Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ми тінінің ішінде болатын бас ішіндегі қан ағу түрі.
Type of intracranial bleeding that occurs within the brain tissue itself
Эпидемиология
Интрацеребральдық қан кетудің жиілігі 100 000 адам-жылға шаққанда 24,6 жағдай деп есептеледі, бұл көрсеткіш ерлер мен әйелдерде шамалас. Егде саягөгерлерде, әсіресе 85 жасқа толғандарда бұл көрсеткіш әлдеқайда жоғары, олардың миға қан құйылу қаупі орта жастағы адамдарға қарағанда 9,6 есе артық.
The incidence of intracerebral hemorrhage is estimated at 24.6 cases per 100,000 person years with the incidence rate being similar in men and women. The incidence is much higher in the elderly, especially those who are 85 or older, who are 9.6 times more likely to have an intracerebral hemorrhage as compared to those of middle age.
Диагностика
[[Файл:Мұздық қан кету. КТ-да гидроцефалиямен бірге спонтанды МҚК жиі қан кетудің екінші себептерін жою немесе "дақ белгісін" анықтау үшін КТ-ангиограмма жасалады. Интрапаренхималық қан кетуді КТ-дан тануға болады, себебі қан басқа тіндерге қарағанда ашық түсті болып көрінеді және бас сүйегінің ішкі бетінен ми тіндерімен бөлінеді. Қан кетудің айналасындағы тіндер көбінесе ісіну салдарынан мидың қалған бөлігінен тығыздығы төмен болады, сондықтан КТ-да қараңғырақ көрінеді. Мидың ісінуі қызыл қан жасушаларының ыдырауынан туындайды, онда гемоглобин және қызыл қан жасушаларының басқа да құрамы босатылады. Бұл қызыл қан жасушаларының құрамының босатылуы миға уытты әсер етеді және мидың ісінуіне себеп болады. Сонымен қатар, қан-ми тосқауылының бұзылуы да ісінудің пайда болуына әсер етеді. КТ-дан басқа, МҚК-ның гематомалық прогрессиясын транскраниалды ультрадыбыс көмегімен бақылауға болады. Мидағы гематоманың көлемін бағалау үшін ультрадыбыстық зондты уақ темірге орналастыруға болады, осылайша белсенді қан кетуді анықтап, оны тоқтату үшін қосымша шаралар қолдануға болады. Ультрадыбыстың қолданылуы КТ-дан туындайтын сәулелену қаупін де азайтады.
[[File:Intracerebral hemorrhage. jpg|thumb|Spontaneous ICH with hydrocephalus on CT scan So frequently, a CT angiogram will be performed in order to exclude a secondary cause of hemorrhage or to detect a "spot sign". Intraparenchymal hemorrhage can be recognized on CT scans because blood appears brighter than other tissue and is separated from the inner table of the skull by brain tissue. The tissue surrounding a bleed is often less dense than the rest of the brain because of edema, and therefore shows up darker on the CT scan. Brain oedema formation is due to the breakdown of red blood cells, where haemoglobin and other contents of red blood cells are released. The release of these red blood cells contents causes toxic effect on the brain and causes brain oedema. Besides, the breaking down of blood brain barrier also contributes to the odema formation. Apart from CT scans, haematoma progression of intracerebral haemorrhage can be monitored using transcranial ultrasound. Ultrasound probe can be placed at the temporal lobe to estimate the volume of haematoma within the brain, thus identifying those with active bleeding for further intervention to stop the bleeding. Using ultrasound can also reduces radiation risk to the subject from CT scans.
Орналасқан жері
Жоғары қан қысымының салдарынан ми ішіндегі қан кету көбінесе базальдық ядрода (50%) немесе таламуста (15%), мидың үлкен жарты шарларында (10–20%), мишаңда (10–13%), көпірде (7–15%) немесе ми сабасының басқа жерлерінде (1–6%) пайда болады.
When due to high blood pressure, intracerebral hemorrhages typically occur in the putamen (50%) or thalamus (15%), cerebrum (10–20%), cerebellum (10–13%), pons (7–15%), or elsewhere in the brainstem (1–6%).
Емдеу
Емдеу ІХ (ішкі миге қан құйылу) түріне байланысты. Жедел компьютерлік томография және басқа диагностикалық шаралар дұрыс емді анықтау үшін қолданылады, ол дәрі-дәрмектерді де, хирургиялық араласуды да қамтуы мүмкін. Трахеялық интубация сананың төмендеуі немесе тыныс жолдарының бітелу қаупі бар адамдарға көрсетіледі. Қан қысымын ерте төмендету гематоманың көлемін азайтуға көмектеседі, бірақ гематоманың айналасындағы ісінуге әсер етпеуі мүмкін. Қан қысымын күрт төмендету ішкі миге қан құйылуы бар адамдарда ми ишемиясын тудырмайды. 2015 жылғы Американдық жүрек қауымдастығы мен Американдық инсульт қауымдастығының ұсынымдарында қан қысымын 140 мм рт.ст. дейін төмендету ұсынылды. VIIa факторын 4 сағат ішінде беру қан кетуді және гематоманың қалыптасуын шектеуге мүмкіндік береді. Дегенмен, ол тромбоэмболия қаупін де арттырады. Сондықтан, гемофилиясы жоқ адамдарда жалпы алғанда жақсы нәтижелерге қол жеткізілмейді. Коагулопатия болған жағдайда мұздатылған плазма, К витамині, протамин немесе тромбоциттер құйылуы мүмкін. Тікелей әсер ететін антикоагулянттар (мысалы, Х фактор ингибиторлары немесе тікелей тромбин ингибиторлары) қабылдап жатқан адамдарда ішкі миге қан құйылуын тоқтату үшін идаруцизумаб және андексанет альфа сияқты спецификалық қайтарушы препараттар қолданылуы мүмкін. ICH-қа байланысты стресс жараларын алдын алу үшін H2 антагонисттері немесе протондық сорғы ингибиторлары жиі қолданылады.
Treatment depends substantially on the type of ICH. Rapid CT scan and other diagnostic measures are used to determine proper treatment, which may include both medication and surgery. Tracheal intubation is indicated in people with decreased level of consciousness or other risk of airway obstruction. Early lowering of the blood pressure can reduce the volume of the haematoma, but may not have any effect against the oedema surrounding the haematoma. Reducing the blood pressure rapidly does not cause brain ischemia in those who have intracerebral haemorrhage. The American Heart Association and American Stroke Association guidelines in 2015 recommended decreasing the blood pressure to a SBP of 140 mmHg. Giving Factor VIIa within 4 hours limits the bleeding and formation of a hematoma. However, it also increases the risk of thromboembolism. It thus overall does not result in better outcomes in those without hemophilia. Frozen plasma, vitamin K, protamine, or platelet transfusions may be given in case of a coagulopathy. The specific reversal agents idarucizumab and andexanet alfa may be used to stop continued intracerebral hemorrhage in people taking directly oral acting anticoagulants (such as factor Xa inhibitors or direct thrombin inhibitors). H2 antagonists or proton pump inhibitors are commonly given to try to prevent stress ulcers, a condition linked with ICH.
Хирургиялық операция
Егер гематома белгілі бір мөлшерден асатын болса, жас науқаста тамыр құрылымының зақымдануы немесе лобарлық қан кету болса, хирургиялық араласу қажет. Базальды ганглиялардың қан кетуі кезінде стереотаксистік хирургия арқылы немесе эндоскопиялық дренаж көмегімен аспирация жасау мүмкін, алайда осы саладағы сәтті жағдайлар туралы хабарламалар аз.
Surgery is required if the hematoma is greater than , if there is a structural vascular lesion or lobar hemorrhage in a young patient. Aspiration by stereotactic surgery or endoscopic drainage may be used in basal ganglia hemorrhages, although successful reports are limited.
Болжам
Интракраниалды қан кетуден зардап шеккендердің шамамен 8-33%-ы ауруханаға түскеннен кейін алғашқы 24 сағат ішінде неврологиялық жағдайдың нашарлауын бастан кешіреді, олардың көпшілігі 6-12 сағат ішінде болады. Гематоманың кеңею жылдамдығы, перигематомалық ісік көлемі және қызбадың болуы неврологиялық асқынулардың пайда болу мүмкіндігіне әсер етеді. Травматикалық ми жарақаты кезінде интрапараенхималық қан кетуден өлім қаупі, әсіресе ми сабасының жарақаттануы кезінде жоғары болады. Ұзынша мидағы (medulla oblongata) қан кетулер көбінесе өлімге алып келеді, себебі олар қан айналымы мен тыныс алуда маңызды рөл атқаратын X бас сүйек жүйкесіне (вагус нерві) зақым келтіреді. Ауруханаға түскен кезде гематоманың көлемі үлкен болса, сондай-ақ кейіннен тексерулерде гематоманың кеңеюі (әдетте симптомдардың пайда болуынан кейін 6 сағат ішінде) нашар жағдайды болжайды. Перигематомалық ісік, яғни гематоманың айналасындағы екіншілік ісік, екіншілік ми зақымдануымен, неврологиялық функциялардың нашарлауымен және жағымсыз нәтижелермен байланысты. Өлім-жітімнің көп бөлігі ИКЖ-дан кейінгі алғашқы бірнеше күнде орын алса да, аман қалғандардың ұзақ мерзімді өлім-жітім көрсеткіші жалпы халықтан 27%-ға артық. Интрацеребральдық қан кетуден аман қалғандардың 12-39%-ы өз күтімін өзі қамтамасыз ете алады, ал қалғандары әртүрлі деңгейде мүгедек және қолдау күтіміне мұқтаж.
About 8 to 33% of those with intracranial haemorrhage have neurological deterioration within the first 24 hours of hospital admission, where a large proportion of them happens within 6 to 12 hours. Rate of haematoma expansion, perihaematoma odema volume and the presence of fever can affect the chances of getting neurological complications. The risk of death from an intraparenchymal bleed in traumatic brain injury is especially high when the injury occurs in the brain stem. Intraparenchymal bleeds within the medulla oblongata are almost always fatal, because they cause damage to cranial nerve X, the vagus nerve, which plays an important role in blood circulation and breathing. Larger volumes of hematoma at hospital admission as well as greater expansion of the hematoma on subsequent evaluation (usually occurring within 6 hours of symptom onset) are associated with a worse prognosis. Perihematomal edema, or secondary edema surrounding the hematoma, is associated with secondary brain injury, worsening neurological function and is associated with poor outcomes. Even though the majority of deaths occur in the first few days after ICH, survivors have a long term excess mortality rate of 27% compared to the general population. Of those who survive an intracerebral hemorrhage, 12–39% are independent with regard to self care; others are disabled to varying degrees and require supportive care.