Кіріспе

Сингапурдың бұрынғы әуежайы (1937–1955)

Калланг әуежайы (сондай-ақ Калланг әуежайы, Калланг әуе алаңы және RAF Калланг деп те аталады) – Сингапурдағы алғашқы мақсатты түрде салынған азаматтық халықаралық әуежай. Ол 1937 жылдың 12 маусымында ресми түрде ашылды және 1955 жылы Пайя Лебарға көшірілгенге дейін жұмыс істеді. Калланг ойпатының шығыс жағалауында орналасқан Калланг әуежайы, Калланг және Гейланг аймақтарының қазіргі жоспарлау шеңберінде ең үлкен аумақты қамтыды. Сақталған кешен, әуежайдың терминалды ғимаратын қоса алғанда, толығымен Калланг аумағында орналасқан. Калланг ойпатындағы әуежай периметрі бойындағы су ұшақтарын тіреуге арналған аймаққа ие болған Калланг әуежайы сол кезде "Британ империясының ең жақсы әуежайы" деп мақтанды. Белгілі авиатор Амелия Эрхарт оны "Шығыстың авиациялық кереметі" деп сипаттаған. Калланг әуежайының құрылысы 1931 жылы мангр батпақтарын мелиорациялаумен басталды. Бұл, Jalan Eunos аймағына үлкен малай қауымының көшірілуіне әкеп соқты. Үш Hawker Osprey ұшағы ресми ашылуға екі жыл қалғанда, 1935 жылдың 21 қарашасында Калланг әуежайына алғаш рет қонды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Калланг әуежайы Сингапурдағы жапондық күштерге қарсы одақтастардың әскери операцияларын қолдауға қабілетті жалғыз әуе алаңы болды. Жапондық оккупация кезінде әуежайдың шөппен өсірілген қону алаңы бетонды ұшу-қону жолағына айналдырылып, 5500 футқа (1676 м) дейін ұзартылды. 1950 жылдың өзінде Калланг әуежайының кеңейтілгеніне қарамастан, әуе трафигінің артуына төтеп бере алмағандықтан, Пайя Лебарда (қазіргі Пайя Лебар әуе базасы) жаңа әуежай салу жоспарланды. Калланг әуежайы 1955 жылы жабылды. Калланг әуежайының кешені кейіннен бірнеше ұйымдарға берілді, ең танымалдары – 1960 жылдан 2009 жылға дейін мекемені өз штаб-пәтері ретінде пайдаланған Халықтық қауымдастық. Әуежайдың көп бөлігі жабылудан кейін көп ұзамай бұзылып, көптеген құрылыстар сақталды. Қалалық даму басқармасы 2008 жылдың 5 желтоқсанында сақтауға жариялаған құрылыстарға әуежайдың терминалды ғимараты, әкімшілік блогы, ұшақ ангарлары және басқару мұнарасы кірді. Сақталған кешен қазіргі уақытта бос тұр. Калланг әуежайының басқа бөліктері қайта жаңартылды. Әуежайдың бұрынғы ұшу-қону жолағының маңындағы аумақ алдымен "Өкпе жобасы" аясында құрылған үлкен қоғамдық саябақ – Калланг паркіне айналдырылды; кейін сол жерде ескі Ұлттық стадион салынды; бүгінде Сингапур спорт орталығы (жаңа Ұлттық стадион мен Сингапур жабық стадионы) – маңызды ұлттық ескерткіш. Калланг әуежайының шығыс бөлігі Сингапурдың алғашқы заманауи тұрғын үй аудандарының біріне айналдырылды, қазір ол "Ескі Калланг әуежайының мүлігі" деп аталады. Бұл 2011 жылы Сингапур биеннале өнер фестивалінің өткізілген орындарының бірі болды. Калланг әуежайы аумағын және оған іргелес Калланг өзенінің жағалауын коммерциялық орталыққа айналдыру жоспарлануда. Бүгінде Олд Аэропорт Роуд, Калланг Аэропорт Драйв, Калланг Аэропорт Уэй сияқты жолдар тікелей Калланг әуежайына сілтеме жасайды; Олд Терминал Лейн – сақталған Калланг әуежайының терминалды ғимаратына сілтеме жасайды; Дакота Крессент, Дакота Клоуз және Дакота МРТ станциясы Калланг әуежайына жиі қонды және 1946 жылғы авиациялық апатты еске түсіретін Douglas DC 3 "Дакота" ұшағының атымен аталған.

Атау беру

Калланг әуежайы атын жақын орналасқан Калланг алабынан алды, ал алап 1800 жылдары осы өңірде тұрған теңіз цигандарының тобының құрметіне аталған. 1930 жылдың 11 ақпанында Голландтың KLM әуе компаниясы Амстердам мен Батавия (қазіргі Джакарта) арасындағы тұңғыш рейсін орындады. Олар 8 жолаушы және таза жеміс, гүлдер мен хаттарды тасымалдаған голланд жасаған Fokker тримоторлы монопланымен Селетарға қонды. Бұл Сингапурдағы коммерциялық азаматтық авиацияның бастауы болды. Кейіннен KLM 1931 жылдың соңында Амстердам – Батавия бағыты бойынша тұрақты рейстер енгізді. Екі жыл өткен соң, 1933 жылдың шілдесінде сол кездегі Британ империясының жетекші әуе компаниясы Imperial Airways Лондон мен Дарвин арасында Каир, Карачи, Калькутта, Сингапур және Джакарта арқылы рейстерді бастады. Бұл бағыт кейіннен Брисбенге дейін ұзартылып, 1934 жылдың 17 желтоқсанында Qantas компаниясымен бірлесіп іске асырылды. Коммерциялық авиацияның қарқынды өсуі қазіргі Селетар әуе базасында (бүгінгі Селетар әуежайы) қиындықтар тудырып, жаңа әуежайға мұқтаждық жасады. 1931 жылдың 31 тамызында Тынық елді мекендерінің губернаторы сэр Сесил Клементи Калланг алабын құрлықтағы және суға қонатын ұшақтарға қолайлы жаңа азаматтық әуежай орны ретінде жариялады, сондай-ақ Селетарды коммерциялық рейстерден босатуды көздеді. Бұл орын қала орталығына жақындығымен және Калланг алабының жанында орналасқандығымен, басқа мүмкін болатын жерлерге қарағанда артықшылықты болды, бұл суға қонатын ұшақтарға қонуға мүмкіндік берді.

Құрылыс

1932 жылы Калланг алабындағы 103 гектарлық таяз сулы батпақты мелиорациялау жұмыстары басталды. Бұл батпақты толтыру үшін 7 миллион куб метр жер пайдаланылды. 1936 жылға қарай мелиорация және жерді консолидациялау жұмыстары аяқталып, диаметрі 915 метр болатын, күмбез пішіндес қону алаңы құрылды. 1937 жылдың 12 маусымында Калланг әуежайын 1934 жылы Сесилден Соғақтар қоныстарының губернаторлығын алған сэр Шентон Томас ресми түрде ашты. Ол кезде бұл әуежай "Британ империясындағы ең жақсы әуежай" деп мақтан тұтты және революциялық деп есептелген жабдықтармен жарақтандырылған. Дөңгелек әуежай ұшақтарға кез келген бағыттан қонуға мүмкіндік берді, ал гидроұшақтар да, әдеттегі ұшақтар да бір ғимаратта қызмет көрсетуге болатын. 1937 жылдың 28 маусымында Уэрн әуе қызметі жаңа ашылған Калланг әуежайының озық инфрақұрылымын пайдаланып, Малайя ішіндегі әуе тасымалын бастады. Авиациялық инновациялардың алдыңғы қатарында орналасқан дөңгелек әуежайдың заманауи жабдықтары әуе компаниясының жұмысы үшін ең қолайлы ортаны қамтамасыз етті.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1941 жылы 8 желтоқсанда Жапония Малайзия мен Сингапурға шабуыл жасағанда, Калланг негізгі истребительдік аэродром болды. 1942 жылдың қаңтарына қарай, ол Сингапурдағы жалғыз қолданыстағы истребительдік аэродромға айналды, себебі басқа аэродромдар (Тенга, Селетар және Сембаванг) Джохор-Бахрудағы жапон артиллериясының жететін қашықтығында орналасқан еді. 243-ші эскадрильяның Brewster Buffalo истребительдері, 488-ші эскадрильяның RNZAF және Корольдік Голландия Шығыс Индиясы Әуе күштерінің 2 VLG V бөлімшесі Сингапурды жапондық әуе шабуылдарынан қорғау үшін аэродромнан жұмыс істеді. Кейіннен оларға 232-ші эскадрильяның Hawker Hurricane истребительдері қосылды, бірақ адам мен техниканың жоғалуы үнемі жалғасты, ал 1942 жылдың қаңтар айының соңында аэродром бомбалаудан ауыр зақымдар алды және тек аз ғана ұшақтар жарамды күйде қалды. Соңғы истребительдер ақпан айының басында Сингапур жапондық әскерлерге берілгенге дейін, шайқасты жалғастыру үшін қашып кетті. Осы жерде Ұлыбритания Әуе күштерінің Малайя байланыс эскадрильясы құрылды.

Соғыс жылдары және одан кейінгі кезең

Әуе қатынасының өсуі соғыс жылдарында тоқталды, осы кезеңде қону дайырасы әскери ұшақтарды пайдалану үшін бір ғана ұшу-қону жолағына айналдырылды. British Overseas Airways Corporation (BOAC) және Qantas әуежайға үздіксіз рейстерін қайта бастады, ал қайта жандандырылған жергілікті әуе компаниясы Malayan Airways (MAL) 1947 жылғы 1 мамырда қызмет көрсетуді бастады. 1950 жылдардың басында ұшақтардың өлшемдері ұлғайып, ұзын ұшу-қону жолақтарының қажеттілігі туды, нәтижесінде ол Маунтбеттен жолынан шығыс шекарасын асып, қазіргі Ескі Әуежай жолына дейін созылды. Жаңа ұшу-қону жолағының ұзындығы 1675 метр, ені 50 метрді құрады. 1946 жылғы 29 маусымда Корольдік әуе күштері полициясына қарасты, бортында 20 сержант бар "Дакота" ұшағы дауыл кезінде әуежайда апатқа ұшырады, құтқарылған жоқ. 1954 жылғы 13 наурызда BOAC Lockheed Constellation, G ALAM Belfast Сиднейден Лондонға бағытталған рейсінде Kallang әуежайына қонуға тырысқанда апатқа ұшырады. Апат салдарынан 32 адам, оның ішінде 8 экипаж мүшесі қаза тапты. Оқиғаны тергеу барысында апаттың ең басты себебі пилоттың шаршауы екені анықталды, бірақ "өрт сөндіру және құтқару қызметтерінің тиімсіздігі" мәселесі де анықталды. Бұл Сингапур тарихындағы ең ірі авиаапат болып қала береді. Kallang әуежайы 2008 жылғы 5 желтоқсанда Сингапур қала құрылысын дамыту басқармасы (URA) арқылы ескерткіш ретінде сақтауға алынды.

Сәулет

Бастапқы терминал ғимараты – Франк Доррингтон Уордтың арт-деко стиліндегі қоршаулары мен бағаналары бар ерекше модернистік ғимарат. Бұл ғимаратта форманың түбегейлі қарапайымдалуы, әшекейлердің болмауы, ғимаратты визуалды түрде жеңілдететін мөлдір материалдардың қолданылуы және функциялардың айқын бөлінуі сияқты халықаралық стильдің де белгілері көрінеді. Ортасында дөңгелек шыны бақылау мұнарасы орналасқан, ал екі жақтағы блоктар – бұрынғы терминал ғимараты, жоғарғы қабатында ашық ауадағы көру платформасы бар. Халық қауымдастығы бетон құрылымын және мөлдір шыны қабырғаларын сақтап, фасадты жөндеп, қақпаларын жапты және кеңселерге бейімдеу үшін екінші қабаттағы терезелерді қайта жасатты.