs if Beijing backed Venezuela's bid to join the UN Security Council. In Chile, the press was concerned that Venezuelan grants for flood aid might affect the government's decision about which country to support for admission to the UN Security Council. However, Venezuela was never able to obtain more votes than Guatemala in the forty one separate UN votes in October 2006. Because of this deadlock in voting, Panama was selected as a consensus candidate and subsequently won the election for Latin America's seat on the Security Council. In accordance with his foreign policy trends, Chávez has visited several countries in Latin America, as well as Portugal, Belarus, Russia, Qatar, Syria, Iran, Vietnam, Mali and Benin. At the request of Gambian President Yahya Jammeh, Chávez also attended the 2006 summit of the African Union in Banjul. He also visited the People's Republic of China and Malaysia. In 2006 Chavez accused the United States government of attempting to turn Colombia into Venezuela's adversary over the recent arms dispute. "The U. S. empire doesn't lose a chance to attack us and try to create discord between us. That's one of the empire's strategies: Try to keep us divided." Chavez said in response to the United States government. Chávez again won the OAS and Carter Center certification of the national election on 3 December 2006 with 63% of the vote, beating his closest challenger Manuel Rosales who conceded his loss on 4 December 2006. After his victory, Chávez promised a more radical turn towards socialism. According to Datos Information Resources, family income among the poorest stratum grew more than 150% between 2003 and 2006. On 8 January 2007 President Chávez installed a new cabinet, replacing most of the ministers. Jorge Rodríguez was designated the new vice president, replacing José Vicente Rangel. Chávez announced that he will send to the National Assembly a new enabling act, asking for the authority to re nationalize the biggest phone company of the country (Cantv), and other companies from the electrical sector, all previously public companies which were privatized by past administrations. He also asked to eliminate the autonomy of the Central Bank. On 31 January 2007 the Venezuelan National Assembly approved an enabling act granting Chávez the power to rule by decree in certain areas for 18 months. He plans to continue his Bolivarian Revolution, enacting economic and social changes. He has said he wants to nationalize key sectors of the economy. Chávez, who is beginning a fresh six year term, says the legislation will be the start of a new era of "maximum revolution" during which he will consolidate Venezuela's transformation into a socialist society. A few critics, however, are calling it a step towards greater authority by a leader with unchecked power. On 8 February 2007 the Venezuelan government signed an agreement to buy an 82.14% stake in Electricidad de Caracas from AES Corporation. Paul Hanrahan, president and CEO of AES said the deal has been a fair process that respected the rights of investors. In February 2007, the Venezuelan government bought a 28.5% stake of the shares of CANTV from Verizon Communications. On 30 April 2007 Chávez announced that Venezuela would be formally pulling out of the International Monetary Fund (IMF) and the World Bank, having paid off its debts five years ahead of schedule and so saving US$8 million. The debt was US$3 billion in 1999. Chávez then announced the creation of a regional bank, the Bank of the South, and said that the IMF and the World Bank were in crisis. The next day he announced intentions to re take control of oil projects in the Orinoco Belt, which he said are "the world's largest crude reserve". These reserves, which can be exploited with modern technologies, may place Venezuela ahead of Saudi Arabia in terms of oil reserves. In May 2007, the Chavez government refused to renew the license of the nation's most popular television station, Radio Caracas Televisión (RCTV), alleging the company participated in the 2002 coup d'état. This led to many, prolonged protests in Caracas. Also, tens of thousands have marched through Caracas to support President Chávez's decision.
Біріккен Ұлттар Ұйымы алдында сөйлеген сөзі
2006 жылдың 20 қыркүйегінде Чавес Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясында АҚШ президенті Джордж Бушты сынаған сөз сөйледі. Сөз сөйлеген кезінде Чавес Бушты "шайтан" деп атады, ал Буш бір күн бұрын Ассамблеяда сөз сөйлеген еді. Чавес Буштың "әлем халықтарын қанау, ұрлау және үстемдік етудің қазіргі жүйесін сақтауға тырысу үшін өз шешімдерін бөлісу үшін" Бас Ассамблеяға келгенін айтты. Бұл сөз АҚШ саясаткерлері мен американдық БАҚ тарапынан кеңінен айыпталып, сынға ұшырағанымен, Ассамблеяда "қуатты қолдауға" ие болды. Бұл сөз президент Джордж Буш американдықтар арасындағы беделінің төмендеген кезінде айтылды.
On 20 September 2006, Chávez delivered a speech to the United Nations General Assembly damning U. S. President George Bush. In the speech Chavez referred to Bush as "the devil", adding that Bush, who had given a speech to the assembly a day earlier, had come to the General Assembly to "share his nostrums to try to preserve the current pattern of domination, exploitation and pillage of the peoples of the world." Although it was widely condemned by U. S. politicians and the American media, the speech received "wild applause" in the Assembly, and the speech came at a time President George W. Bush's approval rating was at a low point among Americans.
АҚШ-та кедейлерге жылу отын субсидиялау
2005 жылы президент Чавес АҚШ-тың бірнеше аймақтарындағы кедей адамдарға арзан жылу отыны беру бағдарламасын бастады (Нью-Йорк Daily News, 21 қыркүйек 2006). 2006 жылдың қыркүйегінде бағдарлама Нью-Йорк қаласының бес ауданының төртеуіне кеңейтілді, осы жылы төмен кірістілі Нью-Йорк тұрғындарына көтерме бағадан 40% арзанға 25 миллион галлон отын бөлінді. Бұл көлем 70 000 пәтерді жылытуға жеткілікті, бұл 200 000 нью-йорктіктің бүкіл қыс бойы жылумен қамтамасыз етеді (New York Daily News, 21 қыркүйек 2006). Сонымен қатар, Чавес Аляскадағы кедей, шалғай ауылдарға жылыту майы жіберіп жатқаны туралы хабарлар да бар. Кейбіреулер осы жомарттықтың себептерін күмәндандырып қарастырады. Мэн штатының заң шығарушылары штат губернаторынан субсидияланған мұнайды қабылдаудан бас тартуды сұрады, ал New York Daily News газеті оның ұсынысын "мұнай дөңгелегі" деп сынады.
In 2005, President Chávez initiated a program to provide cheaper heating fuel for poor people in several areas of the United States (New York Daily News, 21 September 2006). The program was expanded in September 2006 to include four of New York City's five boroughs, earmarking 25 million gallons of fuel for low income New York residents this year at 40% off the wholesale market price. That quantity provides sufficient fuel to heat 70,000 apartments, covering 200,000 New Yorkers, for the entire winter (New York Daily News, 21 September 2006). It has also been reported that Chavez is sending heating oil to poor, remote villages in Alaska. Some have questioned the motives of this generosity. Legislative leaders in Maine have asked that state's governor to refuse the subsidised oil, and New York Daily News criticized his offer by calling him an "oil pimp".
Латын Америкасы саммиті оқиғасы
2007 жылдың қарашасында Чилидің Сантьяго қаласында өткен Иберо-Америка саммитінде Чавес пен Испания премьер-министрі Хосе Луис Родригес Сапатеро арасында қызу пікір алмасылды. Латын Америкасына көбірек шетелдік капитал тарту қажет деген Сапатероның ұсынысынан кейіптес болған Чавес, Испанияның бұрынғы премьер-министрі Хосе Мария Азнарды фашист деп атады. Сапатеро Чавеске тиісті әдептілік танытуды сұрады. Оның сөйлеу уақыты біткендіктен микрофоны өшірілгенімен, Сапатеро Чавестің сөзін үзіп, өз ойын жеткізуге тырысқанда оның сөзін естіп тұрды. Испания королі Хуан Карлос I Чавеске саусағымен нұсқап: "¿Por qué no te callas?" (Неге үндемейсің?) деді. Кейін Чавес Хуан Карлосты естімегенін мәлімдеді. Сөз кезегіне келген Никарагуа президенті Даниэль Ортега Чавеске бір минут уақыт беріп, ойын аяқтауға мүмкіндік жасады. Ортега содан кейін Испанияның өзінің ел сайлауына араласып, Чавестің пікірін күшейтті. Ол сондай-ақ, испандық "Union Fenosa" энергетикалық компаниясының кедей округтердегі жекешелендірілген электрмен жабдықтауға монополиясын атап өтті. Король, оның ізінен көмекшісі де, оқиғадан шығып кетті – бұл бұрын-соңды болмаған дипломатиялық инцидент, әсіресе король бұған дейін ешқашан наразылық танытпаған еді.
In November 2007 at the Ibero American Summit in Santiago de Chile, Chávez and Spanish Prime Minister José Luis Rodríguez Zapatero were engaged in a heated exchange. Chávez, irritated by Zapatero's suggestion that Latin America needed to attract more foreign capital, referred to former Spanish Prime Minister José María Aznar as a fascist. Zapatero asked Chávez to use proper decorum. Although his microphone had by that point been turned off as his time was up, Zapatero was within earshot and engaged with Chávez who continued to interrupt the prime minister, attempting to make a point. King Juan Carlos I of Spain then pointed his finger at Chávez, telling him, "¿Por qué no te callas?" (Why don't you shut up?). Chávez later said he did not hear Juan Carlos. President Daniel Ortega of Nicaragua, next to speak, ceded a minute of his time to Chávez to allow him to finish his point. Ortega then proceeded to add emphasis to Chávez's points by suggesting that Spain had used intervention in his country's elections. Ortega also referred to the monopoly of the Spanish energy company Union Fenosa on the impoverished counties' privatized power utility. The king, followed by an aide, stood up and walked out of the event—an unprecedented diplomatic incident, especially because the king had never before shown any sign of irritability.
Конституциялық референдум
2007 жылдың 15 тамызында Чавес президенттік мерзімнің шектелуін тоқтатуға шақырды. Ол сонымен қатар орталық банк автономиясын шектеуді, мемлекеттік меншікке алу құқықтарын күшейтуді және Венесуэла конституциясын жаңарту аясында халықаралық резервтерге мемлекеттік бақылауды енгізуді ұсынды. 1999 жылғы конституцияға сәйкес, Чавес конституцияға өзгерістер енгізуді ұсынды, олар Ұлттық Ассамблеямен мақұлданды. Соңғы сынақ 2007 жылдың 2 желтоқсанында өткен референдум болды. 2007 жылдың 1 қарашасында Каракаста көптеген венесуэлалық студенттер бастаған ірі наразылық акциясы өтті. Олар Каракастағы Ұлттық сайлау кеңесінен ұсынылған конституциялық реформалар бойынша референдумды кейінге жылдыруды талап етті. Реформаларды қолдаушылар ұйымдастырған демонстрациялар наразылық білдірушілермен қақтығысып, жағдай шиеленісіп, полиция араласуына себеп болды. Осыдан кейін халықаралық қауымдастық Чавесті полицияның артық күш қолдануы үшін сынады. Президент 2007 жылдың 9 қарашасында оппозициялық наразылықты "фашистік зорлық-зомбылық" деп айыптады. 2007 жылдың 26 қарашасында Венесуэла үкіметі АҚШ елшілігінен ЦРУ-ға жіберілген деген құпия хатты жариялады. Хатта Чавес үкіметіне қарсы АҚШ-тың жасырын операциялары туралы ақпарат бар деп хабарланды. Бірақ тәуелсіз сарапшылар оны "күмәнді" деп бағалады. Конституциялық референдумға екі күн қалғанда Чавес, егер АҚШ дауыс беру нәтижелерін сынаса, АҚШ-қа мұнай жеткізуді тоқтатуы мүмкін екенін мәлімдеді. 2007 жылдың 2 желтоқсанында өткен референдумда сайлаушылардың 51% Чавес ұсынған түзетулерге қарсы дауыс берді. Чавес 2013 жылы екінші мерзімі аяқталғанда қызметтен кететінін мәлімдеді. 2008 жылдың қарашасында ол тағы бір конституциялық түзетуді ұсынды, ол мерзім шектерін алып тастап, оның 2021 жылға дейін билікте қалуына мүмкіндік берер еді. Бұл жолы дауыс берудің 94% саналып болғаннан кейін, 54% қолдау көрсетті және қабылданды.
On 15 August 2007, Chavez called for an end to presidential term limits. He also proposed limiting central bank autonomy, strengthening state expropriation powers and providing for public control over international reserves as part of an overhaul of Venezuela's constitution. In accordance with the 1999 constitution, Chavez proposed the changes to the constitution, which were then approved by the National Assembly. The final test was a 2 December 2007 referendum. On 1 November 2007, a massive protest was staged in Caracas, led by many Venezuelan students, calling on the National Electoral Council in Caracas to postpone the referendum on the proposed constitutional reforms. Chavistas holding a demonstration in support of the reforms clashed with the protesters and the scene turned violent, prompting police action. Since then, the global community has criticized Chavez for excessive police action. The President denounced the opposition protest as resorting to "fascist violence" on 9 November 2007. On 26 November 2007 the Venezuelan government broadcast and circulated an alleged confidential memo from the US embassy to the CIA. The memo allegedly contains an update on US clandestine operations against the Chavez government. Although Independent analysts find it to be "quite suspect". Two days before the constitutional referendum, Chávez threatened to cut off oil shipments to the US if it criticized the voting results. The referendum was defeated on 2 December 2007, with 51% of the voters rejecting the amendments proposed by Chávez. Chávez stated that he would step down at the end of his second term in 2013. In November 2008, he proposed another constitutional amendment removing term limits, so that he could remain in office until as late as 2021. This time, the resolution passed with 54% voting in favor after 94% of the votes have been counted.
2009 жылдан бастап: мерзім шектері алынып тасталды және адам құқықтарын бұзу
2009 жылдың 15 ақпанында Чавес мерзімдік шектеулерді жою туралы референдумда жеңіске жетті, бұл оған мерзімсіз қайта сайлануға мүмкіндік берді. Кейіннен жүргізілген сауалнамалар көрсеткендей, венесуэлалықтардың көпшілігі оның билікті шексіз жалғастыра беруін қаламайтындығын білдірді және қылмыс, экономика, инфрақұрылым мәселелеріне алаңдаушылықтары күшейді; сондай-ақ билікті консолидациялаудың артуына байланысты да. 2002 жылы Чавесті билікке қайтаруда маңызды рөл атқарған бұрынғы одақтасы Рауль Бадуэль, жемқорлықпен айыпталып, оны тиран деп айыптағаннан кейін Чавестен жаңылды. 2010 жылғы Америка Ұйымының (ОАҰ) баяндамасында "сауатсыздықты жою, біріншілік медициналық көмек желісін құру, жерді бөлу және кедейлікті азайту" салаларындағы жетістіктер, сондай-ақ "экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар саласындағы жақсартулар" көрсетілді. Баяндама сонымен қатар "өте күшті" алаңдаушылықтарды – сөз бостандығы, адам құқықтарының бұзылуы, авторитаризм және "қылмыстарға жазасыздық атмосферасының қалыптасуы", билік бөлінісінің жойылуы және "ауыр экономикалық, инфрақұрылымдық және әлеуметтік қиындықтар" туралы анықтады. Чавес 2010 жылғы ОАҰ баяндамасын "таза қоқыс" деп атады және Венесуэла ОАҰ-ны бойкоттауы керек деді; өкілі: "Біз комиссияны бейтарап институт ретінде танымаймыз" деді. Ол сот жүйесіне әсер етуге қабілеті жоқ екенін мәлімдеді. Венесуэлалық шенеунік баяндаманы бұрмалап, статистиканы контекстен шығарып алғандығын айтты, "Венесуэлада адам құқықтары бұзылуы азайды" деді. Ұлттық радионың хабарлауынша, баяндамада үкіметке қарсы оппозицияның құқықтарының төмендеуі және сот жүйесіне бақылау туралы "толыққанды мәліметтер" келтірілген. Сайлаулар еркін өткізіледі, бірақ мемлекет сайлау науқаны кезінде БАҚ пен мемлекеттік ресурстарды бақылауға алады, ал оппозициядан сайланған шенеуніктердің "кейіннен өз міндеттерін орындауына кедергі келтіріледі" делінген. CNN телеарнасы "Венесуэланың сот және заң шығару органдарының Чавеспен байланыста тәуелсіздігінің болмауы жиі құқық бұзушылықтарға әкеледі" деп мәлімдеді. Американдық баспасөз елдегі саяси процесті жиі "қатаңдықпен" сипаттап, үкіметті "диктатура" деп атады. Бірақ оның жеңісі ұзаққа солмады, өйткені Чавес бес айдан кейін, 2013 жылдың 5 наурызында қайтыс болды.
On 15 February 2009, Chávez won a referendum to eliminate term limits, allowing him to run for re election indefinitely. Subsequently, polls showed most Venezuelans did not want him to continue indefinitely, and expressed increasing concern over crime, the economy, and infrastructure; and increasing consolidation of power. A staunch former ally who was instrumental in returning Chávez to power in 2002, Raúl Baduel, broke with Chávez after being charged with corruption and accused him of being a tyrant. A 2010 OAS report indicated "achievements with regard to the eradication of illiteracy, the set up of a primary health network, land distribution and the reduction of poverty", and "improvements in the areas of economic, social, and cultural rights". The report also found "blistering" concerns with freedom of expression, human rights abuses, authoritarianism, and "the existence of a pattern of impunity in cases of violence", as well as erosion of separation of powers and "severe economic, infrastructure, and social headaches". Chávez rejected the 2010 OAS report, calling it "pure garbage", and said Venezuela should boycott the OAS; a spokesperson said, "We don't recognize the commission as an impartial institution". He disclaimed any power to influence the judiciary. A Venezuelan official said the report distorts and takes statistics out of context, saying that "human rights violations in Venezuela have decreased". According to the National Public Radio, the report discusses decreasing rights of opposition to the government and "goes into heavy detail" about control of the judiciary. It says elections are free, but the state has increasing control over media and state resources used during election campaigns, and opposition elected officials have "been prevented from actually carrying out their duties afterward". CNN has said the "lack of independence by Venezuela's judiciary and legislature in their dealings with Chavez often leads to the abuses", The American press has often demonized the political process in the country, calling the government a "dictatorship". His victory was short lived, however, as Chavez died five months later, on 5 March 2013.
Қылмыстық статистика
Чавестің үкіметі қылмыстың нашарлауына жол бергені үшін жиі сыналып келді. 1999 жылы Венесуэладағы кісі өлтіру көрсеткіші 100 мың адамға 19 құрайтын еді. Үкіметтік емес дереккөздерге сәйкес, 2011 жылы бұл көрсеткіш 100 мың адамға 75-ке дейін өсті, ал Әділет министрінің мойындауынша, 100 мың адамға 48 құрады. Ұлттық үкімет 2004 жылдан бастап кісі өлтірулер туралы ресми деректерді жариялауды тоқтатты. Бірақ 2009 жылы Ішкі істер және Әділет министрі Тарек әл-Айсами полиция және қауіпсіздік қызметтерінде ауқымды реформалар бастап, "ескі" полицияны жаңа "боливарлық" полициямен алмастыруға кірісті. Жаңа статистика бойынша, "ескі" полиция "боливарлық" полициямен ауыстырылған аймақтарда қылмыс, оның ішінде кісі өлтірулер 30-50% төмендеді. Дегенмен, барлық күш-жігерге қарамастан, 2011 және 2012 жылдары кісі өлтіру көрсеткіші жаңа рекордтық деңгейге жетті.
The Chávez government has often been criticized for letting crime worsen. The murder rate in Venezuela was about 19 murders per 100,000 in 1999. It had risen to 75 murders per 100,000 for 2011 according to non governmental sources and to 48 murders per 100,000 upon admission by the Minister of Justice. The national government stopped publishing regular data on the murder rate in 2004. However, in 2009, then Minister of Interior Affairs and Justice Tareck el Aissami started massive reforms in police and security services and started to replace "old" police with new "Bolivarian" police. According to new statistics, in area where "old" police was replaced by "bolivarian" police, criminality including murders dropped by 30–50%. Despite the efforts, the murder rate reached new record highs in 2011 and again in 2012.
Қару-жарақ импорты
Ресейдің қару саудасын талдау орталығының мәліметінше, Венесуэла 2011 жылы әлемдегі қару импортын ең көп тасымалдаған елдердің арасында сегізінші орынға шықты, Түркия мен Пәкістанды озып кетті. 2012 жылы Венесуэланың Ресейден қару сатып алуға байланысты 7,2 миллиард АҚШ долларына жуық қарызы болды.
Venezuela became the eighth most important weapons importing country in 2011 according to the Russian Centre for the Analysis of the Arms Trade, surpassing Turkey and Pakistan. As of 2012, Venezuela had about US$7.2 billion in debt for the purchase of weapons from Russia.
Николас Мадуро
Президент Мадуро 2013 жылдың 19 сәуірінде Венесуэла президенті болып ресми түрде тағайындалды, сайлау комиссиясы сайлау қорытындыларын толық аудиттен өткізуге уәде берген соң. 2013 жылдың қазан айында Мадуро жемқорлыққа қарсы күресу және ол "экономикалық соғыс" деп атаған нәрсеге қарсы күресу үшін жарлық арқылы басқаруға рұқсат беретін заң талап етті. 24 қазанда ол сондай-ақ барлық әлеуметтік бағдарламаларды үйлестіру үшін Венесуэла халқының ең жоғары әлеуметтік бақыты жөніндегі вице-министрлік жаңа мекеменің құрылуын жариялады. 2013 жылдың қарашасында, жергілікті сайлауға бірнеше апта қалғанда, президент Мадуро өзінің арнайы жарлығымен әскерилерге тұрмыстық техника дүкендерін басып алуға бұйрық берді. Сарапшылар бұл қадам экономиканы "жеуге" тең екенін және болашақта тағы да көп тапшылыққа әкелуі мүмкін екенін айтты. The Guardian газетінің мақаласында субсидияланған негізгі тауарлардың "көп бөлігі" Колумбияға контрабандалық жолмен әкелінетіні және одан да жоғары бағаға сатылатыны көрсетілген. 2014 жылдың ақпан айында үкімет Колумбиямен шекарада 3500 тоннадан астам контрабандалық тауар – азық-түлік пен отынды тәркілегенін мәлімдеді, олардың "контрабанда" немесе "қымпылдау" үшін арналғанын айтты. Ұлттық ассамблеяның төрағасы Диосдадо Кабельо тәркіленген азық-түлік Венесуэла халқына берілуі керек екенін, және ол "осы қарақшылардың қолына" тимеуі керек екенін айтты. 2017 жылдың 28 наурызында Венесуэланың Жоғарғы соты парламент мүшелерінің иммунитетін жойды, олардың көпшілігі Мадуроға қарсы болды. 2017 жылдың 30 наурызында Венесуэланың Жоғарғы соты Ұлттық ассамблеядан заң шығару өкілеттіктерін алды, бірақ бұл шешім 2017 жылдың 1 сәуірінде күшін жойды. 2018 жылдың мамырындағы Венесуэла президенттік сайлауының процесі мен нәтижелері кеңінен дау тудырды. Оппозициялық көпшілік Ұлттық ассамблея Мадуроның президенттік лауазымын оның екінші ішкіру күні заңсыз деп жариялады, бұл туралы Мадуроның ізашары Уго Чавестің кезінде қабылданған Венесуэланың 1999 жылғы Конституциясында көрсетілген. Бұл орган оның қайта сайлануын жарамсыз деп жариялады және оның төрағасы Хуан Гуайдоны елдің міндетті президенті деп жариялады. Мадуроны қолдайтын Жоғарғы сот Ұлттық ассамблеяның жарияланымы конституцияға қайшы екенін мәлімдеді. Қаңтар айынан бері Венесуэлада президенттік дағдарыс жалғасуда.
President Maduro was formally inaugurated as President of Venezuela on 19 April 2013, after the election commission had promised a full audit of the election results. In October 2013, Maduro requested an enabling law to rule by decree in order to fight corruption and to also fight what he called an 'economic war'. On 24 October, he also announced the creation of a new agency, the Vice Ministry for the Supreme Social Happiness of the Venezuelan People, to coordinate all social programs. In November 2013, weeks before the local elections, President Maduro used his special decree powers and ordered the military to take over appliance stores. Analysts said that the move amounted to a "cannibalizing" of the economy and that it might lead to even more shortages in the future. An article by The Guardian noted that a "significant proportion" of the subsidized basic goods in short supply were being smuggled into Colombia and sold for far higher prices. In February 2014, the government said it had confiscated more than 3,500 tons of contraband on the border with Colombia—food and fuel which, it said, was intended for "smuggling" or "speculation". The president of the National Assembly, Diosdado Cabello, said that the confiscated food should be given to the Venezuelan people, and should not be "in the hands of these gangsters." On 28 March 2017, the Venezuelan Supreme Court removed the immunity for parliamentary assembly members, the majority of whom were anti Maduro. On 30 March 2017, the Venezuelan Supreme Court took over law making powers from the National Assembly, but this decision was reversed on 1 April 2017. The process and results of the May 2018 Venezuelan presidential election were widely disputed. The opposition majority National Assembly declared Maduro's presidency illegitimate on the day of his second inauguration, citing the 1999 Constitution of Venezuela enacted under Hugo Chávez, Maduro's predecessor. The body declared that his reelection was invalid, and declared its president, Juan Guaidó, to be acting president of the country. The pro Maduro Supreme Tribunal of Justice said the National Assembly's declaration was unconstitutional. Since January there has been a presidential crisis in Venezuela.