Кіріспе
1992 жылы Майкл Аптеттің түсірген «Thunderheart» фильмі – 1992 жылы Майкл Аптет Джон Фусконың сценарийі бойынша режиссерлік еткен американдық нео-вестерн детективтік фильмі. Фильм 1973 жылғы «Wounded Knee» оқиғасымен байланысты оқиғалардың шала-жанды көркем бейнесі болып табылады. Кинотеатрларда көрсетілгеннен кейін фильм «Саяси фильмдер қоғамынан» бірнеше жүлдеге ұсынылды. 1992 жылдың 24 қарашасында «Intrada Records» лейблі фильмнің түпнұсқа саундтрегін шығарды. Фильмнің музыкасын композитор Джеймс Хорнер жазған. «Thunderheart» АҚШ кинотеатрларында 1992 жылдың 3 сәуірінде кеңінен көрсетіліп, қосымша билет сатылымынан $22,660,758 табыс әкелді. Театрларда көрсетілгеннен кейін фильм шағын қаржылық сәттілікке жетті және кинотеатрлардағы алғашқы көрсетілімінен бұрын жағымды сынға ие болды.
Thunderheart is a 1992 American Neo Western mystery film directed by Michael Apted from a screenplay by John Fusco. The film is a loosely based fictional portrayal of events relating to the Wounded Knee incident in 1973, Following its cinematic release, the film garnered several award nominations from the Political Film Society. On November 24, 1992, the Original Motion Picture Soundtrack was released by the Intrada Records label. The film score was composed by musician James Horner. Thunderheart premiered in theaters in wide release in the United States on April 3, 1992 grossing $22,660,758 in domestic ticket sales. The film was considered a minor financial success after its theatrical run, and was met with generally positive critical reviews before its initial screening in cinemas.
Сюжет
Лео Фаст Елк, Оңтүстік Дакотадағы түпкілікті американдықтардың резервациясының тайпалық кеңесінің мүшесі, өлтіріледі. ФБР агенты Уильям Доуес агент Рей Левойді тергеуге тағайындайды. Ол аралас сиу тегінен болғандықтан таңдалды, бұл резервация тұрғындарымен сұхбаттасу кезінде тергеуге көмектесуі мүмкін. Рей өзінің тегінен алыс болғандықтан және лакота тілінде сөйлей алмағандықтан алаңдайды. Рейге тәжірибелі агент Фрэнк "Куч" Коутелл серіктес болады, ол күдіктілер тізімін бейбіт американдық туынды саяси белсенді және мектеп мұғалімі Мэгги Игл Берге және радикалды аборигендер құқығын қорғау қозғалысының (ARM) жетекшісі Джимми Дуайсқа дейін қысқартты. Рей мен Фрэнк қылмыс орнында тайпалық полиция офицері Уолтер Кроу Хорспен кездеседі. Уолтер олардың юрисдикция талаптарына қарсы тұрады, себебі ол үкіметке сенімсіздікпен қарайды, ал Рей мен Фрэнк оған тергеулеріне кедергі келтірмеуін айтады. Фрэнк Джиммидің кінәлі екенін анықтады және оны ұстау үшін тайпалық кеңес төрағасы Джек Милтонмен жұмыс істейді. Джек резервацияны Джимми мен ARM-нен қорғау үшін ресми емес милицияны жалдады, олар тайпалық кеңестің резервацияны жаңғырту әрекеттеріне қарсы. Джимми ұсталып, қамауға алынды, бірақ ФБР мен тайпалық полициямен атыс-жұғыстан кейін қашып кетеді. Уолтер оған кісі өлтіру Мэггидің жерінде болғанын айтқанда, Рей дәлелдер жинауға барады және оқ қаптарын табады, бірақ Мэгги оны кетіп қалуға мәжбүрлейді. Бастапқыда Рейді жергілікті тұрғындар қысымға алады ("Вашингтондық қызыл тері" деп атайды), бірақ тайпаның ақсақалы Сам Ричес оған оның күшті американдық қаны бар екенін айтады. Рей Мэггидің әжесінен сұрақ қою үшін қайта оралады және оның белсенділігі үшін мақтайды. Рей келген кезде Мэггидің ұлы Джектың милициясымен атылып жараланады, олар атыстың ARM жасағанын мәлімдейді. Рей Мэгги мен оның ұлын ауруханаға апарады және олар келген кезде Джектың адамдарымен төбелес тудырады. Резервациядағы Милтонның үкіметті қолдайтын тобының қасіреті мен зорлық-зомбылығын көргеннен кейін, Рей американдықтардың мәселелеріне көңіл бөле бастайды. Франк Джиммидің кісі өлтіргеніне сенімді болса да, Уолтер Рейге кісі өлтірушінің Джиммиден ауыр болғанын және Леоның көлігін ұрлап, оны Мэггидің жерінен қоқысқа тастау үшін пайдаланғанын айтады. Леоның машинасы әлі табылмады, бірақ Фрэнк бұл жолға қарамастан, Рейге Уолтермен сөйлесудің орнына Джиммиді табуға назар аударуды бұйырады. Рей Франктің бұйрығына қарамастан Уолтермен және Сам Ричес атасымен кездесуді жалғастырады және өз тергеуін жасырын түрде бастайды. Леоның машинасы үлкен жакеті бар багаж бөлімінде табылды, бұл Уолтердің кісі өлтіруші Джиммиден үлкен деген пікірін растайды. Рей жакет қалтасынан лотерея билетінің бөлігін алып, оны лотереяны ұйымдастырған Мэггиге апарады, оның кімге тиесілі екенін анықтау үшін. Мэгги Рейге резервациядағы судың ластануы мүмкін екеніне алаңдап, оның ұлына көмектескені үшін алғыс айтады. Рей Сам Ричес атасына барады және Джиммиді табады, ол енді оның кінәсіз екеніне сенімді. Рей Джиммиді тез кетуге ескертеді, әйтпесе ФБР оны өлтіреді, бірақ Джимми Фрэнк пен аң аулауға шақырылған ФБР агенттерімен ұсталады. Фрэнктың ашуына орай, Рей резервация мен Леоның өлтірілуіне қатысты құпия жоспар бар екеніне күдіктенеді. Джимми тұтқындалғаннан кейін Мэгги Рейге билетті табады. Билетті резервациядағы мүгедек арбамен жүретін сотталған Ричард Желто-Хок сатып алған. Рей Ричардқа барады, ол Рей оны дөңгелек арбасынан түсіп кетуін айтқаннан кейін Леоны өлтіргенін мойындайды, ол солай істейді. Ричард Франк пен басқа да ФБР агенттері түрмеде оның жазасын жеңілдетуді ұсынғанын, егер ол оларға қызмет етсе, айтады. Ричард ARM мен тайпалық кеңес арасындағы шиеленісті қоздырды және Франк оны түрмеге қайтарумен қорқытып, тиімді шантаж жасады. "Көзді" табу туралы бұйрық алғаннан кейін, Рей мен Уолтер Леоның өлімінен бұрын зерттеген Red Deer Table жеріне барады. Рей Уолтерге Wounded Knee қазалы оқиғасы туралы көрген түсін айтады, онда ол басқа американдықтармен бірге АҚШ сарбаздарынан қашып жүрді. Уолтер Рейдің аян көргенін және Рейдің "Thunderheart" екенін, ол Wounded Knee-де өлтірілген американдық батыры екенін, ал қазір оларды қазіргі қиындықтардан құтқару үшін қайта туылатынын айтады. Қызыл Елік үстеліне келгеннен кейін, екеуі резервациядағы уран кенін жою үшін үкімет қолдаған жоспарға тап болады. Кен қазу суды ластайды және резервациядағы үкіметті қолдамайтын ARM мен Милтонның адамдары арасындағы қанды қақтығысты күшейтеді. Жердің иесі Милтон болмаса да, ол келісімдерден үстеме ақы алады. Рей мен Кроу Хорс Мэггидің денесін осы жерде табады. Рей Ричардқа асығыс оралады, бірақ оны дөңгелек арбасында өлі қалпында табады, оның білегі шалынған, өлімі өзіне-өзі қол жұмсаған сияқты көрінеді. Уолтер мен Рей Фрэнк, Джек және оның үкіметті қолдайтын серіктерімен қудаланады. Рей Ричардтың мойындауын жазғанын, Фрэнкті Леоның өлтірілуіне қатысты екенін көрсететінін айтады. Рей мен Уолтер ақыры бұрышталып, бірақ оларды өлтіруге үлкермей, ARM оларды қорғау үшін келеді. Фрэнк пен Джек қарулы қарсылықпен қоршалып, жеңіліске ұшырайды. Рей жемқорлыққа көңілі қалғандықтан ФБР-ден кетеді.
Түсірілім
Фильм негізінен Оңтүстік Дакота штатында түсірілді. Фильмнің музыкасын Джеймс Хорнер жазды, ал Брюс Спрингстин, Али Олмо және Сонни Лемейр сияқты әртістер жазған түпнұсқа әндер фильмдегі диалогтар арасында пайдаланылды. Джим Хенриксон фильмнің музыкасын монтаждау жұмысын жүзеге асырды.
Роман
1992 жылы 28 мамырда ХарперКоллинс баспасынан Джон Фусконың сценарийі негізінде "Тандерхарт" атты жұмсақ мұқабалы роман жарық көрді. Кітап, фильмде бейнеленгендей, Wounded Knee оқиғасының көркемделіп суреттелген оқиғаларын көркемдеп баяндайды. Онда ФБР агентінің үндістердің резервациясындағы зорлық-зомбылықтың себебін анықтауға жіберуі қалай кең ауқымды құлпына айналатыны туралы ойлар кеңейтіледі.
Кассалық жинақ
Фильмнің премьерасы 1992 жылдың 3 сәуірінде АҚШ-тың бүкіл кинотеатрларында кең форматта өтті. Алғашқы көрсету аптасында фильм 5-орынды иеленіп, 1035 кинотеатрда 4,507,425 долларлық табыс тапты. Фильмнің кірісі екінші аптасында 26%-ға төмендеп, 3,324,500 долларға жетті. Сол аптаның соңында фильм 1090 кинотеатрда көрсетіліп, 8-орынға түсті. "Ұйықтаушылар" ("Sleepwalkers") фильмі "Ақ жігіттер секіре алмайды" ("White Men Can't Jump") фильмін оқсытып, бірінші орынды алып, 10,017,354 долларлық кассалық табысқа ие болды. Соңғы көрсету аптасында "Тандерхарт" ("Thunderheart") 1,111,110 долларлық кіріспен шалқап жатқан 14-орынға орналасты. Фильм алты апталық кинотеатрлық көрсетілімде жалпы билет сатылымы бойынша 22,660,758 долларға жетті.
Үй медиасы
Кинотеатрларда көрсетілгеннен кейін, фильм 1992 жылдың 14 қазанында VHS бейне форматта шықты. Фильмнің 1-аймақтық кодталған кең экранды нұсқасы 1998 жылдың 29 қыркүйегінде АҚШ-та DVD форматында жарық көрді. Фильм 2024 жылдың 21 мамырында Blu-ray форматында шығуға жоспарланған.