Кіріспе

Эрвин Планк:Эрвин Планк (12 наурыз 1893 - 23 қаңтар 1945) - неміс саясаткері және нацистік режимге қарсы күрескер.

Өмірбаян

Шарлоттенбургте (қазіргі Берлинде) дүниеге келген Эрвин Планк Нобель сыйлығының лауреаты, физик Макс Планктің (1858-1947) және оның алғашқы әйелі Мари Мерктің (1861-1909) төртінші баласы. Оның әкесі 1889 жылдан бері Берлин Фредерик Вильгельм университетінде профессор болды және Неміс физикалық қоғамының (DPG) әйгілі мүшесі болды; оның балалары Грюневальддағы бай колонияның бай ортасында өсті. 1911 жылы Abitur дәрежесін алғаннан кейін Эрвин Планк неміс армиясында офицер ретінде мансапқа ұмтылды. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыста француз әскерінің тұтқынына айналды. 1917 жылы Германияға оралғанда, Планк Бас штабта белсенді болды. Бұл жерде ол майор Курт фон Шлайхермен танысады, бұл өмір бойы достық қарым-қатынастың бастамасы болады. Соғыстан кейін майор Шлейхер жаңадан құрылған Рейхсвер министрлігінде саяси бөлімнің басшысы болды және 1920 жылы Планкты өзінің көмекшісі етіп тағайындады. 1924 жылдың қаңтар айында Шлейхер оны рейхс-канцелярияға байланыс офицері ретінде жіберді, онда Планк 1926 жылы рейхсвер қарулы күштерінен кеткеннен кейін үкімет өкілі болды. Брюнинг үкіметі құлағаннан кейін 1932 жылы ол канцлер Франц фон Папеннің орынбасары болды және бұл лауазымын Шлейхер өзі желтоқсанда рейхс-канцлер болып тағайындалған кезде сақтады. Планк өзінің үкіметіне нацистердің қолдауын алу үшін Шлейхердің Querfront-ына үлес қосты, бірақ пайдасыз. Шлейхер отставкаға кетіп, Адольф Гитлер 1933 жылы 30 қаңтарда канцлер болып тағайындалғаннан кейін, Планк бірден қызметінен кетіп, уақытша зейнеткерлікке шығып, бір жыл бойы Шығыс Азияға кетті. Германияға оралғаннан кейін көп ұзамай Курт фон Шлейхер мен оның әйеліне 1934 жылы 30 маусымда Ұзын пышақ түнінде Бабелсбергтегі үйінде Sicherheitsdienst (SD) мүшелері атқылады. Планк досының өліміне түсініктеме іздеп, еш нәтижеге қол жеткізе алмады. Ол сонымен қатар Рейхсвер генерал Вернер фон Фричпен бірнеше рет сөз байластырды, бірақ ол ешқандай қорытындыға әкелмеді. 1936 жылы Планк мансап жолын өзгертіп, бизнеспен айналысты, ол Кельндегі ірі конгломерат Ото Вольф корпоративтік тобының жетекші қызметкері болды. 1939 жылы ол Берлиндегі филиалдың басшылығын қолға алды. 1939 жылдың тамызында Екінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында Пруссияның қаржы министрі Йоханнес Попиц, Планк және Рейхсбанк президенті Хьяльмар Шахттың бір тобы Қорғаныс экономикасы мен қару-жарақ кеңсесінің басшысы генерал Георг Томасқа келіп, Польшаға шабуыл жасауды болдырмауды сұрады. Томас өзінің жоғары тұрған ОКВ бастығы Вильгельм Кейтельге меморандум жазуға келісті, онда Польшаға қарсы соғыс Германияның үлкен жабдықтау проблемаларына байланысты жеңе алмайтын дүниежүзілік соғысты бастайтынын мәлімдеді. Алайда Кейтель Томастың қорқынышын азайтуға тырысып, Гитлер мұндай соғысты жоспарламайтынын айтты. 1940 жылы Планк, Попиц, Ульрих фон Хассель және генерал Людвиг Бек Батыс майданына алдағы шабуыл Гитлер режимін құлатады деген болжаммен "Уақытша конституцияны" жасады. Кейіннен де Планк Карл Фридрих Герделердің айналасындағы консервативті қарсылық шеңберлерінде қалып, 20 шілдеге арналған жоспарға дайындыққа қатысты. Бұл оның 1944 жылы 23 шілдеде тұтқындалуына әкелді, содан кейін оны Рейхссекретхауптаматтың (РСХА) Гестапо штаб-пәтеріне алып барды. Ервин Планк 23 қазанда "Халық сотында" (Volksgerichtshof) өлім жазасына кесілді. 25 қазанда Макс Планк жеке өзі Адольф Гитлерге Эрвиннің өмірін сақтап қалуды өтінген хат жазды, бірақ бұл өтініш назардан тыс қалды. Планк 1945 жылы 23 қаңтарда Берлиндегі Плоццензее түрмесінде асылып өлтірілді.

Ескерткіш тақташа

Ервин Планк пен оның оқушылары Пол фон Хас және Эрнст фон Харнакқа арналған ескерткіш тақтаны оның бұрынғы мектебінде, Вильмерсдорфтың Берлиндегі Йоахимстальш гимназиясында табуға болады.