Кіріспе

Кяукфю () - Мьянманың батысындағы Рахин штатындағы ірі қала. Ол Янгонның солтүстік батысында, Янбэй аралының солтүстік батыс бұрышында, Комбермир шығанағында орналасқан. Бұл Кяукфю қалашығы мен Кяукфю ауданының негізгі қаласы. Қала Калькутта мен Янгон арасындағы күріш саудасын байланыстыратын керемет табиғи портта орналасқан. 1983 жылы халықтың саны 19 456 адамды құрады. 2014 жылы Кяукфьюның қалалық аймағының халқы 20 866, ал Кяукфью қалашығының халқы 165 352 адам. 2010 жылдың 22 қазанында Гири циклоны Мьянманың батыс жағалауына, қаланың солтүстігіне дейін, бесінші категорияға дейін жеткен.

Климат

Кяукфюде тропикалық муссондық климат (Кёппен климаттық жіктеуіші Am) бар. Жыл бойы температура өте жылы, бірақ қысқы айлар (желтоқсаннан ақпанға дейін) біршама жұмсақ. Қысқы құрғақ маусым (желтоқсаннан сәуірге дейін) және жазғы ылғал маусым (мамырдан қарашаға дейін) болады. Жаңбыр маусым мен тамыз аралығында, ал шілдеде ғана жауады.

Демография

Қала Аракан буддистерімен қоныстанған. Кяукфруда кішігірім индиандық топтар, камейндар мен чиндар бар.

Көрікті жерлер

Кяукфью көрінісі немесе көбірек белгілі нүкте Кяукфьюдағы ең танымал жер. Ол Странд жолының соңында орналасқан және Бенгал шығанағы мен Танзит (Кяукфью) өзенінің сағасына қарап тұрады. Гант гау тау - Буддизмнің ең қасиетті ғибадатханаларының бірі. Мраук У дәуірінде патша Мин ба салған Kyauk ta lone phaya, Gant gaw taw ғибадатханасының жанында Kyaukphyu буддалық ортасының басты нүктесі болып табылады. Қаланың шетінде орналасқан Жапония-Мьянма қарым-қатынасы пагодасы қаладағы шағын жапон халқы арасында танымал.

Білім

1953 жылы Кяукфюда мұғалімдерді даярлау колледжі ашылды. Бұл колледж "Кяукфью білім беру колледжі" деп аталып, "Кяукфью білім беру колледжі" деп жаңартылды. 1954 жылы Кяукпюде Ситтве университетінің эмбрионы Аракан үшін Кяукпю аралық колледжі ашылды. Кяукфью ГТИ 2014 жылы ашылып, 2022 жылы мемлекеттік технологиялық колледж болып қайта құрылды. 2022-2023 оқу жылынан бастап инженерлік технология бакалавры (Б. Техникалық). 2023 жылы ол Кяукпю технологиялық университеті болып табылады.

Порт

2007 жылдың маусым айында Asia World компаниясы Кяукфьюдағы Мадай аралында терең теңіз портын салуды жоспарлап отырғанын хабарлады. Бұл порттан Янгон, Калькутта және Читтагонг қалаларына баратын тауарлар тасымалданады. Порт 21-ғасырлық теңіз жібек жолының бөлігі болып табылады. Бұл жол Қытай жағалауынан оңтүстікке қарай Сингапур арқылы Үндістанның оңтүстік шетіне қарай, одан кейін Қызыл теңіз арқылы Суэц каналы арқылы Жерорта теңізіне, содан Хайфа, Стамбул және Афина арқылы Жоғарғы Адриатика аймағына, солтүстік Италияның Триест хабына дейін, оның темір жол байланыстарымен Орталық Еуропа мен Солтүстік теңізге дейін. Бұл порт Бангладеш Қытай Үндістан Мьянма (БХИМ) экономикалық дәлізінің кіреберісіндей болып табылады.

Мұнай құбыры

2008 жылдың желтоқсан айында Қытай мен Мьянма Кяукфьюда мұнай құбырын салу туралы келісімге қол қойды. 2010 жылдың 30 қарашасында Қытай даму банкі мен Мьянма шетелдік инвестициялар банкі Қытайдың Юньнань провинциясындағы Кяукфюдан Куньминге дейінгі 660 миль (1062 км) құбыржолды салу үшін 2,4 миллиард долларлық несие келісімін жасады. Құбыр желісі 2015 жылы аяқталады деп күтілуде және күніне 400,000 баррель мұнай тасымалдауға қабілетті. Мұнай құбыры 2014 жылдың тамызында аяқталды.

Табиғи газ құбыры мен терминалы

2013 жылдың ақпан айында Financial Times газетінде жарияланғандай, 2000-ға жуық жұмысшы Kyaukphyu жақын жерінде ірі табиғи газ жобаларын, Shwe газ құбырын және құрлықтағы терминалды аяқтауда. Бұл терминал мен құбыржолды Оңтүстік Кореяның Daewoo International компаниясы мемлекеттік Мьянма мұнай және газ кәсіпорны (MOGE) және басқалармен бірлесіп салады. 2013 жылдың мамыр айынан бастап бұл құбыр желісі жылына 12 млрд текше метр табиғи газды шығаруға жоспарланған, оның басым бөлігі жақын маңдағы Мадай аралы арқылы Қытайға да барады. Бұл мұнай және газ құбыры жобалары Мьянманың "Кяукфю арнайы экономикалық аймағы" агенттігінің бақылауында және шамамен 3 млрд доллар инвестицияны пайдалану және 200 000-нан астам жұмыс орнын құру мүмкіндігі бар, ал құрғақ контейнерленген және ірі көлемді жүктерді тасымалдау үшін портты дамыту үшін қосымша капитал қажет болады, сондай-ақ Кяукфюды Юньнаньдегі Куньминге байланыстыратын темір жол. Газ құбырының Мьянмадағы бөлігі 2013 жылдың 12 маусымында аяқталды және Қытайға газ ағыны 2013 жылдың 21 қазанында басталды.

Куньмин-Кяукфю темір жолы

Темір жолдың ұзындығы 1215 км болады, оның жобалау мен құрылысы Мьянма мен Қытай үкіметтерінің арасында алдын ала келісімге сәйкес келеді. 2009 жылы Қытайдағы Цзегао арқылы темір жол желісі ұсынылды. 2011 жылы ұсынысты Куньминг пен Кяукфю арасындағы байланысқа дейін кеңейтті. Президент Тхэйн Сейн 2011 жылдың мамыр айында Пекинге сапары кезінде Мьянманың теміржол көлігі министрлігі мен Қытайдың мемлекеттік теміржол инженерлік корпорациясы арасында теміржол салу туралы келісімге қол қойды. Сондай-ақ, ол 2021-22 жылдарға дейін аяқталатын 311 шақырымдық желіні арқылы Каладан көп модульді транзиттік көлік жобасына қосылады. Қытайдың Куньмин қаласынан Кяукфю портына дейінгі стандартты желі 2021 жылы ашылды.

Арнайы экономикалық аймақ және оның әсері

Мьянма үкіметінің өкілдері бұл ауқымды жобалар жергілікті тұрғындармен кеңінен келіссөздер жүргізілетінін мәлімдеді. Осыған байланысты кейбір жергілікті тұрғындар осы жобалардың кейбір салдарынан, мысалы, балық аулауға әсер етуі немесе билік органдары осы терминалдар мен құбырлар үшін жерді тәркілеуі мүмкін деген наразылық білдірді. 2012 жылдың желтоқсан айында "Аракан мұнай бақылауы" ұйымының Аракан штатындағы Рамри аралында Кяукфью маңындағы арнайы экономикалық аймақ құру туралы жоспарына қатысты баяндамасында "мыңдаған адамның денсаулығына қауіп төндіріп, Мьянмадағы ең үлкен екінші мангроу орманды жояды" деп мәлімделген болатын. "Қоою аймақ" деп аталатын баяндамада жобаның салдарынан шамамен 40 ауыл зардап шегетіні, мұнда 120 км2 таза жағалау пайдаланылатыны айтылған. 2015 жылдың желтоқсанының соңында Мьянма үкіметі 2014 жылы басталған тендер нәтижесінде арнайы экономикалық аймақ пен терең су портын дамыту үшін негізінен қытайлық компаниялардан тұратын консорциумды таңдағанын мәлімдеді. Индустриялық парк пен терең су портын салу және мемлекеттік-жекеменшік әріптестік ретінде пайдалану үшін тендер өткізілді. Қытайлық консорциум өткен жылдың соңында басқа оннан астам конкурсанттарды жеңіп, жобалау құқығын алды. Консорциумға кіретін алты компанияға Қытайдың мемлекеттік Citic (қаржы), China Harbour Engineering, China Merchants Holdings (халықаралық), TEDA Investment Holding, Yunnan Construction Engineering Group (YNJG) және Тайландтың Charoen Pokphand Group конгломераты кіреді. CITIC және тағы алты компания 85 пайыз үлесті иеленіп, қалған бөлігін Мьянма үкіметі алады. China Harbour Engineering терең теңіз порттарын жобалау және салу бойынша белгілі инженерлік фирма болса, China Merchants Group өзінің кейбір серіктестері (China Merchants Holdings (International), China Merchants Group, екеуі де Гонконг қор биржасында тіркелген және China Merchants Energy Shipping) арқылы порттардың, сондай-ақ мұнай танкерлері мен құрғақ жүк кемелерінің әлемдік операторы болып табылады, ол 2016 жылы Қытайдың басқа мемлекеттік танкерлері мен жүк кемелерінің операторы Sinotrans Shipping-ті қабылдауға рұқсат алды. 2025 жылға қарай консорциум шамамен 1000 гектар өнеркәсіптік парк пен Мьянманың ең үлкен портын салуды жоспарлап отыр, онда жылына 7 миллион 20 фут эквивалентті бірлік (TEU) контейнерленген жүкті өңдеуге қабілетті қондырғылар бар. Жобаның жалпы құны бірнеше миллиард доллар шамасында деп бағаланады. Бұл жобалар 100 000 жұмыс орнын ашуға мүмкіндік береді. Кейбір сарапшылар Кяукфю терең су портының стратегиялық мәні бар екенін айтады. Кяукфью порты мен арнайы экономикалық аймағы (КЭА) Мьянмадағы үш ірі порттық және жағалаулық даму жобаларының бірі. Олармен бірге елдің ең көп халықты мекендейтін және экономикалық жағынан дамыған қаласы Янгонға жақын Тилава аймағы және Таиланд шекарасына жақын оңтүстік-шығыстағы Давей аймағы бар.