Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландия қоғамы - шотландтардың топтық мінез-құлқы, олар қалай ұйымдасады және шешімдер қабылдайды. Шотландияның әлеуметтік тарихы - шотланд тарихын зерттеудің негізгі саласы. Шотландия қоғамы батыс қоғамына негізделген және бүкіл әлем бойынша батыс мәдениетінің таралуына маңызды үлес қосты. Шотландия ерте орта ғасырларда мемлекет ретінде қалыптаса бастағаннан бері ол көптеген ғасырлар бойы дамып келеді. Шотландтар көптеген әлеуметтік және мәдени сипаттамаларды бөліседі, мысалы диалект, музыка, өнер, әлеуметтік әдеттер, асхана және фольклор. Шотландия - этностық және нәсілдік жағынан әртүрлі ел, өйткені оның тарихында көптеген түрлі елдерден келген иммиграция үлкен көлемде болды.
Scottish society is the group behaviour of Scots, how they organise themselves and make decisions. The social history of Scotland is a major field within the academic study of Scottish history. Scottish society is based on Western society, and has made key contributions to the spread of Western culture throughout the world. It has been developing for many centuries, since Scotland started to emerge as a country in the Early Middle Ages. Scots share many social and cultural characteristics, for example dialect, music, arts, social habits, cuisine and folklore. Scotland is an ethnically and racially diverse country as result of large scale immigration from many different countries throughout its history.
Орта ғасырдағы шотланд қоғамы
V ғасырда Британиядан римдіктердің келуі мен XVI ғасырдың басында қайта өрлеу дәуірінің басталуынан бастап шотланд қоғамы анық қалыптасқан жоқ және дереккөздер аз. Туғандық топтары негізгі ұйымдық жүйені қамтамасыз етті және қоғам, бәлкім, соғыс жүргізуге негізделген шағын аристократияға, қару-жарақ алып жүруге құқығы бар және заң кодекстерінде ұсынылған еркін адамдардың кең топтарына, құлдардың салыстырмалы түрде үлкен денесіне бөлінген, олар өз иелерінің клиенттері болып, бірге өмір сүрген болуы мүмкін. Он екінші ғасырдан бастап қоғамның қабаттануын егжей-тегжейлі қарауға мүмкіндік беретін көздер бар, оның ішінде патша мен аз сандағы мормарлардың төменгі қатардағы еріктілер мен, әсіресе, Шотландияның орталығында үлкен топтың құлдар тобы болған. Бұл кезеңде Дәуіт I тұсында енгізілген феодализм барондық иеліктердің осы жүйеге жабыла бастағанын білдірді, ағылшын терминдері граф және тане кең таралды. Асыл тұтқындардан төменгі қатарда шағын шаруа қожалықтары бар шаруалар және қарапайым жер иелері бар коттар мен гресмендер (көптеп жайылатын жалға алушылар) саны өсіп келе жатты. Агнатикалық туыстық пен феодалдық міндеттердің үйлесімі осы дәуірде Таулы аймақтарда кландар жүйесін құру ретінде қарастырылды. Шотландия қоғамы өз қоғамын сипаттау үшін үш сорт теориясын және дәрежелерді ажырату үшін ағылшын терминологиясын қабылдады. 14 ғасырда құлшылық ескерткіштерден жоғалып кетті, ал жұмысшылар, қолөнершілер мен саудагерлердің жаңа әлеуметтік топтары дамушы бургтарда маңызды болды. Бұл қалалық қоғамда әлеуметтік шиеленісті арттырды, бірақ Англия мен Франциядан айырмашылығы Шотландияның ауылдық қоғамда үлкен тәртіпсіздіктер болмады, онда салыстырмалы түрде аз экономикалық өзгеріс болды.
From the departure of the Romans from Britain in the fifth century to the establishment of the Renaissance in the early sixteenth century, Scottish society was obscurely formed and there are few documentary sources. Kinship groups provided the primary system of organisation and society was probably divided between a small aristocracy, whose rationale was based around warfare, a wider group of freemen, who had the right to bear arms and were represented in law codes, above a relatively large body of slaves, who may have lived beside and become clients of their owners. From the twelfth century onwards there are sources that allow the stratification in society to be seen in detail, with layers including the king and a small elite of mormaers above lesser ranks of freemen and what was probably a large group of serfs, particularly in central Scotland. In this period the feudalism introduced under David I meant that baronial lordships began to overlay this system, the English terms earl and thane became widespread. Below the noble ranks were husbandmen with small farms and growing numbers of cottars and gresemen (grazing tenants) with more modest landholdings. The combination of agnatic kinship and feudal obligations has been seen as creating the system of clans in the Highlands in this era. Scottish society adopted theories of the three estates to describe its society and English terminology to differentiate ranks. Serfdom disappeared from the records in the fourteenth century and new social groups of labourers, craftsmen and merchants, became important in the developing burghs. This led to increasing social tensions in urban society, but, in contrast to England and France, there was a lack of major unrest in Scottish rural society, where there was relatively little economic change.
Шотландия қоғамы ерте заманауи дәуірде
Шотландия қоғамы ерте заманауи дәуірде Шотландияда XVI ғасырдың басында және XVIII ғасырдың ортасында болған әлеуметтік құрылым мен қарым-қатынастарды қамтиды. Бұл шамамен Еуропадағы ерте заманауи дәуірге сәйкес келеді, Ренессанс пен реформациядан бастап, соңғы Якобит көтерілісі мен өнеркәсіптік революцияның басталуымен аяқталады. Шотландия бұл кезеңде иерархиялық қоғам болды, онда күрделі қатарлар мен реттер болды. Бұл топтың басында монарх пен ұлы магнаттар тұрды. Олардан төменгі орында лаардтар тұрды, олар жергілікті қоғамның жоғарғы сатысында өзіндік топ ретінде пайда болды. Ауылдық қоғамда лагардтардан төмен әртүрлі топтар болды, көбінесе олар дұрыс анықталмаған, соның ішінде еомендер, олар көбінесе ірі жер иелері болды, ал фермерлер, олар жер иелері болды, содан кейін коттар мен шөпшілер, олар көбінесе ортақ жер мен жайылымға шектеулі құқықтар алды. Қалалық қоғамды бай саудагерлер басқарды, олар көбінесе буржуазия болды. Олардың астында, және көбінесе қалалық элитамен қақтығыста, қолөнершілер болды. Осы қатарлардың астында қаладағы және ауылдық қоғамда әртүрлі топтар болды. Туғандық агнатикалық, тек қана еркек желі арқылы саналатын, бұл тегін және кландардың маңыздылығын арттыруға көмектесті. Мемлекеттің күшейген күші мен экономикалық өзгерістер осы ұйымдардың күшін құртты, ал бұл процесс үкіметтің он сегізінші ғасырда клан басшыларының билігін әлсірету арқылы Якобиттік көтерілістердің қатеріне жауап бергенде жеделдетілді. Реформация отбасы өміріне үлкен әсер етті, шомылдыру рәсімінің, неке мен жерлеудің сипатын өзгертті, бұл кең қарым-қатынастардың, сакраментальдық мәртебе мен жерлеудің өзгеруіне әкелді және әке рөлін көбірек назарға алды. Демографиялық деректердің шектеулі болуы тұрғындардың жалпы өсіп келе жатқанын көрсетеді, қысқа мерзімді өмір сүру дағдарыстарымен шектелген, олардың ең ауырсы 1690-шы жылдардағы "жеті ауру жыл" болды. Бургтардың қалалық орталықтары өсе берді, ең ірісі Эдинбург, содан кейін Глазго. XVI ғасырдың екінші жартысынан бастап халық санының өсуі мен экономикалық ығысу босқындардың көбею проблемасына әкелді, оған "Ескі кедейлер заңы" деп аталатын Парламент актілерінің сериясы жауап берді, ол жергілікті кедейлерге "қажетті" көмек көрсетуге тырысты, бірақ мобильді жұмыссыздар мен қайыршылар үшін жазалар. Ата-бабаларымыздың қоғамдағы патриархалдығы әйелдердің күйеулеріне және отбасыларына бағынуына әкелді. Олар жұмыс күшінің маңызды бөлігі болып қала берді, кейбіреулері экономикалық тәуелсіз болды, ал басқалары маргиналды өмір сүрді. Осы кезеңнің басында әйелдердің заңды мәртебесі аз немесе мүлдем болмады, бірақ Реформациядан кейін олар көбірек қылмыстық қылмысқа ұшырады және XVII ғасырдың соңына дейін салыстырмалы түрде көп санда болған сиқыршылық аңшылықтардың негізгі субъектілері болды.
Scottish society in the early modern era encompasses the social structure and relations that existed in Scotland between the early sixteenth century and the mid eighteenth century. It roughly corresponds to the early modern era in Europe, beginning with the Renaissance and Reformation and ending with the last Jacobite risings and the beginnings of the industrial revolution. Scotland in this period was a hierarchical society, with a complex series of ranks and orders. This was headed by the monarch and the great magnates. Below them were the lairds, who emerged as a distinct group at the top of local society was whose position was consolidated by economic and administrative change. Below the lairds in rural society were a variety of groups, often ill defined, including yeomen, who were often major landholders, and the husbandmen, who were landholders, followed by cottars and grassmen, who often had only limited rights to common land and pasture. Urban society was led by wealthy merchants, who were often burgesses. Beneath them, and often in conflict with the urban elite, were the craftsmen. Beneath these ranks, in both urban and rural society, there were a variety of groups of mobile "masterless men", the unemployed and vagrants. Kinship was agnatic, with descent counted only through the male line, helping to build the importance of surnames and clans. The increased power of the state and economic change eroded the power of these organisations, and this process would accelerate as the government responded to the threat of Jacobite risings by undermining the power of clan chiefs in the eighteenth century. The Reformation had a major impact on family life, changing the nature of baptism, marriage and burials, leading to a change in wider relationships, sacramental status and burial practices and placing a greater emphasis on the role of the father. Limited demographic evidence indicates a generally expanding population, limited by short term subsistence crises, of which the most severe was probably that of the "seven ill years" of the 1690s. The urban centres of the burghs continued to grow, with the largest being Edinburgh, followed by Glasgow. Population growth and economic dislocation from the second half of the sixteenth century led to a growing problem of vagrancy, which was responded to by a series of Acts of Parliament that established what would become the "Old Poor Law", which attempted to ensure relief for the "deserving" local poor, but punishments for the mobile unemployed and beggars. The patriarchal nature of society meant that women were directed to be subservient to their husbands and families. They remained an important part of the workforce and some were economically independent, while others lived a marginal existence. At the beginning of the period women had little or no legal status, but were increasingly criminalised after the Reformation, and were the major subjects of the witch hunts that occurred in relatively large numbers until the end of the seventeenth century.