Кіріспе

A schepen (голландша; pl (көпшілік). schepenen) немесе échevin (французша) немесе Schöffe (немісше) – Бельгияда және бұрынғы Нидерландыдағы муниципалды лауазым иесі. Нидерландыда ол wethouder (муниципалды атқарушы орган) арқылы алмастырылды. Қазіргі Бельгияда schepen немесе échevin муниципалдық басқару құрамына кіреді. Контекстке қарай, ол шамамен алғанда, әкім, кеңесші немесе судья деп аударылуы мүмкін.

Атауы

Голландиялық "schepen" сөзі көне саксон тіліндегі "scepino" ("судья") сөзінен шыққан және неміс тіліндегі "Schöffe" ("халық судьясы") сөзімен туыс. Орта ғасырларда Францияда қолданылған латын тілінде бұл сөз "scabinus" деп аталды. Алғашқыда бұл сөз "шешім қабылдаушылар" кеңесінің мүшесін білдірген, яғни сөзбе-сөз "өкім іздеушілер" (oordeelvinders) деп аударуға болады, және олар "ding" деп аталатын міндетті түрде өткізілетін халық жиналысында отырды ("thing" ағылшын тілінде). Олардың шешімдері бастапқыда қатысушылардың көпшілігімен бекітілуі тиіс еді. Кейіннен міндетті қатысу (dingplicht) және бекіту қажеттілігі жойылды.

Бельгия

Фландрияда шпеп – қалалық әкімдіктің атқарушы кеңесінде қызмет ететін қала әкімдері. Ол әдетте ағылшын тіліне «алдерман», «муниципалдық кеңесші» немесе «қалалық кеңесші» деп аударылады, бірақ олардың ешқайсысы толыққанды балама емес. Тарихи тұрғыдан алғанда, шпептердің әртүрлі функциялары болған. Рим дәуірінен кейіннен 19 ғасырға дейін шпеп – «өкім табушы» (oordeelvinders) болды. Олар міндетті түрде жиналатын қоғамдық мәжілісте, көбінесе шатыры жоқ ғимаратта, төрт қабырға бойында төрт орындықтан орналасқан жерде отыратын. Кейіннен аталған институттың атауы Шеппенбанк болып өзгерді. Шепендер заң шығарып (заңдар қабылдады), келісімшарттарды бекітіп, судьялар қызметін атқарды. Қазіргі заманғы шпептер көбінесе «алдерман» деп аударылады, бірақ ағылшын тілді елдердегі алдермандардан айырмашылығы, шпептер бургомистрмен бірге қалалық әкімдіктің атқарушы билігі ретінде қызмет етеді, тек сайланған кеңесшілер емес. Әр фламанд муниципалитетінде сайланған қалалық кеңес бар. Жаңадан сайланған қалалық кеңестің алғашқы отырысында кеңес мүшелері өздерінен аралап шпептерді таңдау үшін жасырын дауыс беру арқылы дауыс береді. Шпептің сайлануы үшін абсолютті көпшілік (дауыстардың жартысынан астам) қажет. Сайланғаннан кейін шпептер қала әкімімен бірге қала және қалалық істерді күнделікті басқаруға жауапты атқарушы кеңесте қызмет етеді, сондай-ақ қала кеңесшілері ретінде заң шығару өкілеттіктерін жүзеге асыруды жалғастырады. Атқарушы кеңес голланд тілінде «college van burgemeester en schepenen» деп аталады. Шпептерге көбінесе мәдениет, білім беру немесе қала құрылысы сияқты салалар беріледі. Олар өздеріне бекітілген салалар бойынша бірнеше атқарушылық міндеттерді орындайды және осылайша қала әкіміне қала немесе қаланы басқаруға көмектеседі. Қаланың шпептерінің жалпы саны оның халқына байланысты. «Schout en schepenen» тіркесі Наполеон кезеңінен бұрынғы көптеген құқықтық құжаттарда, соның ішінде некелердің азаматтық тіркелімінде кездеседі. Бұл тіркес әкімшілік және сот контекстінде қолданылған. Егер олар әкімшілік қызмет атқарса, «schout en schepenen» ағылшын тілінде «мэр және алдермандар» (немесе «мэр және кеңесшілер» сияқты ұқсас тіркес) деп аударылуы мүмкін. Егер олар сот қызметін атқарса, «schout en schepenen» ағылшын тілінде «magistrate's court» (немесе «magistrates' bench» немесе «aldermen's court» сияқты ұқсас тіркес) деп аударылуы мүмкін. Шпеп лауазымы Ансиан Режимінің соңында Наполеон реформаларымен таратылды.