Томас Дартмут Райс: Америкалық миньстрель өнерінің әкесі
Thomas D. Rice
Томас Дармут Райс (1808-1860) – американдық минестрель әртісі, «Jim Crow» кейіпкерінің авторы. Америка минестрельдігінің әкесі саналады, афроамерикандық мәдениетті танымал етті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық миньстрель әртісі (1808–1860)
American minstrel performer (1808–1860)
Томас Дартмут Райс (20 мамыр 1808 – 19 қыркүйек 1860) – американдық әртіс және драматург, ол қаралану (blackface) техникасын қолданып, афроамерикандықтардың тілі, әндері мен билерін пайдаланып өз заманының ең танымал миньстрель шоуларының біріне айналды. Ол «американдық миньстрельдік өнердің әкесі» деп есептеледі. Оның өнері афроамерикандық мәдениетінің элементтерін пайдаланып, оларды ұлттық, кейін халықаралық көрермендерге таныстырды. Райс-тің «Джим Кроу» кейіпкері қара құлдар арасында бұрыннан танымал болған сол аттас алаяққа негізделген. Райс сондай-ақ «Jump Jim Crow» деп аталатын дәстүрлі құл әнін бейімдеп, танымал етті. Бұл ат кейіннен 1870-1965 жылдар аралығында Оңтүстік АҚШ-тағы нәсілдік сегрегацияны бекіткен «Джим Кроу заңдары» үшін қолданыла бастады.
Thomas Dartmouth Rice (May 20, 1808 – September 19, 1860) was an American performer and playwright who performed in blackface and used African American vernacular speech, song and dance to become one of the most popular minstrel show entertainers of his time. He is considered the "father of American minstrelsy". His act drew on aspects of African American culture and popularized them with a national, and later international, audience. Rice's "Jim Crow" character was based on a folk trickster of that name that was long popular among black slaves. Rice also adapted and popularized a traditional slave song called "Jump Jim Crow". The name became used for the "Jim Crow laws" that enforced racial segregation in the Southern United States between the 1870s and 1965.
Өмірбаян
Томас Дартмут Райс Нью-Йорк штатының Манхэттеннің төменгі шығыс жағында дүниеге келді. Оның отбасы Ист-Ривердің жағалауындағы сауда ауданында тұрды. Райс жастық шағында белгілі бір білім алды, бірақ ондағы жылдары Додж есімді ағаш кесушінің шәкірті болып жұмысқа орналасқанда білімін тоқтатты. Осы кәсіби оқылуына қарамастан, Райс тез арада өнерпаз ретінде мансап құрды. 1827 жылға қарай, Райс Нью-Йорктегі бірнеше театрларда тұрақты актер ретінде ғана емес, сонымен қатар оңтүстік жағалаудағы және Огайо өзені аңғарындағы шекаралық сахналарда өнер көрсеткен саяхатшы актер болды. Бұрынғы сахна әріптесі Райстың "ұзын бойлы, жіңішке, және боксшы Боб Фицсимонс құрылысына ұқсас" болғанын айтады, ал тағы бір мәлімет бойынша оның бойы кем дегенде алты футқа жеткен. Ол Джордж Вашингтон туралы көптеген әңгімелер айтқан, оның әкесімен дос болғанын мәлімдеген.
Thomas Dartmouth Rice was born on the Lower East Side of Manhattan, New York. His family resided in the commercial district near the East River docks. Rice received some formal education in his youth, but ceased in his teenage years when he acquired an apprenticeship with a woodcarver named Dodge. Despite this occupational training, Rice quickly made a career as a performer. By 1827, Rice was a traveling actor, appearing not only as a stock player in several New York theaters, but also performing on frontier stages in the coastal South and the Ohio River valley. According to a former stage colleague, Rice was "tall and wiry, and a great deal on the build of Bob Fitzsimmons, the prizefighter", and according to another account he was at least six feet tall. He frequently told stories of George Washington, who he claimed had been a friend of his father.
Мансап
1832 жылы Райс Джим Кроу кейіпкерін өзінің танымал образына айналдырды. Райс бір театрдан екіншісіне өтіп, «Джим Кроу» әнін орындады. Ол «Джим Кроу Райс» деп танылды. Райске дейін де қара жүзді орындаушылар болған, алайда бір кейіпкермен осы деңгейде байланыстырылған Райс болды. Райс өзінің жұмысын істегенде ән айтып, би билеген, мүгедек қара шабандоз жігітінен шабыттанғанын айтты, тіпті «шынайылық» үшін оның киімдерін сатып алғанын мәлімдеді. Бұл мәлімдеменің уақыты, орны және шындығы күмәндану тудырды. Біраз уақыттан соң ол репертуарын кеңейтіп, ең танымал нөмірі «көлеңке биі» болды. Райс сахнаға иығына қап ілген күйі шығатын, содан кейін «Мен және менің көлеңкем» әнін (1920 жылдардағы ән емес) орындады. Райс билегенде, қара бетке боялған бала актер қаптан шығып, Райстің әрбір қимылын, қадамын қайталап еліктеуге тырысты. Райс сонымен қатар «янки» кейіпкері ретінде де өнер көрсетті – бұл Американың ауылдық өмірін бейнелейтін, ұзын көк пальто мен жолақты шалбар киетін, қалыптасқан сахналық стереотип еді. Райс ең танымал 1830 жылдары болды, толыққанды қара жүзді минстрель шоулары пайда болғанға дейін. Көбінесе қара жүзді қойылымдар түрлі шоулардың бөлігі ретінде немесе басқа пьесалардың арасында қосымша нөмір ретінде қойылды. 1832-1844 жылдар аралығындағы өзінің танымалдылығының шыңында Райс көрермендерге толы залдарға жиі тап болды, көрермендер көптеген қосымша нөмірлерді талап етті. Дегенмен, ол және оның кейіпкері 1833 жылдан бері танымал болған. Сонымен қатар, Райс «Отелло» (1844) пьесасын жазып, онда басты рөлді ойнады, сондай-ақ «Том ағаның үйі» фильмінде де басты рөлді сомдады. 1854 жылдан бастап ол Гарриет Бичер-Стоудың кітабына негізделген, ең танымал (және ең аз құлдыраушылық көзқарасты) «Том шоуларының» бірінде ойнады. «The Virginny Cupids» опералық түрлі шоу еді және сол кездегі ең танымал қойылымдардың бірі болды. Ол пьесадан бұрын жазылған «Көмір қара гүл» әніне негізделген. Райс бот-блэктердің бастығы Куффты ойнады, ол қыз Роузды, лотереяда ақша ұтып алған бұрынғы бот-блэк, қара денди Самбо Джонсоннан жеңіп алды. Бродбенттің сөзінше, «Т. Д. Райс, атақты негр комедияшысы, «Jump Jim Crow» әнін ақылға қонымды жергілікті сілтемелермен» Дукроудың Корольдік амфитеатрында (қазіргі Корольдік сот театры), Ливерпуль, Англияда орындады. Бастапқыда қара жүзді орындау қоғамда тыйым салынған қарсылық көзқарастарды білдіруге мүмкіндік берді. 1832 жылы Райс ән шырқады: «Мен ақ жігіттерге жолымнан қалмауды ескертемін, / егер олар мені қорласа, олар шұңқырға түседі». Кейде ол төменгі таптағы ақ және қара аудиторияны теңестірді; Шекспирді пародиалай отырып, Райс «Мен қара адаммын, ақ адам менің бауырым деп аталады» деп ән айтты.
Rice had made the Jim Crow character his signature act by 1832. Rice went from one theater to another, singing his Jim Crow Song. He became known as "Jim Crow Rice". There had been other blackface performers before Rice, however it was Rice who became so indelibly associated with a single character. Rice claimed to have been inspired by a crippled black stable groom, who sang and danced as he did his work, and even claimed to have bought the man's clothes for "authenticity." The time, place and truth of this claim have been disputed. He soon expanded his repertoire, with his most popular routine being his "shadow dance." Rice would appear on stage carrying a sack slung over his shoulder, then sing the song "Me and My Shadow" (not the better known 1920s song). As Rice began to dance, a child actor in blackface would crawl out of the sack, and emulate each of Rice's moves and steps. Rice also performed as the "Yankee" character, an already established stage stereotype who represented rural America and dressed in a long blue coat and striped pants. Rice's greatest prominence came in the 1830s, before the rise of full blown blackface minstrel shows, when blackface performances were typically part of a variety show or as an entr'acte in another play. During the years of his peak popularity, from roughly 1832 to 1844, Rice often encountered sold out houses, with audiences demanding numerous encores. although he and his character were known there by reputation at least by 1833. Moreover, Rice wrote and starred in Otello (1844); he also played the title character in Uncle Tom's Cabin. Starting in 1854 he played in one of the more prominent (and one of the least abolitionist) "Tom shows", loosely based on Harriet Beecher Stowe's book. "The Virginny Cupids" was an operatic olio and the most popular of the time. It is centered on a song "Coal Black Rose", which predated the playlet. Rice played Cuff, boss of the bootblacks, and he wins the girl, Rose, away from the black dandy Sambo Johnson, a former bootblack who made money by winning a lottery. According to Broadbent, "T. D. Rice, the celebrated negro comedian, performed "Jump Jim Crow" with witty local allusions" at Ducrow's Royal Amphitheatre (now The Royal Court Theatre), Liverpool, England. At least initially, blackface could also give voice to an oppositional dynamic that was prohibited by society. As early as 1832, Rice was singing, "An' I caution all white dandies not to come in my way, / For if dey insult me, dey'll in de gutter lay." It also on occasion equated lower class white and lower class black audiences; while parodying Shakespeare, Rice sang, "Aldough I'm a black man, de white is call'd my broder."
Жеке өмір және өлім
Англиядағы сахналық турларының бірінде Райс 1837 жылы Шарлотта Бриджет Гладстонға үйленді. Ол 1848 жылы қайтыс болды. Олардың төрт баласы болды: Франсис Гвинн Глэдстон Райс 1839 жылғы 31 шілдеде дүниеге келді және 1897 жылғы 18 шілдеде қайтыс болды, Джон Джой және Мэри Гвинн екеуі де нәресте кезінде қайтыс болды, ал Елизавета Мэри Райс 1840 жылғы 31 тамызда дүниеге келді және 1910 жылғы 28 тамызда қайтыс болды. Райс байлығын көрсетуді жақсы көретін, Лондоннан оралғанда алтын гинеялары бар алтын түймелі көк пальто және әр алтын түймесінде бір-бір алмас бар жилет киеді. Ол төрт бөліктен тұрды, екі қолы мен оң аяғы тізеден төмен бөлек бөлшектермен бекітілген. The New York Times газетінде жарияланған мақалаға сәйкес, ол 1833 жылы Райс өзі жасаған. Бұл Райс үшін жарнамалық мүмкіндік ретінде ұзақ уақыт пайдаланылды және Лондон бойынша сәтті турларында онымен бірге жүрді.
On one of his stage tours in England, Rice married Charlotte Bridgett Gladstone in 1837. She died in 1848. They had four children: Frances Gwynne Gladstone Rice born July 31, 1839, and died July 18, 1897, John Joy and Mary Gwynne who both died as babies and Elizabeth Mary Rice born August 31, in the 1840s and died on August 28, 1910. Rice enjoyed displaying his wealth, and on his return from London wore a blue dress coat with gold guineas for buttons, and a vest on which each gold button bore a solitaire diamond. It was painted and made in four pieces, with both arms and the right leg below the knee being separate parts screwed to the trunk. According to an article in The New York Times, it had apparently been carved by Rice himself in 1833, It had long been used by Rice as an advertising feature and accompanied him on his successful tour of London.