Дан Райс: Америкалық цирк әртісі және саяхатшысы

Кіріспе

Американдық әртіс (1824–1900)

Дэн Райс (23 қаңтар 1823 – 22 ақпан 1900) – көптеген таланттарымен танымал американдық әртіс, ең белгілісі – клоун. Ол Америка Азамат соғысынан бұрын өнер көрсететін. Карьерасының шарықталу нүктесінде Райс әр үйдің құлағында есімді болды. Дэн Райс «One Horse Show» және «Greatest Show» терминдерін де ойлап тапты, сонымен қатар «француз» стиліндегі баррельді манжеттерді танымал етті. Ол өнеркәсіптік революцияның технологиялық өзгерістерінен туған жаңа американдық бұқаралық мәдениеттің өкілі болды. Райс 1868 жылы АҚШ президентіне кандидат болды. Ол 1826 жылы Нью-Йорктің Салем қаласында құрылған циркпен байланысты. Райс өзінің айтуынша, осы цирк алғаш рет көзге түсетін кенеп шатырымен жабдықталған. Ол жас кезінде бірнеше жыл осы циркпен бірге саяхаттады. Райс циркте жануарларды, акробаттарды және клоундарды жаңаша үйлестірді. Атаққа ие болғаннан кейін ол өзінің стилін тағы бір рет өзгертті; Уильям Шекспирдің шығармаларының пародийлерінде ойнады, соның ішінде «Дэн Райстың Отелло нұсқасы» және «Дэн Райс Шекспирдің Гамлеті туралы әртүрлі әңгімелер» қойылымдарына қатысты. Ол осы қойылымдарды әртүрлі әндер мен диалекттермен орындады. «Райс басқа клоундардан ғана емес, ерекше болды, ол әзілдерді, терең ойларды, қоғамдық пікірлерді және әндерді үйлестірді». Ол өзінің шоуларын өндіре бастады және бір уақытта бірнеше гастрольдік тур ұйымдастырды. Содан кейін ол өзін әдемі мінезді адам ретінде көрсетті. Ол саясатқа қатысып, шоуларында демократиялық көзқарастарды білдірді. Ол сол кездегі белгісіз Марк Твен мен Уолт Уитмен сияқты көптеген газетшілер мен жазушылардың құрметіне ие болды. Марк Твен «Хаклберри Финннің басынан кешкендері» романында цирк туралы сипаттағанда оған құрмет көрсетті, және бала кезінде Твеннің циркі Ханнибалға келгенде Райс өнер көрсеткенін көрген болуы мүмкін. Оның шоулары сол кездегі басқа шоулардан, тіпті бәсекелес Финес Тейлор Барнумнан да танымал болды. Ол вадевиль пайда болмас бұрын оның стилін қалыптастырды. Ол өте патриот болды және кейіннен Джордж М. Кохан сияқтыларға әсер етті. Ол «Аға Сам» кейіпкерінің негізгі үлгілерінің бірі болды. Ол 1900 жылы мүсірлікке ұшырап қайтыс болды және Нью-Джерси штатының Вест-Лонг-Бранч қаласындағы Ескі Бірінші методист шіркеуінің зиратына жерленді. Райс үйі болған және көп жылдар бойы тұрған Пенсильвания штатындағы Жирард қаласында оның цирк жануарлары да орналасқан. Қалада Дэн Райске арналған үш күндік «Дэн Райс күндері» фестивалі өтеді.

Dan Rice (January 23, 1823 – February 22, 1900) was an American entertainer of many talents, most famously as a clown, who was active before the American Civil War. At the height of his career, Rice was a household name. Dan Rice also coined the terms "One Horse Show" and "Greatest Show" while popularizing the barrel style "French" cuff. He was a figure in the new American mass culture brought on by the technological changes of the Industrial Revolution. Rice ran for President of the United States in 1868. circus, organized in Salem, New York, in 1826. According to Rice himself, this was the first American circus to feature the canvas top that became so iconic. He traveled with this circus for 'several years' as a youngster. Rice innovatively combined animals, acrobats and clowns in a circus. Gaining fame and popularity, he changed styles once again; he starred in various parodies of works by William Shakespeare, including that of "Dan Rice's Version of Othello" and "Dan Rice's Multifarious Account of Shakespeare's Hamlet". He would perform these with various songs and dialects. "Rice was not simply funnier than other clowns; he was different, mingling jokes, solemn thoughts, civic observations, and songs." He began producing his own shows, and often had more than one tour going on at the same time. He then reinvented himself into a gentleman. He became involved in politics and would often have Democratic undertones in his shows. He won the affection of many newspapers and publicists, including those of a then unknown Mark Twain and Walt Whitman. Mark Twain paid him homage in his description of a circus in Adventures of Huckleberry Finn, and it is likely a boyhood Twain actually saw Rice perform when his circus came to Hannibal for a show. His shows became more famous than any of the other shows touring at the time, including that of rival Phineas Taylor Barnum. He pioneered a vaudevillian style before there was vaudeville. He was very patriotic, later influencing the likes of George M. Cohan. He was also one of the main models for "Uncle Sam". He died almost penniless in 1900 and is buried in the Old First Methodist Church cemetery in West Long Branch, New Jersey. The small town of Girard, Pennsylvania, where Rice had a home and lived for many years, also housed his circus animals. The town has a three day festival dedicated to Dan Rice called "Dan Rice Days".

Сөз тіркестері

Дан Райс айналасында көптеген танымал сөз тіркестері пайда болды. Райс Закари Тейлорды президенттікке қолдап, оны цирк көлігіне шақырды, содан "көшпенділерге қосылу" деген сөз тіркесі туды. Карьерасының басында Райсқа жақсылық жоқ еді және оның тек бір жылқысы болған (алғашқы цирктерде негізгі қойылым жылқы көрсетілімі болды). Оның бәсекелестері оны "бір жылқы шоу" деп қорлады, бұл оны кемсіту үшін айтылған. Райс жақсы қойылым қойып, бұл сөзді өзгерте алды, және ол өмір бойы оның есімімен байланысты болды. "Эй, Руб!" деген шақыру 1848 жылы Нью-Орлеанда Райс труппасының мүшесіне көтеріліс жасағанда, ол досы Рубенге "Эй, Руб!" деп айғайлаған кезде пайда болды. Бүгінде бұл сөз тіркесі цирк әлемінде "Эй, Руб!" деп белгілі, яғни "осы төбелесге көмектес". Басқа цирктер бұл сөз тіркесін пайдаланбас бұрын, ондаған жылдар бұрын Арканзас штатының газеті Райс циркін "Жер бетіндегі ең ұлы шоу" деп мақтаған.