Контекст

Бұл шайқас 1625 жылғы Картли-Кахетия көтерілісінің нәтижесі болды, осы кезде Теймураз I өміріндегі Сафави империясына қарсы екінші көтерілістің жетекшісі атанды. Персияның Аббас I көтерілісті басу үшін Иса хан Сафавидің (қурчи баши) басқаруымен зор әскер жіберді және оны Грузиядағы Сафави күштерінің қолбасшысы етіп тағайындады. Аббас I Кавказдағы Сафави билеушілеріне Иса ханға көмектесуді бұйырды. Сафави әскеріне Ширван мен Ериванның бегларбегтері, сондай-ақ Иранның солтүстік және орталық бөліктерінен келген әскерлер де кірді. Шах Аббас I экспедицияны оңтүстік Әзірбайжаннан, өзі орналасқан жерден басқарды.

Дайындық

1625 жылы маусым айының соңында иран әскері грузин аумағына еніп, Марабда жазығында Алгети өзенінің аңғарларына орналасты. Темірза патша мен Георгий Саакадзе 20 мың сарбаз жинап, Қожор Табахмела жазығына лагерь құрды. Ирандықтар Әзірбайжан беглербегінің – Шах Бенде ханның әскерін күтіп, әзірге шабуылға түсуді жоспарламады. Грузин сардарлары шайқаста қандай стратегия қолдану керек деген мәселеде келіспеушілікке түсті. Георгий Саакадзе Марабда жазығының жер бедерін тиімді пайдалану үшін парсылардың шабуылын күтуді ұсынды, ал Темірза патша оған қарсы пікір білдірді. Нәтижесінде, Темірзаның жоспары Георгийдің жоспарынан басымдық алды, сондықтан шайқас патшаның жеке басшылығымен басталды, Георгий Саакадзе қолбасшылықтан шеттетілді.

Шайқас

Парсылар шабуылға дайын болды: саңгарлар салынып, алдарында төрт қатар тұрған мушкетерлер орналастырылды. Әмірғұна хан әскердің алғы шебіне, ал Иса хан Сафави – орталық бөліміне басшылық етті. Грузин әскері түні бойы Табахмела жотасынан түсіп, таңертең парсы бекіністеріне шабуыл жасады. Мушкетерлер мен артиллерия ауыр шығын келтірді, бірақ грузин шабуылын тоқтатуға күші жетпеді. Олар парсы майданын бұзып, Иран авангардын талқандап, Әмірғұна ханға өлім жарақатын тигізді. Грузин әскері парсы жаяу әскерінің қатарын жарып, Иса ханның орталық бөліміне күшті шабуыл жасады. Шайқас қызып тұрғанда парсы қанаттары орталыққа көмектесе алмады, негізгі күштен бөлініп, Теймураздың жоспары бойынша шайқас алаңынан қашуға кірісті. Грузиннің жеңісі анық көрінді, бірақ Иса хан мен оның жеке күзетшілері грузиннің шабуылын тоқтатуға табандылық танытты. Парсы әскерінің көп бөлігі жеңіліске ұшырап, қалғаны қоршауға түскенде, грузин қанаттарының бірі жаумен байланысын үзіп, жақын арада жеңіске жететінін тойлай бастады. Сол кезде Теймураз I-нің атты әскері парсыларды қуу кезінде негізгі шайқас алаңынан алыстап кетті. Қызылбаштар мүмкіндікті пайдаланып, бұзылған қатарларын қайта жинап, Иса ханның жеке күзетшілерінің айналасына шоғырландырып, грузин әскеріне қарсы күшті қарсы шабуыл жасады. Әзірбайжан облысының әкімі Шахбанде ханның қосымша күштерін пайдаланып, Иса хан Сафави грузиннің әлсіреген қатарын жарып, оларды Коджори тарлығына қарай ығыстырды.

Қорытынды

Марабдадағы жеңіліс грузиндер үшін өте ауыр тиді, Теймураз I-нің адал қызметінде болған көптеген ақсүйектер мен тәжірибелі генералдар қаза тапты. Жеңіліске себеп болған басты мәселелер – көтерілісшілердің тәртіпсіздігі және қолданылған қару-жарақтың ескіруі болды. Құрыс жеңіліске қарамастан, грузиндер парсыларға қарсы партизандық соғысты жалғастырды. Перстердің Марабдадағы қымбатқа түскен жеңісі Кахетиядағы бас көтеруді тоқтата алмады. Жеңілістен кейін көп ұзамай, грузин көтерілісшілері Шахбанде ханға шабуыл жасап, оны өлтірді. Теймураз және оның серіктері парсы үстемдігіне қарсы күресін белсенді түрде жалғастырды. Теймураздың саяси және әскери амалдары Шығыс Грузияда автономияны қайта орнатуға және Кахетия тағын Теймураз I-ге қайтаруға мүмкіндік берді.