Кіріспе

Ежелгі Грецияда Буфония ("төрт аяқты малдың сойылуы") Афинада Диполияның бір бөлігі ретінде өткізілетін құрбандық рәсімін білдірді. Бұл діни мереке маусым немесе шілде айында, Скирофорион айының 14-і күні Акропольде өткізілді. Буфонияда қаланың қорғаушысы Зевс Полиеге ең көне дәстүрге сәйкес жұмыс істейтін өгіз құрбандыққа шалынды. Өгіздердің тобы Акропольдің ең биік нүктесіндегі құрбандық тастағына айдалып әкелінді. Алтаға астық құрбандығын Kentriadae әулетінің мүшелері таратып, оларға бұл міндет мұрагерлікпен жүктелді. Өгіздердің бірі жей бастағанда, өзін құрбандыққа шалуға өзіндік шешім қабылдағандай, Thaulonidae әулетінің бір өкілі балтамен жақындап, өгізді өлтірді, содан кейін балтаны дереу тастап, жасаған қылмысының ауырынан қашып кетті.

Шығуы және ұзақтығы

Аристофан заманындағы афиналықтар бұл қасіретті рәсімді көне деп есептеді; оның құрылу мифі алыс заманның жер асты әлемінің патшасы Кекропқа (Аристофан), Диомусқа (Теофраст, Порфирийдің De abstinentia 2.10.2 еңбегінде келтірілген) немесе көне Эрехтейге (Паузания 1.28.10) байланыстырды. Диполия Рим империясы кезіне дейін сақталды. Астық шалу рәсімі Платонның «Заңдар» (782c) еңбегінде айтылғандай, «адамдар сиыр еті жеуден қорқып, жануарларды құрбандыққа шалмай, оның орнына балға малынған нан және жер өнімдерін, сондай-ақ басқа да таза құрбандықтар шалған» кезді еске түсірді.

Толық мәліметтер мен түсіндірме

Порфирийдің бір үзіндісі Теофрасттың дерегіне сүйене отырып, бұл рәсімнің толық мәліметтерін қайта құруға болады. Жұмыс істеп жатқан өгізді союға тыйым салынғанмен, осы ерекше жағдайларда ол рұхсат етілген, бірақ бұл кісі өлтіру саналды. Сондықтан, кісі өлтірумен ластанған балта дереу Пританей сотының алдына жеткізілді, ол осы жансыз нысанды кісі өлтіруде айыптады. Балтаны жылтыратқандар, қайрағандар және балтаны көтергендер, әрқайсысы өз кезегінде осы іске жауапкершіліктен бас тартқаннан кейін, кінәлі балта немесе пышақ өгіздің өліміне себепкер деп айыпталды. Паусаниас бойынша балта ақталды, ал Порфирий бойынша құрбандық пышағы теңізге тасталды. Осы күнәсіздік комедиясын сахналауда және қатысушылардың барлығы, өлтірушінің өзінен басқа, бірлесіп тойлау арқылы жеке саналар тынышталып, полис қайта бекітілді. Кінә жауапкершілігі екі жақты түрде ауыстырылды: бір жағынан сот процесі арқылы, екінші жағынан өгіздердің бастапқыда жеу арқылы өзін-өзі таңдауы арқылы жасалған көрінетін "кінәлі" әрекет арқылы.

Паузанияс жазған мәлімет

Паузанияның бұл рәсімді сипаттауында арпа мен бидай араластырылып, құрбандық тастағына қойылады. Құрбандыққа дайындалған өгіз құрбандық тастағына әкелінеді, онда ол астық жей бастайды. Өгізді өлтіретін дін қызметкері (немесе өгіз союшы) өгізді өлтіріп, қашады, сонымен бірге өлтіру құралын лақтырып жібереді. Содан кейін балта сотқа беріледі.

Порфирийдің есебі

Порфирийдің баяндамасы бойынша, бұл ритуальдық өлтірудің қалай пайда болғаны суреттеледі. Аттикалық шаруа Диомус Афинада жалпы құрбандық тойлап жүргенде, жұмыс істейтін өгіз нан мен құрбандықтар тізілген үстелге жақындады. Өгіз біразын жеп, қалғанын таптап кеткен соң, Диомус өгізді балтамен өлтіріп, жерледі. Бұл әрекетті дінсіздік деп есептеген Диомус Критке қашып кетті. Ал Аттика жерін құрғақшылық пен жеміссіздік жайлады. Халық Пифия құдайына кеңес сұрағанда, құдай кісі өлтірген адам жазалансын және сол жерге өгіздің мүсіні орнатылсын деді. Диомус қылмыстан арылу үшін, қалалықтардың бәрі бірлесіп осы іске қатысуы үшін, өгізді сою керек деп шешті. Сондықтан халық союға қатысады, ал Диомус өгізге соққы береді. Порфирий бұл іс-әрекетті былайша сипаттайды: қыздар су тартқыштар рөлінде болады. Үш түрлі адам балтаны беруге, өгізге соққы беруге және өгіздің тамағын кесуге жауапты. Сосын жиналғандардың бәрі өгіздің етін жейді. Өгіздің терісі сабанмен толтырылып, егіс жұмысына арналған өріске жегіледі. Әрі қарай сот процесі ритуальдық түрде өтеді. Су тартқыштар пышақтайлаушыларды айыптайды, олар балтаны тапсырған адамды айыптайды. Бұл адам тамағын кескен адамды айыптайды, ол өз кезегінде пышақты айыптайды. Осылайша пышақ кінәлі деп танылып, теңізге тасталады. Бұл оқиғалар жыл сайын Афинадағы Акропольде қайталанады. Торттар қола үстелге қойылып, өгіздер сонда айдап әкелінеді. Ритуальдық сою үшін торт жегені анықталады. Ойналған рөлдеріне қарай түрлі атаулар беріледі. Диомустан тарағандар ботупой (өгіз союшылар) деп аталады. Өгіздерді айдап әкелушілер кентриадай (қоздырушылар) деп аталады. Ал өгіздің тамағын кесушілер, ет бөліскеннен кейін, дайтрои (бөлушілер) деп аталады.

Акрополдағы орны

Буфония мерекесі Акропольдің шығыс жағында өтті. Акропольдегі басқа құрылыстардан өзгеше, мұнда екі аймақ көбінесе ашық болған. Батыстағы аймақ өгіздерді қоршауға арналған жай ретінде қызмет еткен. Бұл Буфония үшін бірнеше өгізді ұстауға жеткілікті болса, сонымен қатар Панафения кезінде көптеген құрбандықтарды қабылдауға да мүмкіндік берген. Осы аймақтың шығысында бірнеше ойыстар табылады. Алдыңғы зерттеулер оларды сарайдың негізіне жатқызған (Горхам Стивенс). Соңғы кезде бұл ойыстар, аймақтағы тірек қазбаларымен бірге, малдың бағытталуына қызмет еткен деген ұсыныс жасалды. Мал батыстағы ашық жерде сақталып, содан кейін шығысқа қарай ритуалдық сою үшін жетелеуге арналған. Бұл ойыстар малдың көп санын басқаруға көмектескен. Аймақтағы тас беттер сою кезінде пайда болған қанды және жануарлардың қалдықтарын шаюға арналған арналарды көрсетеді.