Кіріспе

Мошупаға ерекше және ғажайып тау бедерлері тән, олар жиі келушілерді таңғалдырады. Үлкен жартастар (кейбірінің радиусы 40 метрге дейін жетеді) бір-бірімен тең салмақта орналасқан, тіпті ауыл тұрғындары олардың неге құламайтынын білгісі келеді. Олар ауыл басшысы өліп бара жатқанда ғана құлайды деп есептеледі. Мошупаның басшысы (кгоси) - Кагохи Кгабосетсо Мосиеле. Қазіргі уақытта ауыл басшысы әдет-ғұрып сотында қызмет атқарады, ал оның ағасы, Корохо Оскар Мозилеле ауылдың қазіргі басшысы болып табылады. Ботсванада әдеттегідей, "кгоси" деген атпен құттықтау - бұл басшының атының алдында қолданылатын атақ.

География

Мошупа, Мосопе, Хатселатлади (Гатсалатлади) және Монаамме, ал солтүстікте Колване арқылы өтетін үш маусымдық өзен бар. Мосопе өзені аңыз бойынша жыланның (Festas the destroyer) қонысы болып табылады, ол бұршақ және Матизо (se jaa banyana) деп аталатын үлкен африкалық алыпты тудырады. Ауыл тұрғындары, әсіресе түнде, өзен Футинг / Кгосинг төбелеріне қосылған жерде, жыланнан қорқып, оны кесіп өтуден аулақ болады. Бұл жерде Лефикенг немесе жай ғана "Хикенг" деп аталатын, өзен жағалауында таңғажайып тепе-теңдікте орналасқан үлкен жартасты бар, оның астында көп жылдық тоған бар. Ауыл тұрғындары бұл жерден аулақ болса да, қонақтар, әсіресе ақ түсті туристер немесе Бейбітшілік корпусының еріктілері, "Жылан" екі баслы, өте құпия деп саналатын аңыз жыланға айналады деген жергілікті сенімге жол ашады.

Инфрақұрылым

Мошупада алты бастауыш мектеп, үш орта мектеп және жоғары орта мектеп бар. Сонымен қатар, бірнеше балабақша мен жетімдер үйі бар. Кәсіптік оқыту орталығы (Мошупа бригадасы) сауда, бизнес және хатшылық курстарын ұсынады. Мошупаның солтүстігінде кеңес әкімшілігінің кеңселері бар, олардың саяси жағында - кеңес төрағасы, әкімшілік жағында - кеңес хатшысының аға көмекшісі. Денсаулық сақтау жүйесі үш емханадан тұрады, олар толық уақыт медбикелер мен дәрігерлерге жүктілік және қысқа мерзімді пациенттермен жұмыс істейді. Емхана ауыр науқастарды Канье ауруханасына немесе Тамага ауруханасына жібереді. Мошупада 2023 жылы аурухана салынып жатыр, ол 2024 жылға дейін ашылып, жұмыс істей бастауы мүмкін. Мошупаға ең соңғы қосылғандардың бірі батысқа қарай жас қылмыскерлерді ұстайтын орталық болды.

Демография

Мошупа Ботсвана ауылдарына тән округтерге немесе дикготаларға бөлінеді. Олар: Кгосинг, Накеди, Футинг, Кгопе, Марадунг, Тхупело, Ммафолана, Ммадитсверэ, Нкаикела, Ммамохухумеди, Рунгвана, Модимеле, Сау, Иерусалим (Футингтің бір бөлігі), Мокаканенг, Могаунг, Маунатлала, Диботонг, Ммасесецеле, Лепапенг, Хасэга маджве және басқа да аулалар ауылдың өсуімен пайда болады. Әр котланың өзінің қосалқы басшысы немесе кгосанасы бар. Мошупаға қоныс аудару Димаве шайқасынан кейін Бакгатла ба Мманаананың соңғы қонысы болды. Бұл аймақ таулы табиғи қорғанысы немесе маусымдық су көзі (Мосопе өзені) болғандықтан таңдалған болуы мүмкін. ХХ ғасырдың басында Бангвакце баслығы Батуен II-мен болған проблемалар ауылды бөлініп, бас бас Kgosi Gobuamang (I) Mosielele 1934 жылы Квин территориясының астында Тамагада өмір сүруге кетті. Негізгі патшалық отбасы Тамагада орналасқан, ал кейбір Мошупа басшылары, мысалы, марқұм Рампудза Мозилеле және Дирацаме Гобуамган II Тамага патшалық отбасынан шыққан.

Дін

Мошупада көптеген христиандар бар. Ең танымал - Оңтүстік Африканың Біріккен қауымдық шіркеуі, Жетіінші күн адвентистері, Құдайдың Ассамблеясы, Апостолдық сенім миссиясы, Рим-католик шіркеуі, Сион христиан шіркеуі және Үндістанның Құдай Пәтір шіркеуі басқа афро-христиандық және харизматикалық Пәтірлік қауымдарымен бірге. Ең көне шіркеулердің бірі - 1903 жылы құрылған Мотховаге шіркеуі.

Ұлты

Мошупаны негізінен Бакгатла бага Мманаана мекендейді және оның өсуімен ауылға қосылған бірнеше этникалық топтар бар. Оңтүстікке қарай көбінесе Бангвакце халқы, батысқа қарай Кгалагади ата-бабалары бар топтар, ал Пхутинг тұрғындары Нгавато ата-бабалары деп есептеледі: сондықтан "Пхутинг" атауы, жануарлар фути (африкалық дуикер), Нгавато тайпасының тотемі. Могаунг ауданының тұрғындары Бангвакце деп саналады. Мабурунг копласында африкаанс тегіне жататын көптеген адамдар бар, олардың тамыры Оңтүстік Африкаға (Кейп колониясы) және 17 ғасырдағы Нидерландыға дейін жетеді. Олардың ең танымалдары - Стеглинг және Людик отбасылары. Олардың темір жасау дәстүрі өте берік, ол ағаш өгіз сүйрейтін арба немесе кготокгото кезінде ең жоғары дәрежеге жеткен. Олар әлі күнге дейін африкаанс тілінде сөйлейді, бұл ортағасырлық голланд тіліне ұқсас тіл. Кейде оларды "Мабуру" деп атайды, бірақ бұл сөзді пайдалану кейде кемсітуші болып саналады. Бұл сөз голланд тіліндегі "Boers" сөзінен шыққан, яғни "фермерлер" дегенді білдіреді, бұл сөз Нидерландыдан келген алғашқы Кейп колониясының қоныстанушыларының күшті ауыл шаруашылығы мәдениетінен шыққан. Нгуни (кхоса, свати, зулу) және сотоцвана тайпаларының барлығы дерлік бір сөзді қолданады. Сондай-ақ, Таяу Шығыс пен Үндістаннан шыққан бірқатар бизнесмендер бар, олар өздерінің шағын тығыз қоғамдастық ретінде өмір сүріп жатқанда Бэтсванаға айналды. Рамоцвамен бірге бұл 1880 жылдары түпкүлдік тұрғындар қоныстанған алғашқы орындардың бірі болды. Белгілі кәсіпкер және бұрынғы парламент мүшесі Сатар Дада Мошупаның үнді қауымдастығында (тарихи тұрғыдан "арабтар" деп аталады, мұсылман дінін қоса алғанда) тамырланған.

Өнеркәсіп

Мошупа айналасындағы аймақ егін және мал шаруашылығының егістік жерлерінен тұрады, соңғылары шөлдікке баратын жолмен өте көп жайылады. Сонымен қатар, жергілікті базарды қамтамасыз ететін бірнеше құс өсірушілер бір жерге топталған. Мошупада құс шаруашылығы өте табысты кәсіп. Өзен бойындағы ылғалды жерде көкөніс өсіретін ферма бар, онда шпинат, қызанақ және басқа да көкөністер өсіріледі. Көкөністердің көбісі жергілікті супермаркеттерге импортталады, өйткені Мошупа өнімді шаруашылыққа өте құрғақ. Мошупада ірі сауда орталығы жоқ, бірақ негізгі жолдың айналасында дүкендер тобы бар, олар іш киім мен азық-түлік, құрылыс материалдары мен жиһаздан бастап тауарлар сатады. Мұшападағы барлық саудагерлер мен мектептерге жергілікті нан пісіру зауыты нан жеткізіп тұрады. Сондай-ақ, Рождество мезгілінде гүлденетін сәбізханалар да бар. Олардың барлығы афро стильдерге маманданған. Сонымен қатар, жергілікті жердің зираттардағы жәшіктерді дәнекерлеуге және жеткізуге маманданған бірнеше металл ұсталары бар (жақсы бизнес). Құбырлар, кірпіш салу және электр қондырғылары сияқты сауда қызметтерін жеке тұлғалар ұсынады, олар негізінен реттелмейтін саудада. Ботсвананың көптеген ауылдарында сияқты, дамуды еріктілер тобы және жергілікті муниципалитет, атап айтқанда, Ауылдық даму комитеті басқарады. Олар әдетте мемлекеттік тұрғын үй және ландшафттық жобаларды басқару сияқты сарапшы кеңесуді қажет етпейтін кішігірім жобалармен айналысады.

Саясат

Мошупада төрт партиядан жетіге дейін басымдықты саяси партиялар бар. Қазіргі уақытта Ботсвананың билік басындағы партиясы - Ботсвананың Демократиялық партиясы (БДП, Домкраг). Сонымен қатар Ботсвана Конгресс партиясы, Ботсвана Ұлттық фронты және Ботсвана Альянс қозғалысына да айтарлықтай қолдау бар. Мошупаның парламенттік мүшесі - Karabo Gare және оның құрметі доктор Могвеэци Кеабевезе Эрик Масиси, Мошупа тумасы, қазіргі кабинетте Ботсвана президенті болып қызмет етеді. Саяси абыройы бар адам. Масиси Мошупаның тұңғыш депутатының ұлы, ол тәуелсіздік алғаннан кейін алғашқы сайлауда жеңіске жетті. 2013 жылы қайтыс болғанға дейін Мокгвеетси Эрик Масисидің ағаларының бірі Францистаун Батыс сайлау округінде депутат болған. Ол білім беру, экономика (әлеуметтік саясат және әлеуметтік даму) салаларында жоғары оқу орнынан жоғары білім алды және жақында эпидемиологияны зерттей бастады. Ауыл еліміздің ең көрікті ауылдарының бірі болғанымен, оның туристік әлеуеті әлі де пайдаланбаған және туристік бағыт ретінде қарастырылмаған. Иерусалим ауданында қонақ үй мен қонақ үй бар. Мұнда көптеген барлар, арақ дүкендері және жаңадан ашылған бір түнгі клуб бар. Ең жақын мотель Мошупадан отыз минуттық қашықтықта орналасқан Каньеде орналасқан. Бейбітшілік корпусының қызметкерлері мен еріктілер ауылды дамыту комитетінің (В.Д.К.) көмегімен тұрғын үй ала алады. Мошупаның орфографиясы мен айтылуы Мосопа болуы керек, бірақ Мошупа деген атауға ие, өйткені алғашқы құжаттамашылар оны дұрыс айтпаған британдықтар болды. Мошупаның тарихы туралы толық мәліметтерді қазіргі уақытта президент кеңсесінің баспасөз хатшысы болып жұмыс істейтін тарихшы доктор Джефф Рамзи жазды. Бұл ақпаратты Ботсвананың Ұлттық архивінен сұраныс бойынша алуға болады. Ботсвана университетінің тарих және геология бөлімі Мошупа туралы кейбір зерттеулер жүргізді және оларды университет кітапханасынан алуға болады.