Хорватия-Италиялық дәрігер Джорджо Багливи өмірі мен ғылыми еңбектері
Giorgio Baglivi
Жоржо Багливи – хорват-итальян дәрігері (1668-1707). Клиникалық білімге үлкен үлес қосты, ағзалардың қызметінде қатты тіндердің маңыздылығын дәлелдеді. Нерв жүйесін зерттеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Хорват-итальян дәрігері (1668–1707)
Croatian Italian physician (1668–1707)
Джорджио Багливи (Georgius Baglivus; 8 қыркүйек, 1668 – 15 маусым, 1707), туған Джорджио Армено, кейде ағылшын тілінде Georg Baglivi деп аталатын, хорват-итальян дәрігері және ғалымы болған. Ол өзінің медициналық тәжірибесіне негізделген клиникалық білім беруге маңызды үлес қосты. Оның "De Fibra Motrice" еңбегі органдардың қатты бөліктері олардың жақсы жұмыс істеуі үшін сұйықтықтардан гөрі маңызды деген "солидистік" теориясын дамытты, бұл төрт юморға (көңіл күйге) сену дәстүріне қарсы болды. Дегенмен, Багливи дәрігерлердің мұқият байқауларға емес, жалпы теорияларға сүйенуіне қарсылық білдірді. Ол "жүйкелерді зерткең, микроскоп арқылы тегіс және жолақты бұлшық еттерді, сондай-ақ әртүрлі талшық түрлерін ажырата білген, ерекше физиологиялық зерттеуші" болды.
Giorgio Baglivi (Georgius Baglivus; ; September 8, 1668 – June 15, 1707), born Giorgio Armeno and sometimes anglicized as was a Croatian Italian physician and scientist. He made important contributions to clinical education, based on his own medical practice. His De Fibra Motrice advanced the "solidist" theory that the solid parts of organs are more crucial to their good functioning than their fluids, against the traditional belief in four humors. Baglivi, however, advocated against doctors relying on any general theory rather than careful observation. He was "a distinguished physiological researcher fascinated by the nerves, his microscopic studies enabled him to distinguish between smooth and striated muscles and distinct kinds of fibres."
Өмір
Джорджо 1668 жылдың 8 қыркүйегінде Рагузада (қазіргі Дубровник, Хорватия) Бласиус Армено мен Анна де Лупис отбасында дүниеге келді. Оның анасы хорват, ал әкесі, мүмкін, армян тегінен шыққан. Оның ата-анасы құрметті, бірақ кедей саудагерлер болды және Джорджоның кіші інісі Якобтың (Якоб) туылғаннан кейін 1670 жылы қайтыс болды. Бауырлары бастапқыда туыстарымен тәрбиеленіп, Рагузадағы иезуит колледжінде білім алды. 15 жасында ағалары Апулиядағы Леччеге көшіп, онда олар асырап алған әкесі Пьетро Анджело Багливи есімді бай дәрігердің атын алды. Джорджо алдымен Салерно университетінде, содан кейін Падуа мен Болоньяда, мүмкін, Неапольде де оқыды. Ол Пизада Лоренцо Беллинидің дәрістеріне қатысып, Падуа, Венеция, Флоренция және Болониядағы ауруханаларда жұмыс істеді, сондай-ақ 1688 жылдан 1692 жылға дейін Голландия Республикасы мен Англияға сапар шекті. 1685 жылы Багливи жануарлармен тәжірибелер жасауды бастады, иттің жамбас тамырларына әртүрлі заттарды енгізіп, тарантулдың өмірлік циклын зерттеді. 1689-1691 жылдары ол көптеген автопсиялар жасады және арыстан, бұғы, тасбақа және жылан сияқты жануарларды диссекциялады. Ол жарақат алған адамдарды бақылап және иттілерде тәжірибелер жүргізу арқылы қатты қабықшаны зерттеді, сондай-ақ уытты дәрілерді зерттеді. Өзінің зерттеулері мен клиникалық тәжірибе арасындағы қарама-қайшылықты байқап, ол дәрігерлерді теориялық жүйелерді сліқпен ұстануы үшін сынады, оның орнына бақылауға көбірек сүйенуі керек еді. (Бұл оның 1696 жылы жарық көрген «Медициналық тәжірибе туралы» кітабының орталық тақырыбы болды.) 1691 жылы ол Болоньяда Марчелло Малпигидің ассистенты болды және келесі жылы Малпиги папаның бас жеке дәрігері («архиатер») болып тағайындалғанда оны Римге еріп келді. Малпигидің басшылығымен Багливи бақалардың қан айналымын зерттеді; ол иттің тамырларына және жұлын арналарына әртүрлі дәрілерді енгізді және олардың пневмогастральды нервтерінде тәжірибелер жасады. Ол бұлшықеттер мен мидың құрылымын зерттеу үшін микроскопты пайдаланды. 1694 жылы Малпиги қайтыс болғаннан кейін Багливи оның мәйітін зерттеп, оны өлтірген ми инсультінің толық сипаттамасын берді. Римде жүргенде ол Беллини, Ланцици, Реди, Тоцци және Трионфеттимен дос болды. 1695 жылы ол папа Иннокентий XIII-нің екінші дәрігері болды, ал 1696 жылы Сапиенца колледжінің анатомия профессоры болып сайланды. Ол Римдегі Аркадия академиясының (1699) және Тоскана Физиокритінің (1700) мүшесі болды. Ол Климент XI-нің жеке дәрігері болып қызмет етті және 1701 жылы Сапиенцаның теориялық медицина профессоры атанды. Сапиенцада теориялық медицина профессоры болып жұмыс істегенде ол микроскоппен зерттеулерін жалғастырды, сондай-ақ сілекей, өт және қанның қасиеттерін зерттеді. Оның дәрістері, демонстрациялары және консультациялары бүкіл Еуропаға әйгілі болды: ол 1698 жылдың шілдесінде Англиядағы Корольдік қоғамның мүшесі, 1699 жылы Киелі Рим империясының қызықтылар академиясының мүшесі және Француз академиясының «құрметті мүшесі» болып сайланды. Бір кезде ол Антонио Паччонидің плагиат айыбынан кейін дауға ұшырады, бірақ Багливи өз жұмысының басымдығын сәтті қорғады. Ол 1707 жылдың 15 маусымында Римде қайтыс болды.
Giorgio was born to Blasius Armeno and Anna de Lupis on September 8, 1668, in Ragusa (now Dubrovnik, Croatia). His mother was Croatian, while his father was possibly of Armenian descent His parents were respectable but poor merchants who both died in 1670, after the birth of Giorgio's younger brother Jacob (Jacobus). The brothers were originally raised by their uncle and educated at Ragusa's Jesuit college. At 15, the brothers moved to Lecce in Apulia, where they took the name of his adoptive father, a wealthy physician named Pietro Angelo Baglivi. Giorgio studied first at the universities of Salerno, then successively at Padua and Bologna and possibly also Naples. He attended Lorenzo Bellini's lectures in Pisa and worked in hospitals in Padua and Venice, Florence, and Bologna and travelled to the Dutch Republic and England from 1688 to 1692. As early as 1685, Baglivi began experimenting with animals, injecting different substances into dogs' jugular veins and examining the life cycle of tarantulas. Between 1689 and 1691, he performed many autopsies and dissected animals including lions, deer, tortoises, and snakes. He studied dura mater through observing injured men and experimenting on dogs and also investigated toxic drugs. Observing discrepancies between his research and clinical practice, he criticized doctors for following theoretical systems slavishly instead of relying more strongly on observation. (This would later be the central theme of his 1696 book On Medical Practice.) He served as an assistant to Marcello Malpighi in Bologna in 1691, and followed him to Rome the next year when Malpighi was named chief personal physician ("archiater") to the pope. Under Malpighi, Baglivi performed experiments on the circulation of blood in frogs; he also injected various medicines into dogs' veins and spinal canals and experimented on their pneumogastric nerves. He utilized a microscope to study the structure of muscles and the brain. Following Malpighi's death in 1694, Baglivi performed his autopsy and gave a thorough description of the cerebral apoplexy that killed him. While in Rome, he befriended Bellini, Lancisi, Redi, Tozzi, and Trionfetti. In 1695, he became second physician to Pope Innocent XIII and, in 1696, was elected professor of anatomy at the College of Sapienza. He received memberships in Rome's Academy of the Arcadians (1699) and the Tuscan Fisiocriti (1700). He continued as a personal physician to Clement XI and was named the Sapienza's professor of theoretical medicine in 1701. He continued his observations by microscope as professor of theoretical medicine at the Sapienza, as well as examining the properties of saliva, bile, and blood. His lectures, demonstrations, and consultations became famed across Europe: he was elected a Fellow of the Royal Society in England in July 1698, a member of the Holy Roman Empire's Academy of the Curious in 1699, and an "honorary member" of the French Academy. For a time he was surrounded in controversy following charges of plagiarism by Antonio Pacchioni, but Baglivi successfully defended the primacy of his own work. He died in Rome on June 15, 1707.