Кіріспе

Артерия қабырғаларының қалыңдауы, қаттылауы және серпімділігінің жоғалтылуы

Атеросклероз - жүрек ишемиялық ауруы (ЖИА) және инсульт ауруларының негізгі себебі, оған генетикалық және қоршаған орта факторлары ықпал етеді. Генетикалық эпидемиологиялық зерттеулер ЖИА-ның генетикалық және генетикалық емес қауіп факторларының көп тізімін анықтады. Дегенмен, мұндай зерттеулер отбасылық анамнезінің ең маңызды тәуелсіз қауіп факторы екенін көрсетеді.

Белгілері мен симптомдары

Артэросклероздың белгілері мен симптомдары аурудың әсер еткен тамырларға байланысты. Егер ми немесе көз тамырларына әсер етсе, мысалы, ми қан тамырларының салдарынан немесе уақытша ишемиялық шабуылдар кезінде, белгілер мен симптомдарға кенеттен әлсіздік, бет немесе төменгі аяқтарда ұю, шатасу, сөйлеуді түсінуде қиындық және көру қабілетінің бұзылуы жатуы мүмкін. Атеросклерозбен салыстырғанда, артериолосклероз – тек кішкентай артериялар мен артериолаларға әсер ететін склероз, олар жасушаларға қоректік заттар мен қанды жеткізеді. Атеросклероз – артериялардың ішінде холестерин, майлы заттар, жасушалық қалдықтар, кальций және фибриннен тұратын плака жиналуынан тарылуы. Бұл үлкен және орташа өлшемді артерияларға әсер етеді, бірақ оның орналасуы әр адамда әртүрлі болады. Монкеберг артэросклерозы немесе медиальді кальцификациялық склероз көбінесе егде жастағы адамдарда, әсіресе аяқ-қол артерияларында кездеседі. Гиперпластикалық: Гиперпластикалық артэросклероз – үлкен және орташа өлшемді артерияларды зақымдайтын артэросклероз түрі. Гиалиндік тип: Гиалиндік артэросклероз, сондай-ақ артериялық гиалиноз және артериолярлық гиалиноз деп те аталады, кішкентай артериялар мен артериолаларда біртекті гиалиннің жиналуынан туындайтын зақымдануларды білдіреді.

Диагностика

Артэросклероз болуы күдікті адамның диагнозы физикалық тексеру, қан талдауы, ЭКГ және осы тесттердің қорытындылары (басқа да тексерулермен қатар) негізінде қойылуы мүмкін.

Емдеу

Емдеу көбінесе алдын алу шаралары түрінде болады. Артериосклерозды алдын алу үшін көбінесе медициналық терапия тағайындалады, мысалы, жоғары холестеринді емдеуге арналған дәрілер (мысалы, статиндер, холестерин сіңіруін тежегіштер), жоғары қан қысымын емдеуге арналған дәрілер (мысалы, АӨФ тежегіштері, ангиотензин II рецепторларын блокадалайтын дәрілер) және тромбоциттерге қарсы дәрілер. Өмір салтын өзгерту де кеңес беріледі, мысалы, дене шынықтыруды арттыру, темекі татуды тоқтату және алкогольді қабылдауды шектеу. Коронарлық артерияны айналып өту операциясы: Бұл операция жүрекке қан ағыны үшін жаңа жол жасайды. Хирург сау тамырдың бөлігін коронарлық артерияға, бітелудің жоғары және төмен жағынан бекітеді, арнайы айналып өту үшін. Эндартеректомия: Бұл тарылған немесе бітелген артериядан плактарды хирургиялық жолмен алып тастау процедурасы. Тромболитикалық терапия: Бұл артерия ішіндегі плактарды ерітетін дәрілерді көктамырға енгізу арқылы жүзеге асырылатын емдеу.

Эпидемиология

2008 жылы АҚШ-та атеросклероздық жүрек ауруының 16 миллион және 5,8 миллион инсульт жағдайы тіркелді. Артериосклерозға байланысты туындаған жүрек-қан тамырлары аурулары 2008 жылы шамамен 812 мың адамның өліміне себеп болды, бұл рак ісігінен және басқа да себептерден жоғары көрсеткіш. Жыл сайын 1,2 миллионға жуық америкалықтың жүрек шабуына ұшырауы күтілуде.

Тарих

Бұл аурудың диагностикасы және клиникалық маңызы 20 ғасырға дейін анықталмаған. Көптеген жағдайлар байқалып, тіркелді, ал Жан Лобштейн артериялық қатаюдың құрамын зерттеген кезде артериосклероз терминін енгізді. "Артериосклероз" атауы грек тіліндегі ἀρτηρία (artēría, артерия) және σκληρωτικός (sklērōtikós, қатты немесе қатайған) сөздерінен шыққан.